โคลงลิลิตดั้นตำนานพระพุทธบาท

สรรเสริญพระเกียรติ (ร่ายดั้น)

๏ ศรีสวัสดิ์รัษฐะสเรองรุ่ง กรุงอมระรัตนะโกสินทร์ ปางปิ่นปิยะอยุทธ์ พระมงกุฎเกล้า เจ้าอยู่หววเถลองรัช ฉัตถมะกษัตริย์จักรีวงศ์ องศ์อัจฉริยะยุพะราช อุภโตสุชาติเฉลอมบุญ พหุลยะบาระมี ปฐมเจดีย์ปาฏิหาร สร้านรังษเยาวภาส เตชสุรำนาจสงงหรณ์ พระแสงศรกระบี่ธุช ครุฑพ่าห์คชาเสวตร์ กละเทเวศวร์อวยถวาย พระยอดชาย เฉอดมนุษย์ มหาวชิราวุธองศ์เอก ราชาภิเษกศวรรเยศร์ ขตติยะวิเทศอเนกชาติ อาเศยยรพาทสมาคม อุดมพิทยะปรีชา สามารถสาระคุณพิพิธ กวีกิจโบราณะคดี ยุทธวิธีรัษฐบาล แกล้วโวหารหิโตวาท ถ่องพุทธศาสตร์สรบสรรพ์ ราชกรญญสรบสิ่ง ยิ่งยุติธรรม์จรญญา ก่องกรุณาปรากฏ ถเกองกิติมะยศศักดิ์สิทธิ์ สุขุมะราชะกิตยาทร มหานครสมบูรณ์ พร้อม มูลมหะทวยหาร ขตติยประยูรขนานนอบบาท เสนามาตย์ราชะเสวก ดิลกมหัคฆศฤงฆาร พิทโยประการไพจิตร์ พนิชะกษิกิตย์พฑฒนา ศึกษาแพร่ฉาว ชาติต่างด้าวต่างดึ่ง พึ่งโพธิสมภารอธึก สงบศึกสงบเข็ญ ตึกรามเด่นรษฐยา มหุศวกิฬาบรรลือโสตถิ์ ปราโมทย์สโมสร ทางสัญจรคลาคล่ำ บกน้ำส่ำสดวกจิตร์ ทรัพยชีวิตอุประถัมภ์ ศาลยุติธรรมกองตระเวน เจนประนุทภัยะพิพาท ปลุกชีวาตม์ไพร่ฟ้า หาพิชาหาส่ำสิน หาชอบชินฉลวยกุศล ประดลนิทสสนะประโยชน์ ประเทอองมาโนชประเทอองศักดิ์ เจอดพุทธจกกเจยระนารถ เจอดเอกราชเจยระเนา เจอดสยามะเผ่า เจยระพันธุ์บรรเทองสุข นฤทุกข์ทุกภาคเพ้อง เดชพระปกเกล้าเว้องปเถวนทร์ แลนา ๚

ปรารภ (โคลงดั้น)

๏ กรมหมื่นนราธิปข้า บาทบงสุ์
สมเด็จปรเมนทร์มง กุฎเกล้า
เสาะสิ่งมิ่งมโนจง จิตร์เทอด ถวายเอย
ปางเสด็จแดนนี้เฝ้า ใฝ่ตรอง ๚
๏ ถวายใดไหนจกกต้อง พระกมล
สมจิตร์มุ่งจิตร์สนอง บาทไท้
ลิลิตดน้นยกกผนนนิพนธ์ เพยยรผูก เถอดฤๅ
คงแปลกคงเปล้อองให้ จืดหาย ๚
๏ ปางประพาศพุทธบาทเต้ยยม ตำนาน ใดรา
ไป่เหมาะไป่เหมือนถวาย เรอ่องต้น
พุทธบาทแต่โบราณ จวบปจจุ บนนแฮ
ตามสืบคืบค้นด้น รดบบสนอง ๚
๏ สำนวนตามสนดดพล้งง แพลงไฉน ก็ดี
แต่งก็แต่งเต็มตรอง กล่นนถ้อย
ขอพระกรุณาอภัย พิริยภกก ดีเทอญ
ประสาหู่รู้น้อยด้อย ด่วนผจง ๚

คำนมัศการพระพุทธบาท ๕ รอยของโบราณ (วสันตดิลกฉันท์ ๑๔)

๏ ยํ นัม์มทายนทิยา มุลิเนจุตีเร
ยํ สัจ์จพัน์ธคิริเก สุมนาจลัค์เค
ยํ ตัต์ถโยนกปุเร มุนิโน จปาทํ
ตํ ปาทลัญชนมหํ สิรสานมามิ
(อิกนัยะหนึ่ง)
๏ (๑) สุวัณ์ณมาลิเก (๒) สุวัณ์ณปัพ์พเต
(๓) สุมนกูเฏ (๔) โยนกปูเร
(๕) นัม์มทายนทิยา ปัญจะปาทวรํฐานํ
อหํ วัน์ทามิ ทูรโต ๚

พระพุทธบาท ๕ รอย (โคลงดั้น)

๏ รอยบาทโลกนารถเจ้า ประดิษฐาน
สรวมสวัสดิ์นมสสการคง คู่หล้า
ปรากฏพจนาจาริย์ เดอมกล่าว ไว้แฮ
องค์ละแห่งถ้วนห้า แห่งเสถยยร ๚
๏ หนึ่งยอดบรรพตเวอ้ง สุวรรณมา ลีแฮ
นมมะทานทีเฉนยยน หาดกว้าง
สจจะพันธ์คิริมาศมหา ปรันตเทศ ไทยฤๅ
โยนกทุระด้าวอ้าง เอกองค์ ๚
๏ โยนกเมอองกรีกแจ้ง ปจจุบนน นี้นา
ก่อนว่าเมอองมลาวขง เขตร์กว้าง
เวภารบรรพตาลัญ ชนะสถิตย์ เถลองแฮ
เรยยกโขดทางรุ้งข้าง อุดรสถาน ๚
๏ ยอดเขาสุมนกูฎเบอ้อง สิงหฬ หนึ่งแฮ
เดชพุทธปาฏิหารทรง เหยยยบไว้
เพอ่อประโยชน์โปรดปะระชน เฉลอมศรัท ธานา
อนาคตชดให้ได้ สักการ ๚
๏ แม้พระจะสถิตย์ต้งง อินเดยย ก็ดี
บูชิตอนุสิษฎ์สถาน ถิ่นใกล้
อุทิศใจก็ใช่เสยย กุศลเจต ไฉนเลย
โหมศรัทธากล้าให้ เห่อมธรรม์ ๚

บุณโณวาทสูตร์โบราณ (ตามอรรถกถาลังกา) (โคลงดั้น)

