ตอนที่ ๔๔ กษัตริย์สามัคคี

๏ ฝ่ายฝรั่งสังฆราชคอยคาดศึกเสียงครื้นครึกเกรียวกราวแต่เช้าสาย
จนจวนเย็นเห็นพหลพลนิกายที่เหลือตายแตกมาถึงธานี
จึงรีบพาสานุศิษย์ซึ่งอยู่ด้วยจะไปช่วยนางวัณฬามารศรี
ให้พวกพ้องร้องป่าวชาวบุรีผู้ใดมีกตัญญูตามกูมา
ไปช่วยเจ้าคราวนี้เสียทีทัพจะสูญลับศักราชศาสนา
แม้เจ้าตายฝ่ายฝรั่งทั้งลังกาจะเป็นข้าครอกเขาชาวชมพู
คนทั้งหลายชายหญิงเห็นจริงด้วยต่างคว้าฉวยอาวุธชุดดินหู
ออกแล่นหลามตามหลังมาพรั่งพรูออกประตูแต่งทัพให้นับพล
ได้ห้าพันบรรดาซึ่งมาด้วยจะไปช่วยลูกสาวเจ้าสิงหล
ให้ถือคบครบทั่วทุกตัวคนแล้วแบ่งพลกองละพันสำคัญคบ
เข้าตีทัพสัประยุทธ์เร่งจุดพร้อมจึงรวมรอมอ้อมกันเข้าบรรจบ
คอยฟังกลองกองทัพสำหรับรบเร่งสมทบช่วยกันให้ทันที ฯ
๏ ฝ่ายฝรั่งสังฆราชขึ้นรถเหล็กลูกศิษย์เด็กขับม้าเป็นสารถี
แยกโยธาห้ากองฆ้องกลองตีพอราตรีเกรียวกราวโห่ฉาวมา ฯ
๏ ฝ่ายปีโปบาลีมีหนังสือให้หญิงถือมาถึงวังอยู่ข้างหน้า
สั่งให้ทูลมูลกิจพระธิดานางสุลาลีแจ้งจึงแข็งใจ
ไปรับเหล่าชาวบ้านสิกคารนำมาในตำหนักถามความสงสัย
ฝ่ายหญิงเฒ่าเล่าตามเนื้อความไปแล้วหยิบให้หนังสือที่ถือมา ฯ
๏ สุลาลีคลี่อ่านเป็นการลับว่าเกณฑ์กลับศักราชศาสนา
เกณฑ์ชมพูอยู่ที่ฉัตรวัฒนาเกณฑ์ลังกาหมายชนะจะประลัย
ถ้ารบพุ่งพวกฝรั่งสิ้นทั้งหลายจะล้มตายพ่ายแพ้คิดแก้ไข
ให้พวกพ้องขององค์พระอภัยช่วยชิงชัยจึงจะเสร็จสำเร็จการ
สุลาลีดีใจจบใส่ผมพระปรารมภ์ทุกข์ร้อนสั่งสอนหลาน
แล้วให้จัดเสื้อผ้ามาประทานให้ชาวบ้านน้าป้าพวกย่ายาย ฯ
๏ แล้วได้ข่าวคราวทัพถึงยับย่อยยิ่งเศร้าสร้อยเสียใจมิใคร่หาย
ยังเจ็บแผลแก้ไขใช้อุบายทำฟูมฟายชลนารีบคลาไคล
เข้าทูลองค์ทรงฤทธิ์พระบิตุเรศมิโปรดเกศลูกรักจะตักษัย
พวกกองทัพเกือบกระทั่งถึงวังในสังหารไพร่ล้มตายลงก่ายกัน
พระชนนีพี่ผกาพากันหนีทั้งสะหรีสูญไปแต่ไก่ขัน
ฝ่ายองค์พระอภัยตกใจครันเรียกศรีสุวรรณสินสมุทรสุดสาคร
มาแจ้งความตามที่ลาลีเล่าต่างโศกเศร้าแสนเสียดายสายสมร
นางลีวันกันแสงแกล้งอ้อนวอนถึงภูธรไม่สงสารพระมารดา
เห็นแก่องค์ทรงยศโอรสราชมาเอาชาติชีวังจะสังขาร์
พระทรงฟังคั่งแค้นแทนวัณฬาจึงตรัสว่าพ่อจะไปชิงชัยเอง
ใครฆ่าฟันวัณฬาจะฆ่าเสียถึงลูกเมียไม่เอาไว้ให้ข่มเหง
มารบพุ่งกรุงไกรมันไม่เกรงแม่ละเวงก็ไม่บอกจะออกตี
แล้วชวนพระอนุชาพาโอรสมาพร้อมหมดทั้งธิดามารศรี
นาลาลีดีใจเห็นได้ทีเรียกเสนีฝรั่งมาสั่งการ
จัดโยธาห้าหมื่นถือปืนรบจุดเพลิงคบถ้วนทั่วตัวทหาร
ผูกพระยาม้าที่นั่งบัลลังก์อานสำเร็จการกษัตราทรงพาชี
พระอภัยให้พระน้องสองโอรสแยกไปหมดมุ่งหามารศรี
ทัพละหมื่นดื่นป่าพนาลีแสงอัคคีคบสว่างดังกลางวัน ฯ
๏ ฝ่ายทัพพราหมณ์สามกษัตริย์สกัดป่าตามวัณฬาเลี้ยวลัดสะพัดผัน
พอบาทหลวงล่วงหน้ารีบมาทันเข้าป้องกันลูกสาวเจ้าลังกา
ให้จุดคบรบรับทัพผลึกกำดัดดึกครึกครื้นเสียงปืนผา
แล้วคุมพลด้นดั้นพาวัณฬารีบลัดป่าจะไปลงข้างดงยาง
พอเสียงโห่โยธาเมืองการะเวกทหารเอกออกสกัดก็ขัดขวาง
ต้องถอยทัพกลับวนมาต้นทางฝ่ายองค์นางเสาวคนธ์ขับพลตาม
ตีทัพหลังสังฆราชพระบาทหลวงไพร่ทั้งปวงแตกล่าเข้าป่าหนาม
พอโยธีศรีสุวรรณมาทันพราหมณ์จะเร่งตามนางวัณฬาหาให้พบ
เห็นพวกพ้องกองทัพกระสับกระส่ายต่างเรียงรายรวมกันเข้าบรรจบ
นางเสาวคนธ์พลน้อยก็ถอยรบฝรั่งหลบหลีกไปในไพรวัน ฯ
๏ ฝ่ายสามพราหมณ์พี่น้องสองกษัตริย์เข้าสกัดรบไปจนไก่ขัน
ฟันฝรั่งตายดื่นนับหมื่นพันมาพบกันสามทัพจึงยับยั้ง
ท้าวทศวงศ์สงสารลูกหลานรักเห็นเหนื่อยนักพลน้อยจะถอยหลัง
จึงปรึกษาว่าเราหย่อนอ่อนกำลังพวกฝรั่งชาวเมืองหนุนเนื่องมา
เสียงโห่ร้องก้องกึกอยู่ครึกครื้นดูนับหมื่นมากมายทั้งซ้ายขวา
เราแรงน้อยรบรับจะอัปราไปพลับพลาพักพลสกลไกร
พอหายเหนื่อยเมื่อยล้ากินอาหารเผื่อว่าการผันแปรจึงแก้ไข
เห็นพรักพร้อมรวมทัพถอยกลับไปเข้าค่ายใหญ่ที่ตั้งล้อมลังกา ฯ
