มลาวประเทศ

กาพย์ธนัญชยางค์ จักกลับจับกล่าว สืบเนื่องเรื่องราว ย้อนหลังยังคราว กรุงธนบุรี ฝ่ายมลาวประเทศ ลุ่มเขตชลธี แม่โขงโยงมี ไปมาหากัน ฯ

๏ เวียงจันทน์จืดจาง กับหลวงพระบาง ขุ่นข้องหมองหมาง อางขนางเดียดฉัน จนเกิดสงคราม ลุกลามโรมรัน ศึกติดเวียงจันทน์ จากหลวงพระบาง ฯ

๏ รบกันอยู่นาน ฝ่ายเจ้าบุญสาร ถูกโถมโหมหาญ กองทัพอับปาง นั่งกริ่งนึกตรึก ระคึกระคาง ไม่เห็นมีทาง จักรอดปลอดภัย ฯ

๏ เวียงจันทน์จักล่ม ยุบยับทับถม ลึกลงในหล่ม เกรียมกรมหฤทัย ไตร่ตรองถ่องแท้ ทางแก้คือไป พึ่งองค์ทรงชัย มรัมมราชฤทธี ฯ

๏ ส่งศุภอักขระ ถวายจอมอังวะ ขอพึ่งเดชะ แห่งพระภูมี พระเจ้าร่มขาว ก้าวร้าวเต็มที โปรดด้วยช่วยตี เมืองหลวงพระบาง ฯ

๏ พระเจ้ามังระ ผู้จอมอังวะ ทราบศุภอักขระ ทรงกระหยิ่มพลาง ส่งโปสุพลา ให้มากีดกาง บาศใหญ่ไล่ล้าง ผู้ทำบีฑา ฯ

๏ สู้ไม่ไหวแน่ ไม่มีทางแก้ หลวงพระบางแพ้ แก่โปสุพลา เมืองขึ้นสองเมือง เป็นเครื่องบูชา อำนาจพะม่า ในคราเดียวกัน ฯ

โคลง ๔ อลวนชนร่วมเชื้อ โฉงเฉง
เวียนวิวาทกันเอง เอิกอื้อ
นิทาน ณ กาลเพรง เป็นคติ
ลิงตุลาการยื้อ แย่งเข้าเอาผล ฯ
๏ เวียนจันทน์พันธ์แผกเนื้อ หน่อไหน เล่านอ
หลวงพระบางคือใคร ใคร่รู้
เผ่าเดียวเคี่ยวกันไป จนป่น
เป็นทาสชาติอื่นผู้ แผกเชื้อเครือเถา ฯ

กาพย์ธนัญชยางค์ อยู่มาช้านาน เจ็ดปีประมาณ พระเจ้าบุญสาร เกิดการหุนหัน ตั้งเรื่องวิวาท อุปฮาดเวียงจันทน์ พระวอหนีทัน ไปสร้างนคร ฯ

๏ บุญสารส่งทัพ จักให้ไปจับ คับคั่งบังคับ พระวอต่อกร รักษาเมืองได้ แต่ใจแหยงหยอน จึ่งสู่ภูธร มังระฤทธี ฯ

๏ ทูลขอทัพขันธ์ ให้รีบเร็วพลัน มาตีเวียงจันทน์ ผู้บ้าราวี มังระอำนวย ด้วยความยินดี ส่งทัพทันที ให้ออกดำเนิน ฯ

๏ ทัพพม่ามาพลัน พบทูตเวียงจันทน์ ที่ในอารัญ ราวทางหว่างเถิน ไปเฝ้ามังระ คารวะทูลเชิญ พระผู้จำเริญ ให้รบพระวอ ฯ

๏ เชิญทัพม่านเมื้อ สู่เวียงจันทนเพื่อ เลี้ยงดูปูเสื่อ ป้อนเหยื่อเยิรยอ ม่านเปลี่ยนจำนง ตกลงตามขอ ไม่มีรีรอ กลับหน้าราวี ฯ

๏ สู้ม่านไม่ไหว พระวอหนีไป หาตำบลใหม่ ฐาปนาธานี บอกขอพึ่งบุญ พระคุณภูมี จอมธนบุรี เป็นสุขสืบไป ฯ

โคลง ๒ ธนบุเรศโปรดเกศให้ รับพระวอไว้ใต้
ร่มเบื้องบาทบงสุ์ ฯ  

กาพย์ธนัญชยางค์ ฝ่ายเจ้าบุญสาร ส่งบรรณาการ แต่พระภูบาล อังวะบดี ขอเป็นเมืองออก ในคอกบารมี ใช่เท็จวาที ราคีคดงอ ฯ

๏ อยู่มาไม่ช้า บุญสารราชา กลับคิดขึ้นมา ว่ายังไม่พอ จึงแต่งโยธา ไปฆ่าพระวอ หมายตัดต้นตอ เหล่ากอไพรี ฯ