๏ บุณโณวาทสูตร์เอ้อน อรรถา แถลงเอย
เร่อองประดิษฐพุทธบาทบรร เจอดด้าว
สจจะพันธะภูผา พิภพภาค สยามฤๅ
โดยสดบบฉบบบเบ้อองน้าว ขบบเฉลย ๚
๏ สุนาปรันตราษฐ์แคว้น ธานี น้นนนอ
วานิชะคามแสนสเบย บ่อนค้า
มหาบุณจุละบุณมี ทรัพย์รํ่า รวยแฮ
ขึ้นชื่อลือหน้าด้วย โด่งอุดม ๚
๏ พี่น้องสองพ่อค้า ชวนสหาย
พรรคพวกพานิชนิยม เช่ออถ้อย
จดดเกวยยนจดดของขาย พร้อมสรรพ
จึ่งฃบบเกวยยนห้าร้อย รีบจร ๚
๏ หมายมุ่งกรุงใหญ่เว้อง สาวัต ถีแฮ
ผ่อนพกกมรรคะแรมรอน เร่ออยเต้า
จวบถึงร่วมยามอัษ ะฎงคต แล้วรา
ปลงรถงดไว้เช้า จกกขาย ๚
๏ ยลชาวนคเรศร์เล้ออย รัษฐยา หลามแล
หลายหลากมากมายแสน ส่ำซ้อง
ถือเทยยนธูปบุบผา พจงเชอด เชอญแฮ
บุณพี่อยากรู้ร้อง เรยยกถาม ๚
๏ เขาบอกเขาจกกเฝ้า พระสรร เพขญ์พ่อ
ณเชตุวนาราม แหล่งใก้ล
เพื่อสดบบพระสจจธรรม์ แถลงบาป บุญแฮ
อยากใคร่ฟงงท้งงได้ สรบองค์ ๚
๏ มหาบุญตามเพ่ออนบ้าน ไปถึง
โศมนสสนมสสการจง จิตร์เก้ออ
สดบบธรรมและคำนึง มโนชอบ เฉลยยวแฮ
คบกลบบกลบบเอ้ออเฟ้ออ ฝ่าทูล ๚
๏ อาราธบรมบาทเจ้า จอมสงฆ์
เสด็จรับบิณฑบาตร์บุกูล พ่อค้า
เห็นพุทธดุษณีทรง รับนิ มนต์แฮ
รีบกลบบเตรยยมให้ข้า จดดสเบยยง ๚
๏ รุ่งเช้าพุทธเจ้าเสด็จ มาดล
ถวายโพชนาหารผเดยยง แด่ไท้
อวยอรรถภตตมงคล ควรชื่น ชมแฮ
ยิ่งสดบบยิ่งปลื้มให้ ศรัทธา ๚
๏ เรียกนายโกฐาศน์ท้งง สองตน มารา
มอบสรรพทรัพยะโภคา แก่น้อง
ตามเสด็จสู่เชตุพน ขอบรรพ ชาแฮ
เปนภิกษุสิ้นข้อง ขุ่นกศัลย์ ๚
๏ เรยยนกรรมฐานถ่องแจ้ง จริยะวตต แล้วรา
ลากลบบกรุงสุนาปรันต์ แหล่งบ้าน
อาไศรย์ที่สงดดดดด แดเพ่ง นิพานพ่อ
ทุกครู่ฤๅรู้คร้าน ครุ่นเพยยร ๚
๏ จุละบุณปฏิบตติเบ้ออง บิณฑบาตร์
เชอญสู่พนิชะคามเวยยน ทุกเช้า
ปัจจัยสิงใดขาด ประเคนส่ง เสมอแฮ
เอาธุระพี่เจ้าแม้น บิดร ๚
๏ มหาบุณเดอมอยู่ถํ้า หรรถบรร พตพี่
หน่ายสุโนคหนวกหูสลอน ร่ายร้อง
สู่สมุทร์คิริเขตร์ขันธ์ ฝ่งงน่าน น้ำแฮ
หน่ายลลอกอึงอื้อก้อง กะทบผา ๚
๏ พกกมะกุลสีขเรศร์ซ้ำ รำคาน
ฝูงนกฝูงกากวน โสตร์แส้ร
ปางจวนพรรษะกาลเนา มะกุละ คามแฮ
พอพกกฝนแม้แล้ง จกกลา ๚
๏ ผองพานิชคิดค้า สำเภา
แล่นออกนอกอ่าวมหา สมุทร์กว้าง
จุละบุณสุดขดดเขา สามัค คีแฮ
หวลตรึกนึกอ้างว้าง เหว่ใจ ๚
๏ ลาพี่วอนพี่ป้อง ผองภยา
ขอพึ่งรัตนตรัยปก เกษคุ้ม
ได้ฤกษ์เบอกเภตรา จากอ่าว นครแฮ
ลอยสมุทร์หยุดไกล้ชงุ้ม เกาะโต ๚
๏ พ่อค้าต่างขึ้นเท่ยยว บนเกาะ น้นน นา
พบป่าจันทน์แดงอโข เฃ่อองต้น
มีค่าลาภมาเหมาะ ต่างตดด จันทน์แฮ
บรรทุกรวางแปล้ล้น แล่นคืน ๚
๏ ปีสาจหยิ่งสิงทวีปแค้น พานิช
เหตุบเส้นสรวงฃืน โค่นไม้
ผาดแผลงมหิทธิฤทธิ์ฤทธิ์ อสุเรศร์ น้นนนอ
เกอดพยุดุดุ้งใกล้ อบบปาง ๚
๏ พ่อค้าหน้าตื่นไหว้ เทวัญ
เห็นพระโฉมฉ่องนภางค์ พ่วนฟ้า
บนบวงจกกสรวงสรรพ์ วรามิส ถวายแฮ
แต่จุละบุณต้งงหน้า นมสสการ ๚
๏ คนึงถึงเถรพี่คุ้ม ภยันตราย รอดเทอญ
เห็นกระหนกกอสุรศักดิ์หาญ ห่อนคร้าม
เพ่ออนพนิชวุ่นเวยวาย หวาดตื่น ไฉนฤๅ
ยึดพระสุดด้ามห้าม อย่ากลัว ๚
๏ มหาบุณบงเหตุน้อง ดบบขนน แขยงรา
เข้าสู่สมาบตติสลัว ลิ่วฟ้า
เหาะลอยคัคณานต์บรร เทาประทุษฐ์ ทเลแฮ
ลมคลื่นรื่นหล้าด้วย เดชฌาน ๚
๏ อสุระปีสาจต่างปลาตลี้ เหลออทนง
พานิชเทอดสโมธาน ท่วมเกล้า
มหาบุณเหาะกลับมง คละนิวาศน์
เรือพวกพ่อค้าเข้า เขตร์เถอง ๚
๏ ต่างเล่ารอดม้วยกะ บุตร์ภรร ยาแฮ
โศมมนสสนมสสการถเกอง เกยยรติก้อง
จันทน์แดงแจกแบ่งปนน เป็นส่วน แล้วแฮ
ถวายภาคสงฆเจ้าซ้อง สดุดี ๚
๏ พร้อมกนนบรรลุแคว้น เถรสถิตย์
ฟุบหมอบมอบชีวี มอบเหย้า
ขอพึ่งพุทธบรรพชิต เฉกทาษ ถวายเฮย
นึกว่าพระเจ้าแท้ ทุกตน ๚
๏ มหาบุณ บ รบบไม้ จันทน์ถวาย
ประกาศพุทธคุณานุสนธิ์ สืบสร้าง
ควรปลูกจันทน์ ะกุฎหมาย พุทธสัก การเทอญ
ผลจกกเลอศลํ้ามล้าง ทุกข์ภัย ๚
๏ พานิชะคามไม่แจ้ง สกกคน เดยยวพ่อ
ข่าวพุทธุปปะบตติใน โลกนี้
จึ่งปลูกรัตะจันทน์มณ ฑปใหญ่ โตแฮ
ตามพระเถระเจ้าชี้ ช่องบุญ ๚
๏ สมเด็จสมพุทธเจ้า จอมธรรม์
แผ่พุทธการุญะคุณ ท่ววหล้า
เปล่งพระฉัพพรรณะรัง ษโยภาส มานา
พานิชเห็นถ้วนหน้า นมสสการ ๚
๏ บดดงารมรฑปแล้ว สมคิด
ชินะบุตร์เข้าจตุตถฌาน เหาะคว้าง
สู่สาวัตถีสถิตย์ พุทธเชตุ วันแฮ
เชอญเสด็จโปรดแคว้นข้าง พนิชคาม ๚
๏ สมเดจชินะราชให้ พระอา นนท์เอย
ประกาศสาวกตาม ท่านคล้อย
รับบิณฑบาตร์บ่อนทุรา ทววประเทศ โพ้นพ่อ
หย่อนหนึ่งถึงห้าร้อย ประมวญ ๚
๏ ร้อนอาศน์อมระราชด้วย เดชพุทธ คุณพี่
ตรสสประสิทธิ์วิศณุกรรมชวน เทพะเจ้า
บูชิตนฤมิตร์บุษ ะบกทิพย์ ถวายแฮ
เตรยยมเสด็จแต่เช้าหน้า เชตุพน ๚
๏ จอมสงฆ์สาวกขึ้น ทิพะยาน ยอดแฮ
ละลิ่วดิลกนพะดลถกล เกรยยติแพร้ว
ลุสุวรรณะบรรพตาสถาน นกกสิทธิ์
นามสจจะพันธ์นั้นแล้ว หยุดลอย ๚
๏ บริพพาชกนั้นบ่ม บาระมินทร์ มากรา
สดบบพุทโธวาทพลอย ร่วมรู้
ทูลขอบรรพชาชิน ะศรีโปรด ประทานแฮ
ขึ้นบุษบกถ้วนผู้ เจอดจร ๚
๏ ลุพนิชะคามพระเข้า กุฎาคาร จันทน์แฮ
สํ่าพนิชสโมสรถวาย เคร่อองเล้ยยง
โมทนาภตตะมหาทาน ถนองศรัท ธาเฮย
แรมรบบกล่อมเกล้ยยงถ้วน เจ็ดวัน ๚
๏ พุฒเพ็ญมาฆะมาศไท้ ธรรมะสูร
จกกประวาศวนาสัณฑ์ น่นนไซร้
จึ่งพระสจจะพันธ์ทูล อาราธ ะนานา
ประดิษฐ์บาทพระไว้ไหว้ ต่างองค์ ๚
๏ เขาสุวรรณะบรรพตน้นน สูงนกก
โยชน์หนึ่งถึงเมฆวง แหวกฟ้า
พระแผลงพุทธฤทธิ์ประจักษ์ ตาโลก แลแฮ
เหยยยบบาทขวาให้ล้า ตํ่าลง ๚
๏ มอบมหาบุณอีกทั้ง สจจะพันธ์ พระเอย
อุภัยภิกษวารหันต์สงฆ์ ศิษย์ไท้
โปรดสัตว์รัษฐะสุนาปรันต์ เลอมรรค ผลแฮ
สมประสาทบาทไว้ไหว้ สืบมา ๚
๏ บุณโณวาทสูตร์นี้ ตำนาน
ลิ้นพวกชาวลงกา กล่าวป้นน
แต่งตามลักษณะโวหาร เห็นรบอบ
ความคิดคนคร้งงน้นน ชอบไฉน ๚

ตัวบาฬีบุณโณวาทะสูตร์ (ในมัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์ ฉบับพิมพ์หน้า ๔๓๗) (ร่ายดั้น)