๏ ฝ่ายพวกอยู่รู้แจ้งแต่งสำรับไว้เสร็จสรรพเรียงรายทั้งซ้ายขวา
พอพวกพ้องกองทัพถึงพลับพลาหุงข้าวปลากินตามความสบาย ฯ
๏ ฝ่ายโฉมยงองค์ละเวงวัณฬาราชตามพระบาทหลวงนั้นรีบผันผาย
กับสองนางต่างพลัดกระจัดกระจายครั้นศึกวายวิ่งมาทางธานี
พอเสียงโห่โยธามาครื้นครึกคิดว่าศึกแซงสกัดจะลัดหนี
พระฝรั่งสั่งให้ทัพดับอัคคีขึ้นคีรีรวมพลสกลไกร
แล้วหยุดหย่อนซ่อนอยู่บนภูเขาต่อรุ่งเช้าเห็นแน่ได้แก้ไข
แล้วจัดพลคนกล้าลัดป่าไปเข้ากรุงไกรบอกกิจจาลาลีวัน
ให้แบ่งพลบนเชิงเทินเนินหอรบมาสมทบกองทัพถึงขับขัน
ที่พวกอยู่ภูผาทั้งห้าพันให้เกณฑ์กันเก็บศิลาไว้ราวี ฯ
๏ ฝ่ายองค์พระอภัยคุมไพร่พร้อมเที่ยวอ้อมค้อมค้นหามารศรี
คบสว่างกลางป่าในราตรีเห็นแต่ผีพลตายเรี่ยรายไป
ต้องเหยียบศพทบทับระดับดาษลุยเลือดฝาดฟูมฟองออกนองไหล
ฝรั่งพบศพญาติจะขาดใจเสียงร้องไห้แซ่ซ้องทั้งกองทัพ
พระอภัยใจหายเห็นตายมากดูศพซากซ้อนสมแทบลมจับ
เร่งโยธาฝรั่งเดินคั่งคับไม่พบทัพเที่ยวมาถึงป่าแดง
ประหลาดจริงยิงปืนเสียงครื้นครึกครั้นยามดึกเงียบสิ้นให้กินแหนง
หรือโฉมฉายวายวางนึงคลางแคลงจนจวนแจ้งยังไม่พบพวกรบกัน
คิดถึงนางรางควานให้ร่านรักละล่ำละลักหลงใหลเหมือนใฝ่ฝัน
จะลดเลี้ยวเที่ยวหาเห็นช้าพลันละเวงวัณฬาน้องจะหมองมัว ฯ
๏ จำจะเป่าปี่ลองเรียกน้องรักให้ประจักษ์แจ้งความมาตามผัว
ทั้งพวกเราชาวผลึกรู้สึกตัวจะเกรงกลัวลมปี่หลบหนีไป
ดำริพลางทางสั่งให้ยั้งหยุดทหารจุดคบกระจ่างสว่างไสว
ให้รายรอบขอบป่าพนาลัยคอยรับไพร่พวกเราจะเข้ามา
แล้วพระองค์ลงจากม้าที่นั่งขึ้นหยุดยั้งอยู่บนเนินเชิงเทินผา
คิดรำพึงถึงลูกสาวเจ้าลังกาหยิบปี่มาเป่าดังเป็นกังวาน
แต่ไม่ให้ไพร่พลผู้คนหลับให้วาบวับแว่วเพลงวังเวงหวาน
วิเวกโหวยโหยไห้อาลัยลานโอ้ดึกป่านนี้แล้วแก้วกลอยใจ
แม่วัณฬานารีศรีสวัสดิ์จะพรากพลัดไพร่พลไปหนไหน
น้ำค้างย้อยพรอยพรมพนมไพรจะหนาวในทรวงน้องจนหมองนวล
โอ้ยามสามยามนี้เจ้าพี่เอ๋ยพี่เคยเกยกอดน้องประคองสงวน
แม่ยอดหญิงมิ่งขวัญจะรัญจวนเสียดายนวลเนื้ออุ่นละมุนทรวง
เคยไสยาสน์อาสน์อ่อนบรรจถรณ์แท่นมาเดินแดนดงรังใช่วังหลวง
ขอเชิญแก้วแววตาสุดาดวงมาชมพวงมาลีด้วยพี่ยา
ล้วนชื่นแช่มแย้มบานทุกก้านกิ่งยิ่งคิดยิ่งหวนหอมบนจอมผา
พี่อยู่เดียวเปลี่ยวใจนัยนาแม่วัณฬาหลบแฝงอยู่แห่งไร
จนดาวเคลื่อนเดือนดับยิ่งลับน้องเห็นแต่ห้องหิมวาพฤกษาไสว
มาหาพี่นี่หน่อยเถิดกลอยใจจะกล่อมให้บรรทมได้ชมเชย
ถึงยากไร้ไม่มีที่พระแท่นจะกางกอดทอดแขนแทนเขนย
หนาวน้ำค้างพร่างพรมลมรำเพยใครจะเชยโฉมน้องประคองเคียง
เคยอยู่วังฟังนางสุรางค์เห่มาฟังเรไรเพราะเสนาะเสียง
วิเวกแว่วแจ้วเจื้อยเรื่อยสำเนียงเสนาะเพียงพิณเพลงบรรเลงลาน ฯ
๏ ฝ่ายฝรั่งทั้งสิ้นได้ยินปี่ที่หลบลี้หนีมาอยู่หน้าฉาน
ส่วนลูกสาวเจ้าลังกากับอาจารย์ซุ่มทหารกองทัพค่อยตรับฟัง
เสนาะคำร่ำเรียกสำเหนียกแน่นางเหลียวแลลืมขยับจะกลับหลัง
แล้วรู้ตัวกลัวอาจารย์จะพานชังจึงบอกสังฆราชว่าเธอมารับ
จะควรไปให้พบหรือหลบเสียเผื่อลูกเมียเขามาแก้จะแปรกลับ
พระบาทหลวงล่วงรู้ขู่สำทับผัวมารับไยไม่ไปจะได้นอน
ทั้งอาคมถ่มน้ำมันทำกันไว้ชีวิตไม่ม้วยมุดไม่หลุดถอน
จงตั้งจิตคิดอ่านที่ราญรอนไปวิงวอนว่าผัวให้มัวมนต์
ให้ฆ่าตีพี่น้องพวกพ้องเขาคงตามเราสารพัดไม่ขัดสน
นางโฉมยงจงไปกับไพร่พลกูก็พ้นทุกข์ธุระแล้วจะลา
พลางลงเนินเดินพาบรรดาเด็กขึ้นเกวียนเหล็กไปในไพรพฤกษา
นางโฉมยงทรงนั่งหลังอาชากับพลห้าพันบรรจบถือคบไฟ
ให้ตัดทางไปในดงตรงเสียงปี่พบบุตรีกับรำภาต่างปราศรัย
ทั้งพระน้องสองโอรสยศไกรต่างขับไพร่พลมาพร้อมหน้ากัน ฯ
๏ ทั้งสี่นางต่างเข้าไปเฝ้าผัวทำสั่นรัวกลัวแกล้งกันแสงศัลย์
นางวัณฬาว่าพระองค์ให้พงศ์พันธุ์มาฆ่าฟันไพร่ฟ้าไม่ปรานี
ไม่ช่วยห้ามกองทัพให้กลับหลังเหลือกำลังแล้วน้องจะต้องหนี
เชิญพระองค์จงพานางมาลีเข้าบุรีราชวังอยู่ลังกา