๏ ท้าวเพี้ยกรมการ บอกทูลรายงาน แต่พระจอมปราณ กรุงธนทันที ว่าเจ้าบุญสาร อหังการยายี ไม่เกรงภูมี ฆ่าพระวอตาย ฯ

๏ ปางนรินทร์ปิ่นราชย์เจ้า จอมธน
ตรัศทราบภาพอลวน วุ่นว้า
บุญสารประหารคน ในร่ม เราแฮ
กำเริบเอิบฤทธิ์ท้า ศึกสู้กูลอง ฯ
๏ ดำรัศจัดทัพเข้ม แขงคึก
สมเด็จมหากษัตร์ศึก ศักดิ์แผ้ว
เจ้าพญาสุรสีห์ลึก ณรงค์เลศ
จงเร่งเพ่งพลแกล้ว กวาดเกลี้ยงเวียงจันทน์ ฯ
๏ จึ่งไท้จอมทัพผู้ พาหา ท่านแฮ
กลศึกทรงปฤกษา สอดคล้อง
กับองค์พระภาดา พีรเดช
ยุทธวิถีพี่น้อง แน่ได้แนวเดียว ฯ
๏ ลุ่มโขงโยงแคว้นทอด ถึงกัน
หลวงพระบางเวียงจันทน์ จัดตั้ง
ร่วมแรงจะแขงขัน คิดใช่ น้อยเลย
เมืองออกแก่ม่านทั้ง คู่แคว้นแดนโขง ฯ
ทางไกลไปยากล้ำ ลำเนา นั้นนอ
ทุ่งเถื่อนเขื่อนโขดเขา เขตน้ำ
ลำเลียงเสบียงเรา ฤาง่าย
ขัดขาดอาจเพลี่ยงพล้ำ พลาดได้ในรณ ฯ
๏ จักท่องสองทัพทุ้ง สองทาง
ให้พว้าพวังวาง วิ่งจ้อง
เราอาจลาดเสบียงกลาง ทางสดวก
เหตุที่ผ่านทัพท้อง ที่กว้างกางกร ฯ
โคลง ๒ ทางศึกนึกแน่แล้ว เดินขบวนทัพแกล้ว
เกลื่อนท้างทางสถล ชลแฮ ฯ

ร่าย ทัพกนิษฐภาดา กัมพุชาทางเดิน ถึงเนินเขาลี่ผี ขุดนทีทางอ้อม เสร็จสรรพทัพเรือพร้อม พรั่งเข้าลำโขง ฯ

๏ เชษฐภาดาทัพบก ยกทางเมืองโคราช ส่งกองลาดเร็วออก ตีรอบนอกมีชัย ยกพลไกรตามติด ชิดเข้าไปไป่ช้า ดังจะโฉบโอบข้า ศึกไว้ในกรง เล็บนอ ฯ

โคลง ๒ จอมเวียงจันทน์หวั่นแท้ เห็นประจักษ์จักแพ้
ชอกช้ำกรรมเวร ฯ  
๏ นันทเสนโอรสเจ้า ขี่คชกำพลเข้า
ยุทธ์แย้งแรงลอง ฯ  
๏ สู้มิไหวไม่กล้า อยู่มิได้ไม่ช้า
รีบลี้คืนเวียง ฯ  

กาพย์ธนัญชยางค์ บัดนี้จักกล่าว พระเจ้าร่มขาว เมื่อได้ทราบข่าว กรุงเทพไปตี สับเสี่ยงเวียงจันทน์ เธอพลันยินดี โดยเรื่องเนื่องมี อริแก่กัน ฯ

๏ เห็นเป็นโอกาศ แก้เผ็ดเด็ดขาด ห้ำหั่นฟันฟาด พิฆาตเวียงจันทน์ ผู้เคยเชิญพม่า ให้มาโรมรัน หลวงพระบางพลัน ล้มพับยับเยิน ฯ

๏ ครั้งนี้อิ่มอก เวียงจันทน์ต่ำตก ตัวสั่นงันงก ระหกระเหิน จักไปช่วยซ้ำ เหยียบย่ำให้เพลิน ใครเลยเฉยเมิน เมื่อได้ท่วงที ฯ

๏ พระเจ้าร่มขาว ขมขื่นยืนยาว จึ่งส่งสารกล่าว แก่ธนบุรี ถอนจากพะม่า ย้ายมาภักดี ต่อพระภูมี พระเจ้ากรุงธน ฯ

๏ จุ่งโปรดอำนวย ให้ส่งทัพช่วย รบเวียงจันทน์ด้วย อีกหน่วยหนึ่งพล โดยความจงรัก มุ่งสมัคกมล ปลูกสุขปลุกผล แช่มชื้นยืนยาว ฯ

๏ สมเด็จกษัตร์ศึก ไม่ต้องตรองตรึก ก็ทราบสำนึก พระเจ้าร่มขาว ว่าเคียดเดียดฉัน เวียงจันทน์ในคราว เชิญพม่ามาหยาว ยุบยับอับปาง ฯ