๏ เอวัม์เมสุตํ ดังอาตมะได้สดบบมา ปางพระภควาพุทธเจ้า เสด็จเนาเชตุวนาวาศ อนนอนาถบิณฑิกสถาปนา เปนพุทธบูชาอำนวยถวาย ภายในนคระสาวถี อถโขอายัส๎มาปุณ์โณ เบ้อองน้นนมีวุฒิภิกษุ ชนมายุอย่างเถ้า พระเปนเจ้าบุณณะนาม ใค่รคืนคามสกะขันธ์ ยามสายัณห์ยอศรี เยี่ยมสู่ที่ใฝ่เฝ้า พระพุทธเจ้าจอมธรรม์ อภิวาเทต๎วา ถวายอภิวันท์โลกะนารถ น่งงณอาศน์สมองค์ จำนงจิตร์เคียมคอย ใคร่แถลงถ้อยธิรายาจ คร้นนโอกาศถ่นนถึง จึงกราบทูลพระกรุณา สาธุมํภัน์เต ภควา ข้าแต่พระทรงประภาคผู้เจรอญ ขออญญเชอญชิโนวาท พุทธานุศาสร์ย่อๆ พอข้าพุทธเจ้าทรงจำ อุประถัมภ์ทุพลอาตม์ อันอประมาทมาโนช เพ่ออประ โยชน์สงบรงบบ ดบบเกลศกระวนวิมุติ มโนบริสุทธิ์สมชีพ ไร้เคร่อองบีบเบยยนใจ ตํสุณาหิสาธุกํ เออกระน้นนไซ้รบุณณะ เถอดเราจะสำแดงธรรม จงจิตร์จำโดยชอบ ประกอบสกกจจะสวณา เอวัม์ภัน์เต พระพุทธเจ้าข้าผู้เป็นเจ้า นอบเกล้ารบบพุทธพจน์ จึ่งพระสุคตเอ้ออนโอษฐ์ โปรดมหลลกะสาวกเจ้า หรรถพนมก้มเกล้าเฝ้า ไฝ่ฟงง ธรรมแล ๚

(โคลงดั้น)

๏ ดูก่อนบุณณะรู้ ธรรมดา สภาพเทอญ
ปางรูปต้องตาฝงง เฝ่ออนได้
ปลื้มใจไคร่ปราถนา บียะรูป น้นนนอ
กรุ่นตรึกฮึกยอมให้ เห่อหา ๚
๏ แม้ใครไฝ่เพลอดด้วย ดวงลวง น้นนรา
ชอบเสพยิ่งเสพพา เสพเพ้อ
เกอดสร่ายเกอดกระหายหวง เหอมชีพ เชวงแฮ
เกอดทุกข์ฉุกช้ำเท้อ เพราะสวาย ๚
๏ เสมออนเสยยงกบบโสตร์ท้งง กลิ่นกบบ จมูกฤๅ
สิ่งถูกกบบกายรส กบบลิ้น
สิ่งตรึกกบบใจกระชบบ เช่นรูป ฉน้นนแล
ถือผิดคิดพลํ้าสิ้น ทุกข์ไฉน ๚
๏ ภิกษุใดรูปต้อง ตางาม ก็ดี
น่ารกกน่าพึงใจ น่าปลื้ม
ไป่รื่นไป่ตื่นตาม ไป่เสพ สมเลย
ทราบสิ่งจริงคล้ายยื้ม ยั่วตา หลอนตา ๚
๏ ปราถนาซาเส่ออมสิ้น ทเยอยำ
หมดอยากหมดทุกข์พา ผ่องแผ้ว
ถึงเสยยงรสะกลิ่นสัม ผสสอีก ธรรมฤๅ
ไป่ล่อใจให้แต้ว ติดหมอง ๚
๏ คำของตถาคตส้นน สมสอน ฉนี้นอ
จำประพฤดิยึดอุทาหรณ์ อย่าเว้น
จกกสุขนฤทุกข์ถอน ทรเร่า เรองแฮ
ปรารภขบเขม้นเค้น ฃ่มภัยกษัยภัยเถอดรา ๚

(ร่ายดั้น)

๏ กตมัส๎มิํชนปเทวิหริส์สสิ ถิ่นไหนปุณณะใคร่ปอง จกกครองประลองธรรมะวิหาร อยู่สำราญแรมชนม์ สุนาปรัน์ตชนปเท ข้าพระทสะพลรบบอนุศาสน์ พุทโธวาทสังขิตร์ ต้งงจิตร์จะปฏิบัติ จวบมลุอมัตวิมุติชาติ จกกเนานิวาศน์ชนบท นามปรากฎประเทศะปัจจันต์ สุนาปะรันต์รัษฐนคร เออดูก่อนบุณณะภิกษุ หมู่มนุษย์ดุฉกาจฉกรรจ์ ในสุนาปรันต์อเลอโพ้น หยาบช้าโลนกักขละจริต จกกไปสถิตย์ถิ่นประทุษฐ์ ส เจ สุนาปรัน์ตกา ปริภาสิส์สัน์ติ เผ่ออฝูงมนุษย์สุนาปรันต์ อับโมหันต์หินะชาติ จกกบริภาสด่าว่า พิษม์ฤศยาพิษม์โกรธ พาลก่อโทษก่อภัย โดยน้ำใจวิหิงสา จกกออกท่าสถานใด ภัน์เตภควา ข้าแต่ไท้จอมธรรม์ ผิวะชาวสุนาปรันต์กล่าวหยาบ ถึงจ้วงจาบคุมแค้น ฃ้าบาทแม่นมโนชอบ จกกตอบเมตตาเฉลย ว่าภัท์ทกาพ่อเอ้ยผู้เจริญ เชอญประพฤดิฉนนท์สัตปุรุษ เฉลอมชาติมนุษย์วิสุทธิศักดิ์ มิควรจกกประหารฃ้า ด้วยวาจาผรุสะเพลอน จงเจรอญทุก ๆ ท่าน ปาณินา เผ่ออเขาผจารล่อยลม แล้วจะฃ่มจิตร์ไฉน ฃ้าบาทไม่โกรธตอบ จกกแถลงรบอบดงงกี้ ท้งงจกกชี้จกกอ้าง มิให้ขว้างให้ปา อยากด่า ๆ ตามใจ เผ่ออเขาไม่ตามคำ เลฑ์ฑุนา ขว้างปาซ้ำเสมอยุ ฃ้าบาทจุใจยอม ประนีประนอมห้ามทุบตี ทัณ์เฑน เผ่ออเขาราวีอาละวาด ลงทัณ์ฑะฆาฎบุณณะ เออก็จะคิดไฉน ยอมตามใจตามเป็น ถึงยากเข็ญถึงพินาศ ฃ้าพระบาทมิโกรธตอบ จกกเฉลยชอบเฉกก่อน พูดว่าวอนอ่อนโยน มิให้โผนเง้ออดาบ สัต์เถน เผ่ออมิกลัวบาบกลัวอาย เขาจะทำร้ายฟันฟาด ฃ้าบาทเอาดีต่อ ส่อเมตตาจิตร์ตอบ โดยรบอบหนหลงง ห้ามผึงผงงทุจริต ผลาญชีวิตด้วยดาบ คมแปลาบปลาบฟนนฟอน ติณ๎หสัต์เถน ดูก่อนบุณณะภิกษุ เผ่ออเขามุมิรอ ขอแต่ฆ่าให้ม้วย ด้วยดาบคมสมทมิฬ จกกแปรรบิลไฉนเล่า ศิษย์พระพุทธเจ้าจกกเฉย ไมละเลยภาวะนา ว่าแม้ถึงสาวกะสงฆ์ ย่อมมีองค์ที่ม้วย ด้วยคมหอกคมดาบ เหตุวิบากบาปบวนทนน ปัจจัยผนนนำพา ตามธรรมดาเกอดแล้ว ย่อมไม่แคล้วคราดบบ จกกขอรงบบเวราคติ ดำริห์บำรุงใจ ให้สุกไสบริสุทธิ์ สมเปนพุทธสาวก เลอศดิลกสมณะคุณ สาธุ ๆ บุณณะภิกษุ แม้ด้าวดุปานไฉน ย่อมมีไชยเชองฉลาด สามารถทรมานจิตร์ ชนะสาระพิศทว่วพิภพ เสร็จปรารภวโรวาท ประทานโอกาศให้ลา ศิษย์ภควาระรื่นธรรม์ ปทัก์ขิณํกต๎วา ถวายอภิวันท์ประทักษิณ แผ้วมลทินกุฏีเนา ปัต์ตจีวรมาทาย ถือเอาบาตร์จีวร บทจรจากสาวถี สู่ธานีสุนาปรันต์ เนาคามะขันธ์สกะรัษฐ์ ในปฐมะพรรษะกาลอุโฆษ โปรดอุบาสกอุบาสิกา เพสละห้าห้าร้อยประมาณ เทอดสโมธานนบบคือ บรรลือธีระเกยยรติคุณ บำเพ็ญบุญบ่เบอ่อ เช่ออถ้อยเช่ออธรรมะ ประพฤติยึดพระตรัยสรณาคม สมพระบุณณะเถรมุ่งบาก เบ้อองอปะระภาคอนุสมยย อายุขัยมลุเวล พระบุณณะเถรปรินิพพาน เกรอกกิดาการเออกอึง ถึงสาวถีนคร ภิกษุสโมสรเฝ้าบาท พระสยมภูวนารถทูลถาม บุณณะนามกุละบุตร์ ผนวชในพุทธะบวรศาสน์ รบบวโรวาทประสิทธิ์ พุทธสังขิตระวาที บัดนี้มรณะวิโยค ดลปะระโลกอเลอใด ปัณ์ฑิโต ปุณ์โณ บุณณะไซร้ศุภะจริต เป็นบัณฑิตย์ปฏิบัติ ธรรมานุวตตะมาโนช ท้งงนิระโทษนิระรัติ ย่อมลุปจจฉิมะสถาน ปรินิพพานสุดสูญ สดบบพระบัณฑูรพุทธเจ้า สาวกะสงฆ์น้อมเกล้า ดุษดี เลอศแล ๚