เป็นปิ่นเกล้าสาวสนมชมสมบัติทั้งกษัตริย์เผ่าพงศ์สืบวงศา
แต่ตัวของน้องนี้ขอชีวาไปทำไร่ไถนาอยู่ป่าดอน ฯ
๏ พระฟังนางทางว่านิจจาเอ๋ยอย่าแคลงเลยพี่ไม่ทิ้งมิ่งสมร
ซึ่งเผ่าพงศ์วงศ์วานมาราญรอนมีโทษกรณ์กฎหมายถึงวายวาง
จะตามทัพจับมาเข่นฆ่าเสียทั้งลูกเมียนอกรีตไม่กีดขวาง
ต่างปราศรัยไต่ถามเนื้อความนางจนสว่างเวลารุ่งราตรี ฯ
๏ ฝ่ายโฉมยงองค์ละเวงรู้เพลงผัวเห็นเมามัวมนต์ประสิทธิ์ด้วยฤทธิ์ผี
จึงเสแสร้งแกล้งว่าได้ปรานีชาวบุรีแรงน้อยจะย่อยยับ
พระโปรดเกล้าเป่าปี่ขึ้นดีกว่าให้โยธาทั้งหลายหญิงชายหลับ
พอให้หลาบปราบปรามทั้งสามทัพแต่เพียงจับเอาไปส่งเสียคงคา ฯ
๏ พระตรัสสรวลควรอยู่เป็นรู้แล้วเหมือนกวาดแผ้วไพรีดีหนักหนา
นางนบนอบลอบสั่งชาวลังกาให้ไปหาดินปืนทั้งฟืนไฟ
เห็นกองทัพหลับสิ้นเอาดินออกจุดไฟครอบเสียทั้งทัพเมื่อหลับใหล
แล้วเกณฑ์กันบรรดาพวกม้าใช้ให้แยกย้ายรายไปสืบไพรี
พอได้ความสามทัพไปยับยั้งอยู่ค่ายยังชายทุ่งริมกรุงศรี
เอาเค้ามูลทูลพระอภัยมณีพระภูมีสั่งน้องสองโอรส
ทั้งยุพาลาลีสะหรีด้วยยกไปช่วยกันล้อมให้พร้อมหมด
ฝ่ายสามคู่อยู่พร้อมน้อมประณตลงบรรพตพากันมาทรงพาชี ฯ
๏ ศรีสุวรรณเคียงม้ารำภาชม้อยพระหน่อน้อยคอยยุพามารศรี
สุดสาครเคียงม้าสุลาลีเดินโยธีทัพละหมื่นเสียงครื้นเครง
พวกฝรั่งลังกามัดหญ้าแฝกบ้างก็แบกดินประสิวหิ้วเขนง
จะไปเผาเจ้าผัวไม่กลัวเกรงนางละเวงสมถวิลก็ยินดี
จึงเชิญองค์ทรงยศขึ้นรถราชพระนางนาฏนั่งหน้าเป็นสารถี
ทหารแห่แต่ล้วนเหล่าชาวบุรียกโยธีตัดทางไปข้างธาร ฯ
๏ จะกลับกล่าวเก้าองค์พงศ์กษัตริย์ให้พราหมณ์จัดพลรบสมทบทหาร
คอยรับรองป้องกันประจัญบานพอแจ้งการกองนอกมาบอกความ
ว่าบัดนี้สี่องค์พานงนุชให้รีบรุดยกพลมาล้นหลาม
ท้าวทศวงศ์องค์สั่นให้ครั่นคร้ามจะคิดความแก้ไขอย่างไรดี
จะรบสู้ผู้คนไพร่พลน้อยจำจะถอยทัพล่าโยธาหนี
ฝ่ายอัคเรศเกษราสุมาลีสองนางตีทรวงแสนที่แค้นใจ
เจ้าประคุณทูลกระหม่อมของเมียเอ๋ยกระไรเลยลืมองค์จนหลงใหล
ลำพังพระจะมาฟันให้บรรลัยก็มิได้สู้ผัวด้วยกลัวเกรง
แต่ครั้งนี้อีวัณฬามันมาด้วยถึงมอดม้วยก็ไม่ให้ใครข่มเหง
จะต้องสู้ดูดีอีละเวงไม่ครื้นเครงคราวนี้ก็ที่ตาย
นางเกษราว่าสงสารพระผ่านเกล้าถึงจะเอาศีรษะจะถวาย
จะหลีกหลบรบรับก็อับอายขอสู้ตายอยู่ตรงหน้าพระสามี
ท้าวทศวงศ์สงสารลูกหลานรักจึงว่าจักอยู่รบไม่หลบหนี
อันฝรั่งลังกาพอราวีกลัวแต่ปี่เธอจะเป่าให้หาวนอน
แล้วปรึกษาปาโมกข์โลกเชษฐ์ท่านรู้เวทมนตร์ขลังช่วยสั่งสอน
พระยกทัพขับทหารมาราญรอนจะผันผ่อนคิดอ่านประการใด ฯ
๏ ฝ่ายปาโมกข์โลกเชษฐ์ว่าเหตุนี้เพราะฤทธิ์ผีพาพระองค์ให้หลงใหล
จึงพาคู่ผู้หญิงออกชิงชัยจะแก้ไขขัดขวางด้วยห่างกัน
แต่จะช่วยด้วยวิชาสถาผลอย่าให้คนเข่นฆ่ากันอาสัญ
ซึ่งเป่าปี่ขี้ผึ้งก้อนหนึ่งนั้นเอาปิดกรรณเสียเห็นไม่เป็นไร
แต่รบพุ่งรุ่งค่ำคงลำบากข้างเขามากเราจะต้านทานไม่ไหว
ข้ามีครูรู้เรียนจุดเทียนชัยออกชื่อไปก็จะรู้ถึงหูกัน
อันโยคีที่เป็นครูอยู่ที่เกาะเธอรู้เหาะเหินเวทวิเศษขยัน
คงแจ้งเหตุเจตนาบูชายัญกำหนดวันหนึ่งจะมาไม่ช้านาน
แม้โยคีมิช่วยจะม้วยมอดเอาตัวรอดเถิดท้าวเหล่าทหาร
ข้าจะอยู่ภูผาสมาทานกระทำการแก้ไขช่วยไพร่พล
แม้ศึกมาอย่าเพ่อรบสงบอยู่คอยปิดหูดูสังเกตซึ่งเหตุผล
พระองค์กับมเหสีนีฤมลเสาวคนธ์กับกษัตริย์หัสไชย
ออกห้ามทัพรับองค์พระทรงศักดิ์ให้พบพักตร์พูดจาอัชฌาสัย
แม้คลุ้มคลั่งสั่งผู้หญิงเข้าชิงชัยจึงปล่อยให้ปักษาออกราวี
แล้วเสกเข็มเล่มใหญ่ให้ใส่พกกลายเป็นนกการวิกคอยจิกผี
แล้วเสกสายกายสิทธิ์ด้วยฤทธีให้เสนีนายใหญ่ทั้งไพร่พล
คงกระพันฟังแทงก็แพลงพลาดทั้งแคล้วคลาดสาตราสถาผล
แล้วพราหมณ์ลาพาเด็กอีกหลายคนขึ้นไปบนเขาเขินเนินศิลา
เอาหินต่างธรรมาสน์เหมือนอาสน์สงฆ์ปักฉัตรธงเทียนข้าวตอกดอกบุปผา
แล้วพราหมณ์เฒ่าเข้านั่งตั้งบูชาบนเนินผ้าขาวลาดดาดเพดาน