๏ ตกลงทรงรับ แต่ท่านแต่งทัพ ไปคอยกำกับ ทัพหลวงพระบาง ร่วมแรงโยธี ข่มขี่รอบข้าง บุญสารบ่านร้าง รีบลี้หนีไป ฯ

๏ สมดังมโนรถ ท่านน้อมประณต พระแก้วมรกต เชิญสู่กรุงไทย พระบางอีกด้วย ชำร่วยทัพชัย ถวายภูวนัย เจ้าธนบุรี ฯ

๏ นันทเสนกุมาร โอรสบุญสาร ท่านจับได้ท่าน พามาธานี บำรุงเลี้ยงดู ให้อยู่ด้วยดี ไม่ทำยำยี อนาทรร้อนใจ ฯ

โคลง ๔ คราวก่อนพม่าคว้า สองขัณฑ์
หลวงพระบางเวียงจันทน์ จวบพร้อม
คราวนี้ก็เช่นกัน แต่กลับ
ทั้งคู่สู่ไทยน้อม นอบเกล้าเนาเกษม ฯ
โคลง ๒ ไปคู่มาคู่ทั้ง คราวเมื่อโน้นแลครั้ง
เมื่อนี้น่านึก นักนอ ฯ  
๏ ผิวเว้นวิวาทไว้ อาจเอิบอิศระได้
ไม่ต้องเป็นเมือง ออกเอย ฯ  
ฉบัง แถลงเรื่องเนื่องแต่นั้นมา อีกห้าปีครา
ที่เปลี่ยนกษัตร์รัฐไทย ฯ  
๏ ร้อนร้าวหยาวยุ่งกรุงไกร เกิดเหตุเภทภัย
มิช้าก็กลับคืนดี ฯ  
๏ เดือนเดียวพระเจ้าจักรี เครื่องกล้าบารมี
ประสิทธิสันต์บันดาล ฯ  
๏ แต่ว่าพระเจ้าบุญสาร ยินข่าวกล่าวขาน
มิแน่ตระหนักตามนัย ฯ  
๏ นึกว่าเรื่องยุ่งกรุงไกร รุ่มร้อนฟอนไฟ
มิอาจจะดับฉับพลัน ฯ  
๏ เห็นทางห่างไกลไภยันตร์ จึ่งกลับเวียงจันทน์
ประหารสุโภโอหัง ฯ  
๏ สืบส่อก่อกรรมลำพัง กำเริบกำลัง
บ่รู้สังเกตเหตุการ ฯ  
๏ พวกไม่เข้าด้วยบุญสาร หนีสู่ภูบาล
แถลงยุบลต้นปลาย ฯ  
โคลง ๔ ปางนรินทร์ปิ่นภพเจ้า จอมมกุฎ
พระบาทสมเด็จพุทธ ยอดฟ้า
ปฤกษาพระวรานุช สิงหนาท
ควรมิควรด่วนค้า ศึกแคว้นแดนโขง ฯ
๏ พระมติยุตติต้อง ตามกัน
ตำแหน่งเจ้าเวียงจันทน์ ว่างไว้
ในคราวที่โรมรัน ลงพ่าย แพ้แฮ
แต่งแต่ผู้แทนให้ อยู่รั้งวังเวียง ฯ
๏ เจ้าหลวงดุจไม้หลัก ปักเลน
แต่กุมารนันทเสน นั่นไสร้
ฝึกหัดถนัดเจน ใจราช การแฮ
ควรจะมอบเมืองให้ แต่นี้เนานาน ฯ
๏ ตรัศสั่งโอรสเจ้า บุญสาร
สูเจริญเชาวน์ชาญ เชิดเกล้า
จงคืนนครนาน เนาสวัสดิ์
ตำแหน่งเวียงจันทน์เจ้า เจิดหน้าสถาพร ฯ
๏ พระบางสูเจ้าจุ่ง เชิญไป
เป็นหลักเวียงจันทน์ไกร เกียรติ์กั้ง
เกลียวกลมอุดมใจ ผจงเจต นาเทอญ
สมดังพรตูตั้ง สัตย์ให้ไปเจริญ ฯ
๏ นันทเสนน้อมนอบเกล้า บังคม
ลาธุลีบาทบรม ราชเจ้า
แควป่าคมนาคม เคยคล่อง
ผ่านทุ่งมุ่งทางเข้า เขตแคว้นแดนตน ฯ
๏ พ่อลูกผูกรักถ้อย ทีสมาน
แต่มิช้าบุญสาร ก็ม้วย
นันทเสนพึ่งสมภาร สยามราช
สุขสงบสบสวัสดิ์ด้วย เดชกล้าบารมี ฯ
สนับสนุนโดย กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์

แชร์ชวนกันอ่าน

แจ้งคำสะกดผิดและข้อผิดพลาด หรือคำแนะนำต่างๆ ได้ ที่นี่ค่ะ