(โคลงดั้น)

๏ บุณโณวาทสูตร์เน้ออ บาฬี ฉนี้นอ
เร่อองประดิษฐ์พุทธบาทสถาน เงยยบถ้อย
ตามพหรรถ์อรรถะกถาฎี กาต่อ เตอมแฮ
ตามเหตุเลศคล้อยฃ้อ คิดไฉน ๚
๏ สุนาปรันต์ปจันตเทศนี้ ต่างเห็น
ไทยก็ว่ากรุงไทย ถิ่นน้นน
พม่าว่าถิ่นพม่าเป็น ปรันตเทศ เถยยงแฮ
ต่างอยู่บูรพ์เบอ้องข้นน โขตไผท ๚

ตำนานไทยเหนือโบราณ (เรื่องกรุงเก่า) (โคลงดั้น)

๏ พญาอภัยทศะราชสร้าง เสนา นครแฮ
ทรงราชย์สืบวงศ์ไทย เทอดด้าว
ภายหลงงพืชพญากา ลราชผ่าน พิภพพ่อ
พญาอู่ทองท้าวได้ ผลดดวงศ์ ๚
๏ ศรีธรรมตรัยบีฎกเจ้า เชยยงแสน
แผ่พระราชสุริยพงศ์ ผ่านไต้
ไกรสระราชเฉลอมแดน เฉลยยงด่าน อุดรแฮ
เอารสโปรดให้สร้าง นพนคร ๚
๏ ดวงไกรกฤษราชร้งง เสนา นครแฮ
สืบกษัตริย์รัษฐะถาวร จวบร้าง
พญามหาพุทธสาคร ขตติยชาติ เฉลอมแฮ
พงศ์พระร่วงเจ้าช้าง เฉอดไทย ๚
๏ รงงสฤษดิ์บุระรัษฐ์อ้าง อโยชฌิยา
ริมเกาะหนองโสนไพ โรจฟื้น
โคดมบรมะนรา ธิราชสืบ สกูลเอย
เผยอศักดิ์หลกกด้าวชื้น เชอดกรุง ๚
๏ โคตระบองครองภพสิ้น สุดวงศ์ น้นนนา
พญาแกรกบุญญะวันต์ปรุง เปล่ยยนเชื้อ
จันทโชติราชบุตร์ทรง ราชย์ลพ บุรีแฮ
จึ่งอโยชณิยาเรื้อซ้ำ เศอกภุกาม ๚
๏ อโนรธามังฉ่อเจ้า พม่าเตลง โพ้นพ่อ
อภิเษกกษัตรีย์สยาม แยกเชื้อ
เกอดพระนเรศวร์ข่มเหง โหมพิฆาฎ นครแฮ
เสยยอยุชฌิย์สุดสู้เกื้อ ศักดิ์สกูลสยามสกูล ๚
๏ สุนาปรันต์พุทธบาทก้อง เกยยรติคุณ ขจรแฮ
เสยยชาติเสยยนครสูญ สุดค้น
บ่อเกอดศุภะกุศลบุญ บำราศ แล้วรา
เป็นจบฉบบต้นคร้งง เก่ามี ๚

พงศาวดารครั้ง กรุงเทพ ทวาราวดี ศรีอยุทธยา

๏ รามาธิบดิราชต้งง ศรีอยุท ธยาเอย
กรุงเทพทวาราวดี เด่อองฟื้น
สืบวงศ์สืบรัษฐอุด ดมประเทศ ไทยแฮ
ฟื้นภพฤๅฟื้นลื้น วลัญชนางค์ ๚
๏ ตราบรชชะกาลพระเจ้า ทรงธรรม
ทรงพระปรีชาทาง ปราชญ์ถ้วน
คัมภีร์ปริยตติชำ นิพุท ธสูตร์พ่อ
ผดุงศาสน์ผดุงด้าวล้วน สวัสดี ๚
๏ สงฆ์สยามตามสู่ด้าว สิงหฬ ทวีปแฮ
เผ่ออพบพุทธบาทมี ใคร่ไหว้
ทราบรหรรถขตติยานุสนธิ์ แสดงข่าว
พุทธบาทพระเจ้าให้ ทราบสรรพ์ ๚
๏ ในสยามมหาประเทศนี้ มีพุท ธบาทพ่อ
อยู่ยอดสุวรรณะบรร พตโพ้น
อุดระภาคพระนครอยุท ธยาป่า ปรันต์แฮ
อรรถบ่งคงแคว้นโน้น แน่เนา ๚
๏ ท้าวมีราชสาสน์แจ้ง วาจก เจรอญเฮย
ตามพระคัมภีร์เลา เร่อองรู้
บุณโณวาทปกิรณก นิเทศร่วม หลายแฮ
ถวายพระเป็นเจ้าผู้ ผ่านสยามกรุงสยาม ๚
๏ บรมะตรัยโลกนารถผู้ ทรงธรรม
มีราชะโองการถาม ทุกด้าว
ออกตราออกประกาศดำ รสสราษ ฎรแฮ
เท่ยยวเลาะเสาะค้นก้าว กนํ่าแสวง ๚
๏ จึ่งพรานบุญไล่เน้ออ ในอรญญ
แถบป่าปุระปรันต์แขวง เก่าร้าง
ถึงฆ่ามฤคาสัญ ส่อชีพ ไฉนรา
เพ่ออนรมดดสัตย์เอ้ออมอ้าง เอกชาย ๚
๏ เพ่งนางมฤคมฤคผู้ พาลขวาง ก็ดี
หมายด่างดำแดงผาย ผ่านหน้า
มุ่งสมนนหากฟานกวาง กรายเกร่อน ไฉนฤๅ
เพ่ออนไม่ยิงย้งงถ้า ถูกถวิล ๚
๏ วันหนึ่งยิงเน้ออฟุบ ฝั่งผา
เห็นแอ่งอุทกะรินริน ใคร่ล้าง
ปะขาวบอกแต่จกกหา กินขัด แคลนพ่อ
บ่อนี่บ่อน้าค้าง ขอดขงง ๚
๏ พเนจรวอนให้ช่วย เมตตา หน่อยเทอญ
ตโกนเรยยกน้ำมายงง บ่อน้อย
ปะขาวบอกแม่คงคา แค่ฝ่งง ธารแฮ
นึกว่าบ้าต้องคล้อย คร่นนภัย ๚
๏ หวลเห้นพรานล้างมฤค สมหวงง
น้ำบ่อหล่อไหลกล ตกกตุ้น
เช่ออพรานอ่านเวทฉมงง เรยยกอุทก มารา
แท้ก็ตาน้ำพลุ้น พล่งงผา ๚
๏ รูหินปักหอกท้งง ธนูวาง
ชำระสกลกายา อเค้ออ
ตาปะขาวโจทข่าวปาง ปลาดฤทธิ์ พรานพ่อ
เรยยกบ่อพรานล้างเน้ออ สืบมา ๚
๏ วนนหนึ่งยิงเน้ออหนึ่ง ลำบาก ไปฮือ
พรานประชิดติดมฤคา โขตเต้า
ถึงรอยพุทธบาทหลาก เหลออมหัจ ฉรีย์แฮ
เน้ออกลับหายคล้ายเข้า ฉากบงง ๚
๏ ยลสิลาปกบ่อน้อย น่าถวิล
บ่อน่นนมีน้ำขงง แคบตื้น
ยามเหน่ออยวักวาริน ลูบเพ่อม พลงงแฮ
น้ำงวดตรวจพื้นพื้น พิศดาร ๚
๏ ลายลักษณ์กงจกกแจ้ง ใจกลาง รอยพ่อ
นึกบาทคนโบราณ เหยยยบไว้
ปลาดจ้านแต่พรานพราง ฤๅบอก ใครเลย
เกรงเกอดผิดร้ายให้ โทษถึง ๚
๏ กรมการพล่านสืบค้น รอยพุท ธบาทพ่อ
ไป่ประสรบสมคนึง หน่ายท้อ
พบพรานซักพรานอด ปากอยู่ ไฉนรา
บอกสิงจริงแม้นข้อ พบเห็น ๚
๏ พรานเป็นมรรคุเทศขึ้น สิงขร น้นนนา
สมมาทพุทธบาทประเด็น บ่งเค้า
กรมการกราบกรานสลอน ปีติ นกกรา
รีบกลบบบอกเจ้าแคว้น สระบุรี ๚
๏ มเมยยสองพนนร้อยเศษ สี่สิบ เก้าแฮ
ความทราบฝ่าลอองธุลี บาทไท้
สมเด็จปิ่นชนาธิป ธรรมราช สยามเอย
สมพระไทยท้าวให้ เสาะหา ๚
๏ พรานบุญคุ้นป่าเข้า ไพรสัณฑ์
ขึ้นโขตลิงโลดถลา ไล่เนื้อ
พบรอยบทะวลัญชน์ หนึ่งมหัศ จรรยแฮ
บนไหล่เขาเอ้ออเฟ้ออ ฝากเสนอ ๚
๏ ถูกถวิลปิ่นภพปลื้ม เปรมมนสส
เสด็จจากกรุงลุอเลอ ท่าน้ำ
ทรงพระคชยานดดด ดงเลาะ พนมนา
พรานป่าพาเล้ยยวถ้ำ เถ่ออนเถอง ๚
๏ พิจารณ์คาดพุทธบาทสิ้น ทรงฉงน ไฉนรา
กงจกกลายลักษณ์เถลอง เล่ห์อ้าง
อัฐตร์สัตมงคล คงถ่อง แถลงแฮ
สมพระสูตร์เจ้าช้าง ชื่นกมล ๚
๏ สุวรรณบรรพตภาคเว้ออง วนาศรม
เฉกราชสาสน์สิงหฬ แนะให้
สจจะพันธ์นกกธรรม์อุดม ะญานอยู่ น้นนนอ
คือโขตแหล่งนี้ได้ สรบสม ๚
๏ เบญจางคประดิษฐ์ไท้ ถวายประณาม
มุขะมาตย์กลาดเกล้าพนม นอบไหว้
เปนศรีพระนครสยาม ยืนยิ่ง นิยมเอย
บุญพระเป็นเจ้าได้ สรบสมาน ๚
๏ ทรงอุเทศวนาเวศเว้ออง บริเวณ น้นนนา
เป็นพุทธบูชาสถาน โยชน์ถ้วน
โศมมนสสพระตรสสเกณฑ์ พละมอบ อมาตย์แฮ
แผ้วพนศศจดดพร้อมล้วน เร่งงาร ๚
๏ พระมหามณฑปสร้าง สรวมองค์ บาทพ่อ
อุโบสถกฎีวิหาร ไหญ่น้อย
ฝร่งงถนดดตดดทางตรง ถึงท่า เรออแฮ
เส้นรดบบนบบห้าร้อย กึ่งยาว ๚
๏ สร้างวงงท่าเจ้าสนุก ขนานนิกรม
สี่ศกพุทธบาทฉาว ใช่น้อย
คร้นนเสร็จพระเสด็จสม โพชสับ ดวารแฮ
ผลพระคุณน้นนย้อย หยั่งมา ๚
๏ เขาป่าน่าเท่ยยวถ้ำ สนุกสนาน
ออกจากศรีอยุทธยา เย่ยยมใกล้
มีแต่พุทธบาทสถาน เดยยวเหมาะ นกกรา
สนุกมิหนำซ้ำได้ ส่วนกุศลสมกุศล ๚
๏ ใครไปใครเร่งปลื้ม ปรีดา แดแฮ
นิยมยิ่งสิงใจคน ท่ววแคว้น
สเรองมนสสเพ่ออมศรัธา ทางชอบ เฉลอมเอย
จึ่งทุกศกสล้างแม้น นดดกนน ๚
๏ ถึงเพ็ญมาฆะมาศแล้ว ชุมนุม
ยิ่งศกเพ็ญตกวัน พุฒด้วย
มหาชนยิ่งม่ววสุม สพร่งงมาก เสมอแฮ
กว่าศกสามร้อยย้วย ยืดนิยมแสนนิยม ๚
๏ พรานบุญขุนชื่อสร้อย สจจะพันธ์ คิรีแฮ
มอบพิทกกษ์ปักษ์พนมโขลน ครอบร้งง
สุวรรณพนศศรัษฐสุนาปรันต์ อเลอเถ่ออน เถลองแล
ขุนหมื่นไพร่ให้ต้งง เต่องนิคม ๚
๏ กษัตริย์ศรีอยุทธเยศร์สิ้น สิบสาม องค์เอย
ปางผ่านมไหศวรรย์อุดม เดชแล้ว
เสด็จถวายสักการประณาม พุทธบาท ถ้วนแฮ
เว้นแต่ห้าน้นนแคล้ว คลาดไป ๚
๏ (๑) พระเชษฐาธิราชท้งง (๒) พระอา ทิตย์เอย
(๓) ถดดก็เจ้าฟ้าชัย โชคร้าย
(๔) พระศรีสุธรรมะรา ชารํ่า ณรงค์เฮย
(๔) พรพินิจคิดย้อนย้าย ยุ่งพะวง ๚