จึงจุดเทียนเขียนชื่อพระฤๅษีตั้งพิธีทำสัตย์อธิษฐาน
เอาจิตวางทางกสิณอภิญญาณไปถึงท่านโยคีผู้ปรีชา ฯ
๏ ฝ่ายเก้าองค์พงศ์กษัตริย์อติเรกได้นกเสกพราหมณ์มนต์ดลคาถา
ค่อยอุ่นใจไม่พรั่นหวั่นวิญญาณ์ต่างตรวจตราเตรียมรับกองทัพชัย ฯ
๏ ฝ่ายลูกสาวเจ้าลังการำภาสะหรีสุลาลีนางผกาอัชฌาสัย
ยกโยธามากับผัวไม่กลัวใครถึงค่ายใหญ่แยกหลีกเป็นปีกกา
เข้าโอบอ้อมล้อมทัพไว้คับคั่งทั้งหน้าหลังตั้งรายทั้งซ้ายขวา
พอรถทรงองค์ละเวงวัณฬามาถึงตรงหน้าค่ายล้อมอยู่พร้อมกัน
ดูคั่งคับนับหมื่นเสียงครื้นครึกเห็นข้าศึกนิ่งเฉยก็เย้ยหยัน
ว่าพวกผิดคิดขบถหมดทั้งนั้นสมคบกันรบพุ่งเจ้ากรุงไกร
ไม่เกรงใจมเหสีสี่กษัตริย์จะต้องตัดเอาศีรษะเสียบไสว
แม้รักตัวกลัวชีวันจะบรรลัยก็กราบไหว้พวกฝรั่งชาวลังกา ฯ
๏ สมเด็จท้าวทศวงศ์พงศ์กษัตริย์จึงรีบจัดแจงองค์ทรงภูษา
ด้วยเชื่อคำทำตามพราหมณ์พฤฒาให้เสนาใหญ่น้อยนิ่งคอยฟัง
สองพระองค์ทรงยศขึ้นรถราชธิดานาฏหลานยานั่งหน้าหลัง
พี่เลี้ยงพราหมณ์สามนายรายระวังตรงออกยังทัพที่ศรีสุวรรณ
บอกฝรั่งทั้งสิ้นว่าปิ่นปักรมจักรจอมวังนรังสรรค์
ให้หาพระอนุชาลังกานั้นมาด้วยกันกับรำภาอย่าช้าที ฯ
๏ ฝ่ายฝรั่งคั่งแค้นใคร่แทนทดเข้าล้อมรถรอบไว้มิให้หนี
เป็นพงศ์พันธุ์ครั้นว่าจะฆ่าตีเกรงจะมีโทษทัณฑ์ถึงบรรลัย
ต้องบอกต่อข้อความที่พราหมณ์สั่งให้คนหลังทูลแจ้งแถลงไข
ศรีสุวรรณฟั่นเฟือนเลื่อนเปื้อนไปจึงว่าใครหนอสั่งมาดังนี้
ให้แหวกทัพขับพระยาม้าที่นั่งมาพร้อมพรั่งทั้งม้ารำภาสะหรี
เห็นรถทรงนงนุชพระบุตรีทั้งชนนีบิตุเรศเสด็จมา
รู้สึกองค์ลงจากม้าพระที่นั่งนางฝรั่งเคียงเข้าเป่าคาถา
กลับกลัดกลุ้มคลุ้มคลั่งขึ้นหลังม้าตวาดว่าลูกเมียไปเสียไป
ถ้าขืนอยู่จู้จี้เดี๋ยวนี้แหละจะต้องแหวะปากเชือดให้เลือดไหล
พระอัคเรศเกษราโศกาลัยแล้วทรามวัยวันทาทูลสามี
จงโปรดเกล้าเจ้าประคุณทูลกระหม่อมน้องจะยอมเป็นข้ารำภาสะหรี
ไม่ล่วงราชอาชญาฝ่าธุลีอย่าฆ่าตีชีวันให้บรรลัย ฯ
๏ นางอรุณฉุนแค้นว่าแสนชาติกูหาปรารถนาเป็นข้าไม่
ถึงบิดาฆ่าฟันให้บรรลัยกูก็ไม่คบค้าสมาคม ฯ
๏ ฝ่ายรำภาสะหรีเห็นทีกล้าจึงแกล้งว่าน้อยหรือกลับมาทับถม
ช่างขึ้นเสียงเถียงบิดาค้าคารมนางแสนคมคอจะหักไปสักที
ท้าวทศวงศ์โองการห้ามหลานรักจะขายพักตร์พูดจากับทาสี
ได้ฟังคำรำภายุสามีจงฆ่าตีเสียให้หมดทั้งรถทรง
ศรีสุวรรณฟั่นเฟือนเขยื้อนขยับแล้วก็กลับคิดได้กลับใหลหลง
พราหมณ์พี่เลี้ยงเคียงรถท้าวทศวงศ์ต่างปลอบองค์ศรีสุวรรณจำนรรจา ฯ
๏ ฝ่ายนงเยาว์เสาวคนธ์วิมลมิ่งขึ้นทรงสิงห์ทหารรายทั้งซ้ายขวา
ออกจากค่ายหมายตรงพระพี่ยาเห็นสุดสาครพี่เคียงลีวัน
ยิ่งแค้นคิดพิศแลเห็นแผลแก้มแกล้งยิ้มแย้มเปรียบเปรยทำเย้ยหยัน
ฝรั่งวิ่งสิงห์ไล่เข้าใกล้กันนางลีวันยุให้ผัวจับตัวไว้
สุดสาครแลเขม้นเห็นพระน้องนึกจะร้องเรียกหามาปราศรัย
แล้วลืมองค์หลงเพ้อเอออะไรเฝ้ากวนใจจู้จี้ไปทีเดียว
เป็นผู้หญิงวิ่งรุกมาจุกจิกจะใคร่หยิกหนักหนาให้ขาเขียว
นางว่าชะพระพี่เช่นนี้เจียวมากราดเกรี้ยวโกรธแค้นเถียงแทนเมีย
จนไม้เท้าดาบสก็หมดม้วยไม่เขินขวยขายหน้าประดาเสีย
น้อยหรือเคียงเรียงรอเดินคลอเคลียจงปล่อยเมียออกมาสู้ดูผีมือ ฯ
๏ สุดสาครค้อนน้องแล้วร้องตอบจะมาลอบยิงเขาอีกเล่าหรือ
ยิ่งห้ามปรามลามไปดังไฟฮือดีแต่ดื้อดุดันไม่บรรเทา
เมียของข้าลาลีเป็นพี่สะใภ้ตัวไม่ไหว้แล้วมิหนำลอบทำเขา
จนเสียแก้มแต้มยายังมาเย้ามาทำเข้าเถิดทีนี้แล้วดีจริง ฯ
๏ ซึ่งเชษฐาว่าอีนี่พี่สะใภ้ข้าไม่ไหว้มันอีพวกผีสิง
ชาตินี้ข้าจองหองจึงต้องยิงพระก็ทิ้งความสัตย์ถึงตัดรอน
จะรบสู้ดูดีอีฝรั่งไม่เชื่อฟังเชษฐาอย่ามาสอน
แล้วโถมไล่ลาลีวันจะฟันฟอนสุดสาครขวางน้องคอยป้องกัน
สุลาลีมิได้กลัวเพราะผัวช่วยถึงแก้มป่วยปากคารมยังคมสัน
จึงว่าชะจะเข้ามาไล่ฆ่าฟันอย่าปิดควันไว้เลยเจ้าข้าเข้าใจ
นี่น้องหรือดื้อดึงมาหึงพี่หรือเดิมทีเป็นผัวของตัวไฉน
