เสียงสิงคาล

อินทรวิเชียรฉันท์ ๑๑ 
๏ ดำเนินนิทานพรรณนะฉันทะดำเนิน
โดยนัยประหนึ่งเชิญกวิชาติวิจารณ์ฉันท์
๏ สังเขปสรุปข้อนยะย่อและพอยัน
เย้าให้หทัยหันคติแห่งมิถูกเหิน
๏ หวนหาวิถีธรรมและมิพลำเพราะจำเริญ
รอยปราชญ์ฉลาดเดินดุจะธีระมีหวัง
๏ วุฒิ์ว่องสนองสมกะนิยมนิยายยัง
กล่าวด้วยฤดีฝังพจิฝาก บ เฟือนเฝือ
๏ ผิดบ้างผิพลั้งหน่อยผลน้อยก็เนื่องเจือ
จริงเจตน์ณเหตุเหลือจะแถลงเฉลยความ
๏ หากเพลงมิแกล้งพลาดก็ บ ขาดประคองนาม
“ศรีกรุง” พยุงพยายามปฏิสนธิสืบเสริม ฯ
ฉบัง ๑๖ 
๏ เรื่องนี้นัยมีมาเดิมอินเดียราชย์เฉลิม
พระนามไฉนไม่แถลง 
๏ สอบสมนิยมอย่างแฝงพระนามตามแสดง
ที่เล่าคือเค้าคำเฉลย 
๏ ธโง่งมโมหะเปรยปรารมภ์ชมเชย
แต่เรื่องล้วนเหลวเลวเขลา 
๏ ตีขลุมพลุ่มพล่ามยามเอาโทษผิดสะกิดเกา
มิรู้ดำริพิจารณ์ 
๏ เหตุเป็นเช่นนี้เนื่องนานเนื่องถึงซึ่งกาล
จะเกิดอุบาทว์บัดดล 
๏ ท้าวกลุ้มโกรธรุมรึงกมลคืนค่ำคำรน
ตระหนักสำเนียงเสียงหอน 
๏ ราชฐานปานทิพย์อมรแมนสถิตถึงตอน
ราตรีฉะนี้น่าเสบย 
๏ แต่ไรกาลไหนไม่เคยจูจู่อยู่เฉย
ชิพวกอ้ายหมามารุม 
๏ ราชวังพรั่งชนชุมนุมนระทั่วมั่วสุม
สะพรั่งและพร้อมล้อมวัง 
๏ เพียงสุนัขจักไล่ไม่ฟังเหลือพละประทัง
และฤๅอมาตย์อาจหาญ 
๏ อำมาตย์สนองราชโองการแด่พระนฤบาล
ณ นามสรณะคมนีย์ 
๏ ขอเดชบารเมศภูมีมากรวมสรวมศี
ระทวยทุคคตะเต็มเข็ญ 
๏ คือพรรคสุนัขพันธุ์นั้นเป็นสัตว์ต่ำบำเพ็ญ
พิธีคะนองของมัน 
๏ ที่แท้แพร่ทราบศัพท์สรรพ์ครวญคร่ำรำพัน
และหวนเพราะโหยโดยหนาว 
๏ จึ่งราช ธ ประภาษในราวเรื่องคดีมี่ฉาว
ฉะนี้ไฉนใคร่ฟัง 
๏ หมาเห่าเหล่านั้นมันหวังเหตุใดให้ดัง
ฤดีด้วยมีปรารถนา 
๏ เจ้ารู้อยู่จงบ่งมาบอกหมายมาดหา
เห็นได้ก็ได้ดุจประสงค์ 
๏ อำมาตย์แจ้งราชจำนงทูลพนอขอจง
ทราบใต้ฝ่าเบื้องบทธุลี 
๏ แท้จริงสิงคาลมานสรี-ระหนาวร้าวนี-
ระสุขสยองเย็นครัน 
๏ ใคร่สบความอบอุ่นอันมีแห่งเหมันต์
ฤดูระดมลมหนาว 
๏ ผ้าเสื้อเพื่อใช้ในคราวน้ำค้างพร่างพราว
จะห่อจะหุ้มคลุมกาย 
๏ เทวะ ! พระอย่าดูดายมิฉะนั้นมันตาย
จะต้องบาปข้องบทมาลย์ 
อินทรวิเชียรฉันท์ ๑๑ 
๏ ทราบโดยสดับเสวกะเจตนาการ
ทูลแสร้งแถลงสารปริยายขยายสม
๏ จอมภูมิผู้โง่พหุโมหะงงงม
แต่ราชะปรารมภ์มุทิตาและการุณ
๏ ทรงโปรดประสิทธิ์พาทอนุญาตเพราะเจตน์จุน
จำนงประสงค์สุน-ทรสุขณสิงคาล
๏ ตรัสสั่งกะเสวกธุระตกพนักงาน
โดยฉันทะบรรหารดุจะเผือประภาษไข
๏ เบิกทอง ณ ท้องคลังเถอะจะรั้งจะรอไย
เร็วเรียกสิรีบไปณตลาดตลอดหา
๏ ซื้อสรรพะภัณฑ์พัต-ถะและวัตถุนานา
ส่วนนวมสนอบอา-ทระสร้างกุฎีเสริม
๏ เพื่อสานติภาพคราวอุตุหนาวสุนัขเดิม
เย็นเยือกเพราะเหตุเหิมหิมะนั้นจะพลันหาย ฯ
มาณวกฉันท์ ๘ 
๏ ชอบหฤทัยใครบมิปาน
สมมนะมานมุ่ง ณอุบาย
ดำริและหวังดั่งปริยาย
เสวกะหมายเจตนะหมุน
๏ เบิกธนทรัพย์นับคณะถ้วน
กาญจนะล้วนทองนพคุณ