พระรามาธิเบศร์

๏ ทรงธรรมบฐมะกษัตริย์สร้าง พุทธบาท สถานแฮ
ตดดวิถีถึงองค์ พระแล้ว
สมเด็จพระปราสาท ทองแต่ง ทางนา
ที่พกกบ่อนํ้าแผ้ว ขุดปรุง ๚
๏ รงงสรรค์วันะนิเวศน์ท้อง ธารเกษม
ไขอุทกปรกมาผดุง ดื่มใช้
สมโพชโปรดประพาศเปรม ปรีดิ์เบอก บุญแฮ
เปบนิทสสขตติยเจ้าได้ เสด็จดล ๚
๏ คลองแควบางโขมดสร้าง สพานจร
ขุดบ่อบ่อโศกขวน ควากนํ้า
ศาลาพกกผ่อนตอน หนึ่งหนึ่ง หลงงแฮ
ทุกระยะกะแก้ชํ้า ชอกเดอน ๚
๏ บางคนทีชื่อพ้อง ชื่อคน ทีพ่อ
ยามขุดบ่อพรรเออน พบฉน้นน
ศาลาพ่อเณรบุญ เณรบอก บุญแฮ
เตอมลูกกรงก้นนคุ้ม พยัคฆ์ผลาญ ๚
๏ นายทวารมณฑปต้งง สี่ตน
หมื่นสุทธเจดีย์ชาญ ช่วยป้อง
หมื่นศรีพุทธบาลคบ หนึ่งร่วม รวงงแฮ
สงฆะยาตร์ราชะเยื้องต้อง ต่างประตูสองประตู ๚
๏ บาลบาทมุนินทร์หนึ่งท้งง อินทร์รัก ษานา
ปกอิกสองช่องดู เรยยบร้อย
สำหรบบสัปะรุษจกก จรนมสส การแฮ
นักบวชออกเข้าชม้อย มอบเวน ๚
๏ ขุนสุวรรณปราสาทน้นน จางวาง
คูมปะขาวควบเกณฑ์ อยู่เก้ออ
หมื่นศรีสัปรุษถาง ลดายอด ซุ้มพ่อ
ทกพนกกงานเอ้ออเฟ้ออ ไฝ่หวงง ๚
๏ หมื่นชินะธาตุพิทกกษ์เบ้ออง บาทพระ
บาลอุโบสถรวงง โบถกว้าง
หมื่นสนั่นหมื่นเสนาะประ โคมทุก ทิวาแฮ
บูชิตพุทธเจ้าสร้าง ศุภผล ๚