ประเดี๋ยวนี้ชีวันจะบรรลัยพลางขับไพร่พลล้อมไว้พร้อมเพรียง
นางเสาวคนธ์ด้นดั้นจะฟันฆ่าแต่เชษฐากีดกั้นช่วยมันเถียง
ทะเลาะพลางทางไล่เข้าใกล้เคียงลาลีเลี่ยงล้อเล่นเป็นเฮฮา ฯ
๏ ฝ่ายสุวรรณมาลีศรีสวัสดิ์นางกษัตริย์แสนสลดทรงรถา
กับลูกน้อยสร้อยสุวรรณจันทร์สุดาได้เห็นหน้าอยู่แต่พระหัสไชย
ช่วยขับรถอุส่าห์สาพิภักดิ์ถึงศึกสักหมื่นพันไม่หวั่นไหว
ออกจากค่ายหมายจะปะพระอภัยพระหัสไชยขับม้าอยู่หน้ารถ
แกล้งร้องว่าฝรั่งสิ้นทั้งหลายหลีกเจ้านายออกไปเสียให้หมด
แล้วตรงมาท่าเดียวไม่เลี้ยวลดจนใกล้รถพระอภัยกลางไพร่พล ฯ
๏ ฝ่ายละเวงเกรงผัวกลัวจะกลับคอยกำกับเสกเป่าเป็นเก้าหน
แล้วคุมเชิงชิงจะจับเมื่ออับจนพระต้องมนต์นางวัณฬาลืมมาลี
ไม่รู้จักอัคเรศพระเนตรเฝื่อนแล้วแลเหมือนพักตร์พระมเหสี
ครั้นจำได้ในอารมณ์ไม่สมประดีเรียกบุตรีตรัสว่าแม่มาไย
อยู่กับพ่อหนออย่ากลับไปกับแม่แล้วเหลียวแลลืมองค์ด้วยหลงใหล
สร้อยสุวรรณจันทร์สุดาโศกาลัยพระภูวไนยไม่สงสารพระมารดา
ให้ฝรั่งพรั่งพร้อมมาล้อมจับจนแตกทัพคืนนี้แล้วมิสา
ยังมิหนำซ้ำลูกสาวเจ้าลังกายังจะให้มาฆ่าพระชนนี
ลูกขอม้วยด้วยพระแม่บังเกิดเกล้าจึงมาเฝ้าให้ฟันบั่นเกศี
ฝ่ายโฉมยงองค์สุวรรณมาลีกราบสามีวอนว่าด้วยอาลัย
โอ้พระคุณทูลกระหม่อมจอมกษัตริย์เวรวิบัติบาปสร้างแต่ปางไหน
มันเฝ้าทำซ้ำเติมเคลิ้มพระทัยจนหม่นไหม้มัวหมองเพราะต้องมนต์
เมื่อตามมาฝรั่งสิ้นทั้งหลายจะฆ่าตายเสียวันละพันหน
ต้องรบพุ่งรุ่งค่ำเพราะจำจนจนเสียพลไพร่นายล้มตายครัน
คราวนี้ปะพระองค์ดำรงราชย์ขอเชิญบาทบรเมศไปเขตขัณฑ์
บำรุงราษฎร์ศาสนาในสามัญเป็นฉัตรกั้นเกศาประชาชน
พระฟังเชิญเมินเฉยกลัยเลยหลงด้วยลืมองค์ลืมสังเกตซึ่งเหตุผล
ฝ่ายลูกสาวเจ้าลังกาพิรากลคอยเป่ามนต์ร่ำไปมิให้คลาย
ครั้นเห็นองค์ทรงธรรม์ยังพันผูกไม่ฆ่าลูกเมียได้ดังใจหมาย
แกล้งพูดขวางทางความตามอุบายแน่ะนางนายทัพผลึกกินลึกลับ
เพราะพระองค์งงงวยมาช่วยแก้หรือว่าแม่เปล่าใจนอนไม่หลับ
หรือเหลือทนจนต้องข้ามมาตามรับเธอไม่กลับแกล้งว่าจะฆ่าฟัน
มารบพุ่งมุ่งหมายทำร้ายผัวจะจับตัวเข่นฆ่าให้อาสัญ
แล้วสั่งไพร่ให้ล้อมไว้พร้อมกันนางสุวรรณมาลีไม่มีกลัว
จึงร้องท้าว่าละเวงเองมาสู้กันกับกูก่อนเถิดมึงอย่าพึ่งผัว
จะชนะจะแพ้ก็แต่ตัวกูไม่กลัวมึงดอกนะอีละเวง
นางวัณฬาว่าพระองค์ไม่ทรงโปรดให้เขาโกรธอึกทึกฮึกข่มเหง
ค้าคารมข่มขู่ขึ้นกูเองไม่กลัวเกรงบาทาฝ่าธุลี
แล้วมิสาซ้ำว่าทำยาแฝดเห็นเกินแรดไปแล้วพระมเหสี
จะฆ่าฟันบรรลัยก็ไม่ดีชอบเป่าปี่ขึ้นให้หลับแล้วจับเป็น ฯ
๏ พระจับปี่ที่ใส่ไว้ในเสื้อเอาน้ำเจือลิ้นปี่บุตรีเห็น
จึงปล่อยนกผกโผนโจนกระเด็นปักษาเผ่นผันผยองทั้งสองตัว
นกกาสักปักษีเห็นผีสางเข้าจิกนางการวิกเข้าจิกผัว
จะตีรันมันเท่าไรมันไม่กลัวจะจับตัวก็ไม่อยู่มันสู้รบ
พระอภัยไม่ทันเป่าเฝ้าแต่ปัดจนปี่พลัดตกลงพะวงหลบ
นางละเวงเกรงทัพชัยสินธพให้เข้ารบรุมกันไล่ฟันแทง
ต่างตีฆ้องกลองศึกเสียงครึกครื้นระดมปืนหลักลั่นเกาทัณฑ์แผลง
เดชะสายกายสิทธิ์ฤทธิแรงให้พลาดแพลงแคล้วคลาดซึ่งสาตรา
พระหัสไชยไม่หนีตีสินธพชักรถรบไพร่นายทั้งซ้ายขวา
เสียงทหารขานโห่เป็นโกลานางรำภาตีฆ้องเร่งกองทัพ
ให้จับท้าวทศวงศ์องค์อรุณฝรั่งวุ่นวิ่งกลุ้มเข้ารุมจับ
ทั้งซ้ายขวาหน้าหลังดูคั่งคับเจ้าพราหมณ์รับประจัญเข้าฟันแทง ฯ
๏ ท้าวทศวงศ์องค์สั่นคอยกันหลานช่วยรอนราญรบฉะด้วยพระแสง
มันโรมรันฟันฟาดก็พลาดแพลงรำภาแกว่งขวานโถมกระโจมฟัน
ถูกรถทรงกงแตกแปรกหักพระทรงศักดิ์เซซานยึดหลานขวัญ
คอยรบสู้อยู่ในรถหมดด้วยกันรำภาฟันฟาดผิดหวิดหวิดไป
เห็นจวนจริงทิ้งนกไล่จกจิกรำภาพลิกแพลงรบหลบไม่ไหว
จึงกลับมาหาผัวด้วยกลัวภัยมันซ้ำไล่จิกตีศรีสุวรรณ
ต่างวุ่นวายนายไพร่ใกล้กระทบลาลีรบเสาวคนธ์ขับพลขันธ์
เข้าห้อมหุ้มกลุ้มกลัดสกัดกันสิงโตผันผกโผนกระโจนรับ