ค้าผลโดยโปรยปริภุญช์
เพื่อเฉพาะขุนอาตมะเอง
๏ อีกก็เฉลี่ยเกลี่ยเพราะฉลาด
แบ่งกะอมาตย์เล่นกลเพลง
อวยสหมิตรปิดมุขะเกรง
กร้าวภยะเยงย่อมจะมิเผย ฯ
วสันตดิลกฉันท์ ๑๔ 
๏ ล่วงกาละมามิจิระนับสรศัพท์สุนัขเคย
เห่าหอนกระฉ่อนก็บมิเฉยและกระโชกกระชั้นฉาว
๏ บางรัตติมัชฌิมะก็หวนระยะครวญ ณ ค่ำคราว
พึงเยือระย่อหทยะราวทะลุโสตสยองเย็น
๏ จึ่งไท้ผทมกษณะหลับธสดับสะดุ้งเป็น-
เหตุตื่นพระฟื้นนยะประเด็นคติดั่งอดีตความ
๏ พรุกรุ่งพระเรียกมุขะอมัจจ์พจนัตถะตรัสถาม
เยียใดสุนัขนิยมะนามทุรสัตว์ติรัจฉาน
๏ ชุมร้องและซร้องสรสดับสุรศัพทะกังวาน
ทุกหน ณมณฑิระสถานบริเวณบวายมี
๏ อันว่าประกาศิตะณเราเฉพาะเจ้าก็แจ้งดี
คือจุ่งผดุงธุระพะลีอุปการะหมาผอง
๏ สูไป่กระทำและผิวะทำจะมิทำ ณทำนอง
ตูสั่งกระมัง, เอะก็และทองขณะนี้น่ะอยู่หรือ
๏ เสวกบตกจิตะสนองนยะคล่อง, จะควรฤๅ-
ไป่ควรก็ทรงกรุณะคือกิจะข้อวโรงการ
๏ เผื่อพร้อมกระทำประดุจะราชพจนาตถะบรรหาร
ทั้งผองมิผิดอุทิศะทานทะนุซึ่งสุนัขสรรพ์
๏ ทรงหล้า ธ ปรารภะประหลาดมนะราชประภาษพลัน
หากแน่ไฉนก็คณะมันเอะอะเห่าจะเอาใด ฯ
อิทิสังฉันท์ ๒๐ 
๏ เอกอมาตย์ฉลาดเฉลียวกระไร
พระราชะถาม บ คร้ามหทัยและทูลความ
๏ ทรงพินิจเถอะผิดฤชอบก็ตาม
ไฉนจะคลาดพระราชคาม-ภิโรบาย
๏ ข้าพระพุทธเจ้าจะขอถวาย
วิสัชนากถาภิปรายพระโปรดทราบ
๏ มันแสดงก็โดยนิสัยสภาพ
กตัญญุตาณกาละลาภลุบรรสบ
๏ เนื่องเพราะพายุวาระพ้องกระทบ
กระทั่งจะวายสลายสลบและเหลือทน
๏ หนาวกระสับกระส่ายกระเสือกกระสน
ก็เห่าและหอนเพราะเหตุทุรนทุรายครัน
๏ จึ่งพระองค์สิทรงกรุณกะมัน
พระราชทานอภัยและภัณ-ฑะทั้งหลาย
๏ อาทิผ้าและเสื้อก็มากก็มาย
สฤษดิ์กุฏิประกอบสบายบ พานลม
๏ ด้วยสวามิภักดิรักบรม
กษัตริย์เสมือนมนุษย์นิยมมิหย่อนคลาย
๏ เออก็กาละนี้แหละน่าจะหมาย
แสดงสดุดิ์ประดุจจะนายกะบ่าวทาส
๏ แม่นแหละหมายถวายชยาภิวาทน์
บมีอะไรจะไขประกาศก็เกริ่นเสียง
๏ สาธุการประสานกระแสเผดียง
เผดิมพระพรก็ไพเราะเพียงกะเพลงพิณ
๏ ควรมิควรละล้วนประจักษ์พระจิน-
ตนาพินิจบพิตรก็ยินตลอดยาม ฯ
ภุชงคประยาตรฉันท์ ๑๒ 
๏ อโห ! โอ-กระนั้นแน่แหละจริงแท้ถนัดความ
บมีสิ่ง ณ โลกสามอะไรสิ่งจะจริงเหมือน
๏ พระราชาธปรารม-ภะเห็นสมคดีเตือน
ประโมทย์ปีติไป่เลือนละลายลืมเพราะปลื้มเหลือ
๏ ระลึกบุญเหตุแห่งพระองค์แจ้งและจุนเจือ
กรุณแรงบแฝงเฝือกระทำใฝ่จะให้เห็น
๏ สุเมตธรรมะจรรยานุวัตรฐานะบำเพ็ญ
อภัยทานพิทักษ์เป็นนิรันดร์ป้อง ณ สัตว์ปวง
๏ ประโยชน์อ้างนิยายอันแถลงสรรพ์เสนอดวง-
กมลผู้แสวงสรวงเสวยสานติ์สราญรมย์
๏ ผิไป่ถึงกระนั้นเพียงพิภพเยี่ยงมนุษย์สม
ประสงค์สบสุโขดมก็อาจได้และไป่สูญ
๏ แนะปัญหาสุภาษิตจะพึงคิด ณ เค้ามูล
นิทานนี้ก็เปรียบปูนประหนึ่งเพชร ณ หินแล
 -(ตรองเทอญ)-ฯ

แชร์ชวนกันอ่าน

แจ้งคำสะกดผิดและข้อผิดพลาด หรือคำแนะนำต่างๆ ได้ที่นี่ค่ะ