พระนารายน์มหาราช

๏ นารายน์มหาราชขึ้น เถลองกรุง
สร้างนิเวศน์ลพบุรียล เย่ยยมฟ้า
เสด็จประพาศพุทธบาทผดุง กุศลศรัท ธาเอย
ทุกขวบจวบเจ้าหล้า สู่สวรรค์ ๚
๏ ซ่อมสุวรรณมณฑปท้งง ตดดทาง
จากเขตร์ลพบุรีบรร ลุแคว้น
ผ่านพุนกยุงปาง ประเวศภาค น้นนพ่อ
ศาลสระพระสร้างแม้น มารคหลวง ๚
๏ ประทบบวงงอรญญนิวาศน์ท้อง ธารเกษม
สมโพชพุทธบาทสรวง พระเจ้า
ประพาศคุหาบรรพตาเปรม กมลเล่น ลหารแฮ
ราชภฎขนัดน้อมเกล้า กล่อมสเรอง ๚
๏ เวนขุนธนพิทกกษ์ท้งง พรหมรัก ษาแฮ
หมื่นพิทกกษ์สมบตติเชอง เชย่ยวป้อง
หมื่นทิพย์รักษาพิทกกษ์ โกฐาศน์ พระนา
สงวนพุทธภัณฑ์ก้นนห้อง จดดวาง ๚
๏ ภูษามหาราชท้งง วิสูตร์สุวรรณ ถวายแฮ
เรือรถอัศวคชะกวาง มาศล้วน
หมื่นมาศคิรีบรรณ ทเบยยนรัก ษานา
หิรญญคปต์นพเก้าถ้วน ถ่องถวัลย์ ๚
๏ ทิพย์ชลทีหมื่นผู้ รักษา
เชองโขดคงคาขันธ์ อ่างแก้ว
หมื่นศรีชละธารา รวงงเขตร์ ชลเอย
ธารโศกธารแก้วแพร้ว พร่งงชล ๚
๏ ปางจอมลพบุเรศวร์เม้ออ เมอองพระ
เก็บบุบผาพนาสณฑ์ ส่งไท้
ตำรวจจตุระตนกะ กำกบบ ตลาดพ่อ
รวงงอัคนีไหม้ใช้ เก็บเกณฑ์ ๚
๏ ขนอนตลาดเป็นเบ้ยยพก หมากบำ เหน็จพ่อ
ปขาวรูปชีเถรเณร ผนวชไซร้
ศรีธรรมะการทำ นุกทั่ว สงฆ์เอย
ถนอมแต่เปรมปลื้มไร้ สรรพภยงค์ยิ่งยง ๚
๏ หมื่นพรหมกบบผู้ช่วย พนนรอง พรหมพ่อ
กอบกิตย์นิตยพรรษสงฆ์ ส่งเล้ยยง
พนนทศกับพนนทอง ถวายภตต ผเดยยงแฮ
ปฏิบตติกล่อมเกล้ยยงสร้าง สวัสดิ์ทวี ๚
๏ มหามงคลเทพเจ้า คณะสงฆ์
ฝ่ายอรญญะวาสวิถี แถบน้นน
ค่านา ณ เขตร์วง จงงหวดด พระนา
แบ่งภาคเป็นชน้นชน้น ส่วนสาม ๚
๏ ส่วนพุทธ์งารพุทธเจ้า พุทธบู ชาฤๅ
ส่วนพระธรรมทำตาม อรรถสร้าง
ส่วนสงฆ์แจกสงฆ์ชู บรรพชิต เฉลอมแฮ
สมศรัทธาเจ้าช้าง เชอดคุณฉลวยคุณ ๚
๏ กรมการตำแหน่งเจ้า เมอองพระ น้นนนอ
นายรัษฐ์สจจะพันธ์ขุน ครอบด้าว
ขุนเฉลอมราชปลัดกะ ขุนเทพ
ยุกกระบตตช่วยเก้ออก้าว ราชการสนองการ ๚
๏ ขุนชินะบาลท้งงเทพ ชลที
กับหมื่นศรีพุทธบาล เหล่าน้นน
ได้เลขจ่ายเล้ยยงชี วิตเพ่อม พลงงแฮ
เก็บสร่วยช่วยป้องป้นน ประจำ ๚
๏ ขุนอินทร์พรหมน้นนที่ เสนา
สิบลดชดอุประถัมภ์ ที่ได้
หมื่นมาศหมื่นชลสา มารถตรวจ ขนอนพ่อ
ใครตดดหวายไม้ให้ ชกกเอา ๚
๏ ชายสองสลึงหนึ่งเฟ้ออง สัตรี
บาทตดดซุงเสาเผา ถ่านไซร้
ใครฉ้อแช่งอนนกลี ฉกลกก พระแฮ
เงินส่งคลังไว้ใช้ ช่วยผดุง ๚
๏ สี่ข้าหลวงต้งงด่าน เขาตก
กบบพุนกยุงทาง ละโว้
บววชุมท่าโรงปก ธารโศก รวงงแฮ
ทุ่งแฝกแยกต้งงโต้ สระบุรี ๚
๏ ใครมีสินค้าหาบ คอนขาย ก็ดี
ปลาเต่าสัตว์มีชี วิตห้าม
เมรัยมชชบานหมาย เมาประมาท มวญแฮ
ใครลอบขายซื้อข้าม ปรบบไหม ๚
๏ เคร่อองศาสตราวุธป้อง กวดขนน
ห่อนนุญาตพกมาใน แห่งห้าม
ใครขืนขดดขืนดนน ดึงจบบ ตววนา
ลงโทษโทษสุ้มส้าม ส่อภัย ๚
๏ ภายหลงงโปรดต้งงหมื่น ศรีวา นรเอย
ปางประทบบธารเกษมไป ป่าต้อน
ฝูงสวารบบกระยาหุง โยนแจก กินพ่อ
ลิงชล่าคว้าก้อนเข้า สุดสรวล ๚

พระธาดาธิเบศร์

๏ ราชามหาบุรุษเจ้า จุราไทย
เสด็จประพาศพุทธบาทขบวน แห่ห้อม
รำขอพระแสงไอย ะราเทอด ถวายแฮ
สมโพชพระเจ้าน้อม นมสสการ ๚
๏ สถิตย์ธารเกษมอยู่ถ้วน สับดวนน
อวยพัศดุ์ธนสารทาน แจกให้
ชมโขดคุหาบรร เทองราช ฤดีแฮ
ถเกองพระเกยยรติไท้ไว้ ฝากเวยยงเฉลอมเวยยง ๚

พระพุทธเจ้าเสือ

๏ พระสุริเยนทรราชเจ้า อโยทธยา สยามเอย
ผ่านพิภพทวาราเรยยง รัษฐ์น้นน
สืบทรงศรัทธาสถา ปนาพุท ธบาทพ่อ
เป่ลยยนยอดยอดห้าก้นน กูฎเถลอง ๚
๏ หลงงคามณฑปคร้งง เดอมแผลง
เหมออนโบถววดพนนนเชอง ช้อฟ้า
จึ่งสังฆะราชแตง โมมาท มหันต์แฮ
ถวายพระพรเจ้าหล้า รบบทำ
๏ มหามณฑปห้ายอด ยรรยง ยิ่งแฮ
เฉลอมพระศรัทธาสำ เร็จได้
สมเด็จอยู่หัวทรง โศมมนสส
ถวายนุมัติตรสสให้ใช้ ช่างหลวงของหลวง ๚
๏ สมเด็จสังฆราชสร้าง สมคนึง
รดมช่างรดมเลขทบวง เบอกไช้
มณฑปดิลกลบพึง ตาร่วม แล้วแฮ
ถวายพระพรไท้ไท้ จากเวยยง ๚
๏ ยกยอดมณฑปช้นน ฉตตทรง
ทุกยอดห้ายอดเรยยง หล่นนหล้า
บนนแถลงย่อเก็จรหง ยอดแทรก สลอนแฮ
สูงยเย่ยยมเทยยมฟ้าฟ้า ฟ่องงาม แสนงาม
๏ รำพระของ้าวครบ ตรัยนจจ
บูชิตชินะบทยาม เย่ยยมแคว้น
บำเพญทกกษิณานมสส การเจ็ด ทิวาแฮ
สมโพชพระแม้นเบ้ออง แบบฉลอง ๚
๏ สมเด็จสังฆราชเจ้า แตงโม
ยงงมิทนนปิดทอง ยอดน้นน
ยลต้นพฤกษาโต เต่องขัด ตาแฮ
เฉภาะอยู่ประตูหน้าก้นน กีดทาง ๚
๏ ข้างกุฏิ์สาวกเจ้า สจจพันธ์
จึ่งตดดมหารุกข์ปาง ดอกพริ้ง
สังฆราชเกอดพยาธิ์พลนน มรณภาพ ลงแฮ
ตกเลออดลงล้มกลิ้ง ปจจุบนน ๚
๏ คบโจทโทษตดดไม้ เทวะดา สิงฤๅ
ตื่นตระหนกตกใจกนน มากรู้
ยอดลงรกกคารา เลอยเลอก รงบบแฮ
สิ้นแม่งารสิ้นผู้ เขยอดขยาย ๚

ขุนหลวงทรงเบ็จ

๏ พระภูมินทรราชขึ้น เฉลอมพิภพ
บูชิตปิดทองถวาย เถออกฟ้า
ภายในมรฑปประดบบ กระจกชโงก เงาแฮ
สมโพชโปรดถ้วนหน้า รบบทาน ๚
๏ สมเด็จอนุราชค้รงง คล้องคชา ชนแฮ
ถวายสจจทูลปัฏิญาณ ยืดถ้อย
ฤๅคิดทรยศมหา เชษฐราช ไฉนเลย
พระตรสสห้ามน้องคล้อย ห่อนแคลงอย่าแคลง ๚
๏ ตรสสหมื่นศรีพิทกกษ์ให้ พิทักกษ์สถาน
อรญญะราชะมาลกแขวง ป่ากว้าง
วงงหลวงโสตถิ์สนานธาร เกษมสถิตย์ เกษมเอย
ธารท่าราร้างสร้าง สอาดตา ๚
๏ การรักษานิเวศน์ท้าย พิกุลเขตร์ น้นนนา
ตรสสหมื่นศรีรักษา สฤษดิ์เก้ออ
ศาลเขาตกเทเวศร์ ศักดิ์สิทธิ์ สิงฤๅ
มอบหมื่นเทพเอ้ออเฟ้ออ ซ่อมแปลง ๚