ทหารนางทั้งสิงห์ไม่ทิ้งเจ้าแกว่งขวานเข้าฟันฟาดเสียงฉาดฉับ
ฝรั่งแตกแยกย้ายล้มตายยับที่เหลือกลับกลุ้มกันเข้าฟันฟอน
นางเสาวคนธ์วนไล่พวกไพร่หนีเห็นลาลีไล่รันด้วยคันศร
สุลาลีหนีปนพลนิกรสุดสาครขับม้าขวางหน้าน้อง
นางแค้นใจไล่รันกระชั้นชิดพระพี่ปิดป้องกันผันผยอง
นางปล่อยนกผกโผนโจนคะนองเข้าจิกท้องแขนขาสุดสาคร
แล้วไล่ตีลาลีวันหลบพันผัวต่างจวนตัวตีรันด้วยคันศร
พอนายทัพขับทหารรุกราญรอนนางก็ต้อนไล่กระชั้นประจัญบาน
นางผกาพาสินสมุทรผัวไปเพื่อนตัวตีไพร่ไล่ทหาร
พวกเฝ้าค่ายนายต้อนออกรอนราญต่างต่อต้านตอบตีไม่หนีเร้น ฯ
๏ ฝ่ายบาทหลวงห่วงลูกสาวเจ้าสิงหลขึ้นอยู่บนป้อมปืนยืนเขม้น
ดูโยธีตีค่ายจนบ่ายเย็นยังไม่เห็นแตกแตนน่าแค้นใจ
ให้กองนอกบอกคนที่ปล้นค่ายให้ไพร่นายหลีกปืนอย่ายืนใกล้
เห็นพลแยกแหวกกว้างเป็นทางไปยิงปืนใหญ่กังกึงเสียงตึงตัง
แต่ละลูกถูกค่ายทลายยับแล้วยิงพลับพลาทลายลงหลายหลัง
พวกมดหมอขอเฝ้านางชาววังพลับพลาพังพากันวิ่งเป็นสิงคลี ฯ
๏ พวกโยธาการะเวกเมืองรมจักรต่างรบหักออกทุ่งข้างกรุงศรี
พวกผลึกศึกกล้าพาสตรีประดังตีตัดทางออกข้างซ้าย
ต่างตามเจ้ากราวเกรียวเลี้ยวตลบตีกระทบรบฝรั่งสิ้นทั้งหลาย
ทั้งสามทัพกลับเข้าพบเจ้านายทั้งสองฝ่ายแทงฟันประจัญบาน
พลฝรั่งครั้งนั้นมันไม่หนีเหตุด้วยสี่กษัตราอยู่หน้าฉาน
แตกแล้วกลับซับซ้อนเข้ารอนราญเสียงสะท้านสะเทื้อนทั้งเกาะลังกา ฯ
๏ พออากาศฟาดเปรี้ยงเสียงสนั่นเป็นหมอกควันมืดมิดทุกทิศา
พวกรบสู้ดูเหมือนไม่มีตาไม่รู้ว่าจะไปหนตำบลใด
ประเดี๋ยวดังหงั่งเหง่งเสียงเครงครึกลั่นพิลึกโลกาสุธาไหว
เป็นฝนฟุ้งทุ่งท่าพนาลัยทุกนายไพร่หนาวทั่วทุกตัวคน
ไม่รู้ที่หนีไปข้างไหนรอดเหมือนตาบอดมืดเขม้นไม่เห็นหน
หนาวสะท้านคลานคลำด้วยจำจนเสียงแต่ฝนซู่ซู่เข้าหูตา
ดูมืดสิ้นดินสวรรค์เป็นควันโขมงแต่เพลิงโพลงพลุ่งอยู่ที่ภูผา
เห็นหนทางต่างคลานทะยานมาพวกโยธาโถมชิงกันผิงไฟ
แต่บรรดาข้าศึกไม่นึกร้ายทั้งสองฝ่ายเหลือทนปนกันได้
ด้วยเพลิงอุ่นรุนเบียดเสียดเข้าไปทั้งนายไพร่ล้อมรอบขอบคิรี
บรรดาเหล่าเผ่าพงศ์องค์กษัตริย์มาเยียดยัดอยู่กับเหล่านางสาวศรี
เพลิงสว่างต่างอุ่นเห็นมุนีพระโยคีนั่งอยู่ในกองไฟฮือ
กับปาโมกข์โลกเชษฐ์สังเกตแน่ดูรู้แท้พวกทัพต่างนับถือ
ทิ้งหอกดาบกราบก้มประนมมือไม่อึงอื้ออุบอิบซุบซิบกัน
ที่ต้องถูกหยูกยาถูกฟ้าฝนก็สร่างมนต์เหมือนก่อนดังนอนฝัน
ฝ่ายพวกพระอภัยมณีศรีสุวรรณมาพร้อมกันกราบก้มประนมกร
ทั้งพวกข้างนางละเวงก็เกรงหมดน้อมประณตนั่งนิ่งริมสิงขร
ทั้งไพร่พลฝนช่วยไม่ม้วยมรณ์นั่งสลอนแลดูพระมุนี ฯ
๏ ขณะนั้นค่อนดึกศึกสงบต่างนอบนบนับถือพระฤๅษี
ไม่กริบเกรียบเงียบสงัดทั้งปัถพีพระโยคีเทศนาในอาการ
คือรูปรสกลิ่นเสียงไม่เที่ยงแท้ย่อมเฒ่าแก่เกิดโรคโศกสงสาร
ความตายหนึ่งพึงให้เห็นเป็นประธานหวังนิพพานพ้นทุกข์สนุกสบาย
ซึ่งบ้านเมืองเคืองเข็ญถึงเช่นนี้เพราะโลกีย์ตัณหาพาฉิบหาย
อันศีลห้าว่าอย่าทำให้จำตายจะตกอบายภูมิขุมนรก
หนึ่งว่าอย่าลักเอาของเขาอื่นมาชมชื่นฉ้อฉลคนโกหก
หนึ่งทำชู้คู่เขาเล่าลามกจะตายตกในกระทะอเวจี
หนึ่งสูบฝิ่นกินสุรามุสาวาทใครทำขาดศิลห้าสิ้นราศี
ใครสัตย์ซื่อถือมั่นในขันตีจะถึงที่พระนิพพานสำราญใจ
อย่าโกรธขึ้งหึงสาพยาบาทนึกว่าชาติก่อนกรรมจะทำไฉน
เหมือนดุมวงกงเกวียนวนเวียนไปอย่าโทษใครนี่เพราะกรรมจึงจำเป็น
ประการหนึ่งซึ่งขาดพระศาสนาทั้งโลกาเกิดทุกข์ถึงยุคเข็ญ
ซึ่งจะกลับดับร้อนให้ผ่อนเย็นก็ต้องเป็นไมตรีปรานีกัน
จงฟังคำจำศิลจนสิ้นชาติไม่แคล้วคลาดจะไปผ่านพิมานสวรรค์
ซึ่งชอบผิดคิดเห็นให้เป็นธรรม์อย่าหึงกันนะทีนี้นางสีกา
กูคนซื่อถือสัตย์จะตัดสินให้หายสิ้นโมโหที่โทษา
ด้วยแรกเริ่มเดิมนั้นนางวัณฬาจะลวงฆ่าพระอภัยเสียให้ตาย
ข้างโน้นมีปี่เป่าเป็นเจ้าเล่ห์ฝ่ายข้างนี้มีเสน่ห์เหมือนนึกหมาย
แต่สตรีดีกว่าจึงพาชายให้หลงตายติดขังอยู่วังใน
แต่ลูกสาวเจ้าลังกาไม่ฆ่าเสียยอมเป็นเมียนั้นคิดผิดวิสัย
เขาหึงหวงล่วงว่าให้สาใจจะโทษใครโทษจิตที่ผิดพลั้ง
นางมาลีมีโทโสโมโหมากเมื่อผัวจากมาสงครามรู้ความหลัง
ใช่รักใคร่ใจจริงต่างชิงชังเพราะพลาดพลั้งที่ทัพจึงกลับกลาย
ไม่แก้ไขแล้วมิหนำยังซ้ำหึงจนได้ถึงเกิดศึกไม่นึกหมาย
แม้วัณฬาฆ่าผัวของตัวตายต้องเป็นม่ายเปล่าเปล่าเพราะเบาความ
ลูกทั้งสองน้องยาจะมาแก้ก็พลอยแพ้ฝรั่งสิ้นทั้งสาม
ยังซ้ำเหล่าเผ่าพงศ์มาสงครามแทบถึงความตายทั่วทุกตัวคน
จนเขาซ้ำทำเธอให้เพ้อพกเหตุเพราะยกทัพมาโกลาหล
หากปาโมกข์โลกเชษฐ์รู้เวทมนตร์ช่วยคุ้มคนทั้งหลายไม่วายปราณ
อย่าโทษเขาเราก็ผิดให้คิดเห็นจึงจะเป็นสัตย์ธรรม์ในสัณฐาน
จงปรองดองครองสัตย์ปฏิญาณถือศีลทานเถิดอย่าหมายทำร้ายกัน
ทั้งชาตินี้มีสุขไม่ทุกข์ร้อนเมื่อม้วยมรณ์ก็จะได้ไปสวรรค์
เป็นผัวเมียเสียตัวได้พัวพันจงรักกันเถิดสีกาดีกว่าชัง
มีลูกเต้าเล่าก็คงเป็นวงศ์ญาติได้สืบชาติเชื้อสายไปภายหลัง
กูว่านี้ดีเหลือแม้เชื่อฟังจงเร่งตั้งสัจจาอย่าช้าที ฯ
๏ ฝ่ายกษัตริย์ขัตติยาสิบห้ากษัตริย์ต่างจบหัตถ์สาธุสะพระฤๅษี
โปรดปรึกษาว่าให้เป็นไมตรีข้าเห็นดีพร้อมพรักจะรักกัน
แล้วองค์พระอภัยจึงให้สัตย์ไม่ข้องขัดขึ้งเคียดคิดเดียดฉันท์
จะปกครองสองนางด้วยทางธรรม์จนถึงวันเวลาชีวาวาย
สุมาลีศรีสวัสดิ์ให้สัตย์บ้างไม่โกรธนางฝรั่งสิ้นทั้งหลาย
จะรักใคร่ให้เหมือนญาติไม่คลาดคลายขอถวายสัจจาเหมือนพาที
ฝ่ายละเวงเกรงกราบไม่หยาบหยามข้าสิ้นความแค้นพระมเหสี
จะสู้ซื่อถือสัตย์สวัสดีหมายเหมือนพี่ร่วมครรภ์จนบรรลัย ฯ
๏ พระโยคีปรีดาว่าสาธุสืบอายุยืนยงอสงไขย
แล้วเคลื่อนคลายหายวับไปฉับไวอโณทัยใสสว่างกระจ่างตา
คนทั้งสิ้นยินดีเป็นที่ยิ่งทั้งชายหญิงพร้อมอยู่ที่ภูผา
พวกกองทัพกับฝรั่งเมืองลังกาต่างพูดจาปราศรัยเป็นไมตรี ฯ
๏ ฝ่ายโฉมยงองค์ละเวงวัณฬาราชอภิวาทองค์พระมเหสี
สะอื้นอ้อนวอนว่าพระสามีเมื่อเดิมทีทำผิดด้วยคิดกลัว
บัดนี้ทราบบาปบุญการุญโปรดอย่าถือโทษบาปกรรมที่ทำชั่ว
ไปเมื่อหน้าฝ่าละอองอย่าหมองมัวจะฝากตัวไปจนตายวายชีวา
ขอเชิญองค์ทรงศักดิ์อัคเรศเข้านิเวศน์ทั้งพระวงศ์เผ่าพงศา
หยุดประทับยับยั้งอยู่ลังกาให้ช้าช้าสักหน่อยจึงค่อยไป ฯ
๏ ฝ่ายพระองค์ทรงโฉมประโลมสวาทครั้นปิศาจสร่างองค์สิ้นหลงใหล
ลืมความต้นหนหลังที่คลั่งไคล้โปรดปราศรัยสองนางด้วยทางธรรม์
ซึ่งนุชน้องสององค์ดำรงรักให้งามพักตร์พี่ดังได้ไปสวรรค์
จะรักน้องสองเจ้าให้เท่ากันเหมือนร่วมครรภ์ครองสัตย์ปฏิญาณ
แล้วตรัสถามนามวงศ์เหล่าพงศาครั้นทราบว่าเกี่ยวดองพี่น้องหลาน
จึงยอบองค์ลงประณตบทมาลย์พระผู้ผ่านรมจักรนัครา
ขอบพระคุณสองพระองค์ผู้ทรงเดชซึ่งโปรดเกศน้องรักนั้นหนักหนา
สู้ติดตามข้ามฝั่งมาลังกาขอเชิญฝ่าพระบาทยั้งอยู่วังใน
แล้วตรัสเรียกเสาวคนธ์วิมลพักตร์กับน้องรักสองราเข้ามาใกล้
พระกอดจูบลูบหลังพระหัสไชยน่ารักใคร่กระไรเลยพลางเชยชม
แม่เสาวคนธ์มณฑายุพาพักตร์พ่อเคยรักร่วมจิตสนิทสนม
ความรักเจ้าเท่าลูกผูกอารมณ์จะได้สมนึกหวังในครั้งนี้
พ่อจะไปให้พบพระบิตุเรศของดวงเนตรพี่น้องทั้งสองศรี
ได้สืบวงศ์ทรงจังหวัดปัถพีเป็นไมตรีกว่าชีวันจะบรรลัย
พระพี่น้องสองกุมารก้มกรานกราบด้วยเรียบราบกิริยาอัชฌาสัย
ฝ่ายสามนางห่างผัวคิดกลัวภัยต่างกราบไหว้ขอสมาพระสามี
แล้วรำภามาเคารพอภิวาทพระนางนาฏเกษรามารศรี
นางยุพาลาลีวันมาอัญชลีกราบบุตรีโฉมเฉลาเสาวคนธ์
แล้วทูลว่าข้าบาทชาติฝรั่งมีแต่ตั้งกตัญญูเป็นกุศล
อาสาเจ้ากว่ากายจะวายชนม์หวังให้คนชาวเมืองเขาเลื่องลือ
เมื่อรบพุ่งมุ่งหมายทำลายล้างได้เอื้อมอ้างหยาบช้าพระอย่าถือ
ขอรองบาทมาดหมายเมื่อปลายมือจะสู้ซื่อสารพัดเป็นสัจจา ฯ
๏ ฝ่ายอัคเรศเกษราพระยาหญิงไม่มีสิ่งโกรธขึ้งที่หึงสา
รับคำนับรับคำนางรำภาแล้วพูดจาปราศรัยเป็นไมตรี
ข้างนงเยาว์เสาวคนธ์วิมลโฉมลูบประโลมพี่น้องทั้งสองศรี
วิสัยศึกตรึกตราจะฆ่าตีไม่ถือที่หยาบหยามเป็นความจริง
จะรักใคร่ให้เหมือนน้องทั้งสองเจ้าจริงนะเราไม่ดูถูกลูกผู้หญิง
ต่างผันผ่อนอ่อนน้อมด้วยยอมยิงต่างสิ้นสิ่งหึงสาสัจจาใจ ฯ
๏ ฝ่ายทิศาปาโมกข์โลกเชษฐ์ผู้วิเศษทราบความตามวิสัย
ถือไม้เท้าฤๅษีที่ฝากไว้มาส่งให้กษัตราสุดสาคร
แล้วบอกความตามหนังสือพระฤๅษีเขียนไว้ที่แผ่นผาหน้าสิงขร
แล้วพฤฒาลากลับไปหลับนอนสุดสาครดีใจได้ไม้เท้า
จบพระคุณพระมุนีเหนือศิโรตม์ด้วยมาโนชกตัญญูต่อครูเฒ่า
เคยดับร้อนสอนสั่งแต่ยังเยาว์ยังโปรดเกล้ากรุณาถึงครานี้ ฯ
๏ ฝ่ายกษัตริย์ขัตติยาสิบห้ากษัตริย์ใคร่แจ้งอรรถตามหนังสือพระฤๅษี
มาที่แท่นแผ่นผาหน้าคิรีเห็นบาลีลายลักษณ์อักขรา
ว่าทุกข์สุขชั่วดีทั้งสี่สิ่งให้ชายหญิงหยั่งคิดเป็นปริศนา
กับข้อหนึ่งซึ่งเกิดกำเนิดมามีหูตาปากจมูกสิ้นทุกคน
ที่ต้องใจนัยนาก็พาชื่นดูอื่นอื่นเห็นแจ้งทุกแห่งหน
ที่คิ้วตาหน้าผากปากของตนถ้าแม้คนใดเห็นจะเป็นบุญ
แม้ไม่เห็นเป็นกระบือทั้งดื้อดุมุทะลุเลโลโมโหหุน
ไม่เห็นผลประโยชน์ที่โทษคุณย่อมหมกมุ่นเมามัวว่าตัวดี
เมื่อใครไม่เห็นหน้าหากระจกจะช่วยยกเงาส่องให้ผ่องศรี
อนึ่งนั้นตัณหาตาไม่มีไม่เห็นที่ทางสวรรค์เป็นสันดาน
อนึ่งว่าตาบอดสอดตาเห็นให้คิดเป็นทางธรรมพระกรรมฐาน
สืบกุศลผลผลาปรีชาชาญตามโบราณรักษาสัจจาใจ ฯ
๏ ไทยฝรั่งพรั่งพร้อมนั่งล้อมคิดต่างแจ้งจิตใจความตามวิสัย
ทั้งเสนีรี้พลสกลไกรต่างเข้าใจตามประสาปัญญามี
พวกลังกาว่าดีที่สัตย์ซื่อพวกไทยถือว่าศิลพระชินศรี
พวกขุนนางต่างว่ายศปรากฏดีเจ้าว่ามีความสุขสนุกสบาย
ต่างคิดเห็นเช่นประสงค์จำนงนึกอึกทึกทุ่มเถียงจนเที่ยงสาย
ฝ่ายองค์พระอภัยสั่งไพร่นายให้ตั้งรายตาริ้วเป็นทิวธง
ทั้งรถรัถพลัดแพลงจัดแจงจับเทียบประทับถวายตามความประสงค์
ส่วนกษัตริย์ขัตติยาสิบห้าองค์ต่างขึ้นทรงรถที่นั่งเข้าวังใน ฯ
๏ ฝ่ายลูกสาวเจ้าลังการำภาสะหรีสุลาลีนางยุพาอัชฌาสัย
ให้ชาววังลังกาพวกข้าไทจัดตึกใหญ่ตึกน้อยนับร้อยพัน
ให้ห้ามแหนแสนสุรางค์ท้าวนางอยู่แล้วเลี้ยงดูชายหญิงทุกสิ่งสรรพ์
บรรดาเหล่าเผ่าพงศ์ของทรงธรรม์อยู่ช่องชั้นตึกต้นเหมือนมนเทียร
ประทีปแก้วแวววับจับกระจ่างแกล้งจัดวางแจ่มฟ้าหลังคาเขียน
ที่พื้นรองทองลาดดาษเดียรฉากวิเชียรตั้งสลับเป็นลับแล
นางสาวสาวชาวชมพูเที่ยวดูห้องเห็นพวกพ้องพูดจ้อประจ๋อประแจ๋
บ้างไขกลดนตรีมีทุกแกลเสียงเซงแซ่ไปทั้งวังเมืองลังกา ฯ
๏ ฝ่ายองค์พระอภัยเจ้าไตรภพครั้นค่ำพลบโพล้เพล้ในเวหา
กับลูกน้อยสร้อยสุวรรณจันทร์สุดาอยู่ไสยาแท่นทองที่ห้องกลาง
ส่วนสุวรรณมาลีศรีสวัสดิ์อยู่ปรัศว์ฝ่ายขวาชาลากว้าง
ปรัศว์ซ้ายฝ่ายวัณฬาธิดานางจัดสุรางค์ขับกล่อมไว้พร้อมเพรียง
ศรีสุวรรณนั้นอยู่กับมเหสีในตึกที่แท่นสุวรรณชั้นเฉลียง
ท้าวทศวงศ์องค์อัคเรศเคียงอยู่ตึกเรียงศรีสุวรรณเป็นหลั่นไป
นางเสาวคนธ์กับอรุณรัศมีสถิตที่ห้องทองม่านสองไข
สินสมุทรสุดสาครกับหัสไชยอยู่ตึกใหญ่ร่วมเตียงเคียงบรรทม
ด้วยถ้อยทีมีสัตย์ไม่ขัดข้องเหมือนพี่น้องร่วมชิดสนิทสนม
ทั้งข้าเฝ้าสาวสุรางค์นางต่างกรมต่างชิดชมชาววังเมืองลังกา ฯ
๏ นางละเวงเกรงองค์พระทรงศักดิ์ว่าไม่รักเผ่าพงศ์พระวงศา
แต่งโต๊ะทองของเสวยสามเวลาเลี้ยงบรรดาพงศ์กษัตริย์สวัสดี
แล้วทูลองค์พระอภัยวิไลลักษณ์ทั้งองค์อัครชายามารศรี
ที่ท้ายวังลังกาสวนมาลีมีคิรีรังเก็จเกิดเพชรนิล
อันรุ้งแก้วแวววาวเขียวขาวเหลืองอร่ามเรืองรายงอกออกนอกหิน
แล้วร่วงหล่นกล่นกลาดดาษแผ่นดินไม่รู้สิ้นสืบสำหรับกับลังกา
ต้องก่อทำกำแพงแลงล้อมรอบตารางครอบเบื้องบนคนรักษา
สำหรับท้าวเจ้าแผ่นดินเก็บจินดาตีราคาขายได้เงินให้ทาน
เชิญพระองค์วงศาพาสนมไปเที่ยวชมเนินสวนฉนวนสนาน
ไม่ห้ามปรามตามประโยชน์จะโปรดปรานเชิญสำราญอยู่ให้ช้าหลายราตรี ฯ

 

แชร์ชวนกันอ่าน

แจ้งคำสะกดผิดและข้อผิดพลาด หรือคำแนะนำต่างๆ ได้ที่นี่ค่ะ