พระบรมราชาธิราชที่ ๓

๏ สมเด็จบรมโกษฐ์ได้ ผ่านพิภพ สยามแฮ
ทรงพระศรัทธาแสวง วุฒิเก้ออ
อลงกรพระมรฑป บูชิต เฉลอมเอย
ให้แผ่กนกหุ้มเน้ออ นพคุณ ๚
๏ หิรญญะอาศน์ลาดภาคพื้น เพราตา
สมโพชบำเพ็ญบุญ แบบเบ้ออง
พระบรมจกกพาฬมหา คชอาศน์ อุทิศเอย
แต่งบุบผาแล้วเปล้ออง ปล่อยถวาย ๚
๏ ทุกศกยกพยุหขึ้น นมสสการ
อัคนิรุตม์พุทธตงงวาย ห่อนร้าง
สถิตย์ท้ายพิกุลสถาน สิขรชิด เชองเอย
หวงงประโยชน์โปรดฃ้างสร้าง กุศลสเบยยง ๚
๏ เจ้าฟ้าธรรมะธิเบศร์เช้ออ เชลงกวี
นิพนธ์กาพย์ห่อโคลงเรยยง เร่อองไว้
ปรากฎบทนิราศวิถี ธารโศก เสนอเอย
ถึงมนุษย์ชุดนี้ได้ สดบบฟงง ๚
๏ บรมราชาธิราชเจ้า สถาปนา
ทรงยศกรมราชวงง ฝ่ายหน้า
ต้องพิฆาฎราชทัณฑ์สงง เวชโทษ พระเอย
เหลออพจน์ปลดไว้ช้า ต่างองค์สนององค์ ๚

พระบรมราชาที่ ๓

๏ สุริยามรินทรราชเจ้า อยุทธยา
องค์สุดบสุดประสงค์ สืบเก้ออ
เสด็จเบอกพุทธบูชา ฉลองราช กุศลแฮ
เฉลอมสวัสดิ์ขตติยเช้ออเม้ออ นมสสการ ๚
๏ ปางพม่ามาล้อมพระ มหานคร
พญาแพ่รมงงชัยหาญ หกกลี้
เหลออร่วมทพพพม่ารอน โรมพิภพ สยามแฮ
ผลาญพม่าฆ่าม้วยปี้ ป่นอนนต์ ๚
๏ ปกกอกกษรบอกข้อ กตญญู ไทยนอ
สุดจะอยู่ยุทธประจณ ต่อเจ้า
ฃุนโฃลนเก็บถวายภู ธรทราบ ยุบลเอย
แขวงพระบาทเร้าเต้า ต่อจร ๚
๏ สวนพลูหมู่เจ๊กต้งง ต่อรบ พม่ารา
นายก่ายใจกลำพร เพ่งจ้อง
ลอกทองหระมณฑป เผาส่ง เสยยนา
เขาจดดทำซุ้มปอ้ง แดดฝน ๚
๏ เสยยกรุงเสยยชาติโอ้ อนารถไทย อกอา
เสยยพุทธาลัยลน ลวกล้าง
อาณาจกกประไลยไฉน พุทธจกก เจ้าเอย
ร่วมชีพร่วมม้วยอ้าง อกเดยยว แดเดยยว ๚

พระเจ้ากรุงธนบุรี

๏ หากบุญฃุนตากต้งง ตัวรบ พม่ารา
กู้ชาติศาสนาเทียว ปราบเส้ยยน
ภุกามะชาติวุ่นพิฆาฎขบ เข็ญศึก จีนนอ
ไทยกลบบไทยฟื้นเพ้ยยน แต่นครย้ายนคร ๚
๏ เจ้าธนผจณเศอกซ้ำ ผจณเข็ญ แสนรา
สยามยอดโยคาวจร เจ่องแก้ลว
ไป่เสด็จพุทธบาทเป็น ที่หก องค์เอย
สิ้นแผ่นดินน้นนแล้ว เผ่าสูญ ๚
๏ ปลูกโรงมุงกระเบ้อองคร่อม ประสาเข็ญ ขัดพ่อ
ปรกบาทชินะราชนุกูล กะเต้ออง
ประชากรพกกผ่อนเย็น ใจนมสส การนา
ซาศึกครึกครื้นเปล้ออง เปล่าดง ๚

พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก

๏ รัตนโกสินทร์ศักดิ์สร้าง สมบูรณ์
หกกษัตริย์สามองค์ทรง ไฝ่เฝ้า
พุทธบาทอภิวาทคุณ ตรัยรัตน์ เฉลอมเอย
สามพระอยู่เกล้าเว้น เสด็จดล ๚
๏ คือพระพุทธยอดฟ้า ปฐมจกก กรีเอย
ผดุงรัษฐ์ขจดดเศอกผจณ รุ่มเร้า
พระพุทธเลอศหล้าองค์ ทุติยราช รองแฮ
กบบพระนั่งเกล้าเจ้า อยู่หวว ๚
๏ เก้าองค์เก้ารชชเว้น เสด็จดล
พุทธบาทบูชามัว อื่นเอ้ออ
สิบเอ็จพระองค์จน องค์ปจจุ บนนนา
เชอดเช่นใม่เว้นเม้ออ นมสสการ ๚
๏ สมเด็จพุทธยอดฟ้า จอมสยาม ยอดเอย
ผ่านรัตนโกสินทร์สมาน อมิตร์ทู้
ตรัสพยาราชสงคราม ปรุงเคร่ออง บนแฮ
มณฑปเพลองไหม้กู้ เกยยรติถวาย ๚
๏ แทนกุฏิ์เจ้าตากสร้าง สรวมทรง ไว้รา
มอบพระอนุราชนาย ช่างเก้ออ
บงการกิตย์ต่างองค์ อรรคราช
พระอนุชสุดเอ้ออเฟ้ออ เสด็จสนอง ๚
๏ ขนของขึ้นบกพร้อม เพรยยงกัน แล้วรา
ทรงแบกตววลำยอง ยาตร์เต้า
ปิดทองฉ่องเฉอดฉนน เฉลอมศรัท ธาแฮ
แล้วเสร็จสมไท้เฝ้า ฝากงาร ๚

พระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว

๏ วังหน้ากรมศักดิ์คร้งง เวยยงจันทน์
เป็นขบถเป็นจอมทหาร เห่อมแกล้ว
มีชัยปราศะภัยพรรค์ เผยอเกยยรติ ถเกองแฮ
ถวายเคร่อองสูงพริ้งแพร้ว สักการ ๚

พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

๏ ปรเมนทร์มหามกุฎคร้งง ผนวชสงฆ์
เสด็จทุดงค์ถึงสถาน ถิ่นนั้น
ประดิษฐ์อ่าปฏิมาองค์ อุภัยะเชอด เฉลอมแฮ
จารึกสืบแจ้งช้นน พวกเรา ๚
๏ องค์หนึ่งซุ้มปากถ้ำ ประทุน
วิมานจกกกรีหนึ่งเนา ณ ถ้ำ
มหาชนเพ่อมผละบุญ บูชิต พระเอย
อุทิศส่วนกุศละล้วนลํ้า เลอศถวาย ๚
๏ สมเด็จจอมเกล้าเม่ออ เถลองถวัลย์ ราชย์แฮ
ยังเสด็จนมสสการหลาย ศกซ้ำ
บำเพ็ญราชกุศละบรร เทองประพาศ พนานา
ทรงซ่อมเสรอมสล้างลํ้า เล่อองบุญ ๚
๏ เคยยงมหามณฑปสร้าง เจดีย์ หินแฮ
พระที่น่งงท้ายพิกุล ก่องต้งง
หล่อนาคมากเศยยรตรี ภาคเพ่ออม กระใดเอย
วิหารใหญ่ใหม่แก้ท้งง เทออกลาน ๚
๏ นิเวศน์พนมร่มระรื่นท้อง ธารเกษม สวยเอย
ชำรุดซุดโซมซาน เส่ออมสิ้น
เลอศะลบมรฑปเหม ห่อนโศก แสงเลย
นับว่าเปนชิ้นชิ้น เฉอดวนา ๚

พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

๏ พระปิยะมหาราชเจ้า จุลจอม เกล้าเอย
เสด็จประพาศสามครา ทุกคร้งง
บูชิตพุทธบาทถนอม นิติราชย์ จรญญแฮ
กอบราชกุศลเก้ออท้งง สถาปนา ๚
๏ ในมหามณฑปให้ เขียนทอง เถออกพี่
แบบใหม่เป็นลายตรา พระเก้ยยว
เท่ยยวเขาเท่ยยวถํ้าประลอง ดิลกรื่น ฤดีเอย
ท่ววหมดลดเล้ยยวเข้า ป่าลหาร ๚
๏ มหาชนคนที่ขึ้น พระบาท
ก่อนพี่งเกวยยนอัศวยาน และช้าง
ลำบากเหน่ออยยากกราด กรมทุเรศ เหลออแล
เปลอองเร่ยยวเปลอองจ้างร้าง รอดไฉน ๚
๏ ศกสองพนนสี่ร้อย สี่สิบ สี่พ่อ
โปรดนุมัติบริษัทไทย แรกต้งง
ทำทางรถรางลิบ ลงสู่ ท่าแฮ
สดวกคล่องล่องขึ้นท้งง ฉบบพลนน ๚
๏ กรมหมื่นนราธิปต้น ริการ
กบบมิตร์ร่วมคิดกนน ออกหุ้น
ทุนขาดรบบราชทาน ทุนช่วย ทุนนา
แล้วเพราะโปรดกตุ้นเก้ออ กิจเจรอญสมเจรอญ ๚
๏ สองคร้งงต้งงแต่สร้าง รถไฟ แล้วนา
พระเสด็จราชดำเนอน นอบน้อม
สถิตย์ท่าอนุชาลัย แรมราษ ะตรีแฮ
ปราโมทย์โปรดเกล้าพร้อม พฤฒิผล ๚
๏ มหาชนแตกตื่นขึ้น นมสสการ
ทรงพระปรารภมณ ฑปเศร้า
จึงประสาทพระราชทาน ราชทรัพย์ แสนแล
แด่พระเถระเถ้าเจ้า อธิการ ๚
๏ มงคลทิพท้งงตรสส พระยา
สามภพพ่ายนายงาร แนะเค้า
โศมมนสสศรัทธามหา ชนร่วม ฤดีพ่อ
โดยเสด็จกุศลไท้เข้า เร่ยยราย ๚
๏ สามศกยกเค่รอองซุ้ม สมราช ประสงค์แฮ
ทองอร่ามงามเฉอดฉาย แช่มหล้า
พรรเออนเหตุเกอนอนารถ มาท่วม เถองแฮ
พระละไพร่ฟ้าขึ้น สู่สวรรค์ เสวยสวรรค์ ๚

พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

๏ สมเด็จมงกุฎเกล้า จอมสยาม
ทรงยศยุพะราชบรร ลุแคว้น
โดยทางรถรางยาม แรกเปิด ใช้แฮ
บูชิตพระเจ้าแม้น มุ่งมาน ๚
๏ ประทบบเสวยวรโพชเว้อง ธารมลิ
เสด็จประพาศพุทธบาทสถาน น่นนน้นน
ประชาชีต่างปีติ บาระเมศร์ พระนา
ชมพระโฉมพ้นอ้นน ดุษดี ๚
๏ ศกสองพันสี่ร้อย ห้าสิบ หกพ่อ
จอมมนุษย์มกุฎโมฬี ยกเก้ยยว
ยอดมหามรฑปลลิป เฉลอมโลก วิไลยแฮ
กลอิศวรเจ้าเอ้ยยว ปกกถวายอวยถวาย ๚
๏ นมสสการชินะบาทเอ้ออม อำนวย พรเอย
ตรัยเพ็ชร์อมเรศวร์นิกาย เกรอกซ้อง
เสมอใจนระไทยอวย สิริสวัสดิ์ ถวายแฮ
ขอพระมกุฎเกล้าพ้อง พุฒิเกษมแสนเกษม ๚
๏ จิระชนม์จิระชาติเล้ยยง อเลอสยาม ยงเทอญ
พรรณะผ่องผองไทยเปรม เปร่อองหล้า
พละเพ่อมเพ่อมพลขาม ขาดราช อรีแฮ
เสวยสุขปลุกแคว้นจ้า แจ่มเจรอญสมเจรอญ ๚
๏ ไพบูลย์บาระเมศร์พ้น เพ็ญแข
เสวยสวัสสดิ์วฑฒนาเกอน ก่งถ้อย
ชัยชนะปฏิภาณแปร ประสรบสรรพ ประสงค์เทอญ
สมพระพรข้าน้อย ประสิทธิ์ถวาย ขอเดชะ ๚

วินิจฉัย (โคลงดั้น)

๏ พุทธบาทนัมะอาศน์อ้าง อรรถะเจ ดีย์เอย
ศักดิ์สิทธิ์สยามมิตร์หมาย นอบน้อม
บางจิตร์มกกคิดเฉ คิดชุ่ย เชออนรา
ฉลาดกว่าอย่าอ้อมค้อม ค่อยตรอง ๚
๏ ใครเช่ออก็เช่ออถ้อย ทุกคำ ขู่รา
ยนนนี่รอยบาทของ พระเจ้า
ลอยบุษบกเหยยยบสำ หรบบโลก เฉลอมแฮ
ไปครบเจ็ดคร้งงเข้า คฤหาศน์สวรรค์ ๚
๏ ใครหมิ่นก็หมิ่นทิ้ง ทางพิจารณ์ หมดเพ่ออน
เห็นหลอกเห็นหลงสรรพ์ ส่อร้าย
เลยเห็นว่าเป็นนิทาน ลวงโลก ตลุยแฮ
ยกเหตุยกกย้ายป้าย แต่ดำ ๚
๏ บรมะพุทธ์จุติด้าว อินเดยย แดนเอย
ห่อนเสด็จสยามประเทศคำ คดดง้าง
โตกว่าบาทคชาเสยย สุคตพาท พยานแฮ
เปรยยบประมาทเฉกท้าวช้าง รวบลง ๚
๏ บ้างว่าเล่ห์พระเจ้า ทรงธรรม
ออกพระราชอุบายประสงค์ เศกล้อม
ให้มุ่นพระบุญบำ รุงโลก เฉลอมแฮ
แสร้งประดิษฐ์คิดอ้อมค้อม ประทาน ๚
๏ ถึงกระใรพุทธบาทนี้ สำคญญ นกกเนออ
นิยมยอดเจดีย์สถาน เอกแท้
บ่ออุบตติศรัทธาธรรม์ ธิรมารค สมานแฮ
ป่วยคิดเหตุป้อแป้ ป่วนใจ ๚
๏ โบราณพุทธรูปไร้ บูชา
รอยบาทอาศน์ทสสมัย ดอกน้อม
ฤๅสถูปรูปต่อมสา เหตุทราบ ละฤๅ
ดินกลบหลุมตล้อมล้อม น่นนเอง ๚
๏ เราปกกฉตตไว้ที่ หลุมศพ ไฉนรา
ยอดพระเจดีย์เพลง ฉตตฉน้นน
สุดแต่แผ่ปรารภ รลึกพระ คุณนอ
พุทธบาทมาตระป้นนใช้ เช่นกัน
๏ พุทธรูปใช่รูปไท้ พุทธสรรพ์ สร้างรา
ไฉนมนุษย์พุทธศาสน์ภิวันท์ ใม่แย้ง
สริรุตน์พุทธขันธ์ผนน แผกมนุษย์ ไฉนฤๅ
ล้วนเหย่ออมรณแอ้งแม้ง หม่าสลาย ๚
๏ แม้นพระจะเหยยยบด้วย พระบาท เองแล
ฤๅจะสมมตถวาย ต่างไว้
ไป่แผกไป่แปลกอาจ โอมศรัท ธานา
แล้วจะขืนค้านได้ ประโยชน์ไฉน ดีไฉน ๚
๏ พุทธเจ้าเป็นพุทธเจ้า เพราะธรรม แถลงนา
ใช้เพราะองค์อำไพ ผ่องแผ้ว
พระธรรมและควรนำ พาประพฤติ์ ตามแล
เพราะประพฤติ์ตามแล้วได้ สวัสดี ๚
๏ ศรัทธาพาจิตร์ให้ เหอมธรรม ชอบแล
ควรปลูกศรัทธาทวี อย่าเว้น
จกกปลูกศรัทธาจำ เจรอญนมสส การแฮ
เราจึ่งนอบน้อมเส้น สกกการ ๚

นักษัตระฤกษ์ (โคลงดั้น)

๏ กำหนดสัตปรุษขึ้น พระบาท
ปีหนึ่งสามคราวงาร ใหญ่ไหว้
เดือนสามน่นนโอกาศ มนุษทั่ว ไทยแฮ
เดือนสี่มอญล้วนได้ อภิวันท์ ๚
๏ เดือนหกญวนพรกกพร้อม บูชา
เพ็ญและวนนสำคญญ ทุกคร้งง
ถเกองเทยยนธูปบุบผา ทองปิด
ผ้าห่มห่มแล้วต้งง อธิษฐาน ๚
๏ บ้างถวายวรามิสต้อง ใจไฉน ก็ตาม
เงินและท่านอธิการ ชอบกว้าน
เพราะเงินจกกจ่ายใด จ่ายสดวก ใจนา
จกกซ่อมจกกสร้างสร้าน สรบประสงค์สมประสงค์ ๚
๏ มลุเพ็ญผคุณะมาสแล้ว สรงพุท ธบาทพ่อ
นํ้าอบเทอาบลง เช็ดล้าง
พระสุคนธ์พระจอมมกุฎ สยามประเทศ เรานา
ส่งอุทกน่นนให้ข้าง ฝ่ายใน ๚
๏ สิ่งไฉนสมัยกะน้นนเปล่อยน แปลงมา
ขนอนเลอกเลอกเก็บใคร ตัดไม้
ขายสตตมชชบานสา รพดดนุญาต
นิตยพรรษจดดเข้าให้ ห่อนหลออ ๚
๏ ค่านาค่าสร่วยเฃ้า คลงงหลวง
ยามจ่ายจ่ายมาเจออ ซ่อมสร้าง
ล่วงสมัยเปล่ยยนสมัยปวง กิตย์เปล่ยยน ตามแฮ
แขวงพระไป่เพ้ยยนข้าง อื่นไฉน ๚
๏ การไปพุทธบาทน้นน เนาทวี ยิ่งแล
สมัยเปล่ยยนฤๅเปล่ยยนใจ จืดขึ้น
อาหารยวดยานมี แต่สดวก ทวีแฮ
มหรศพขายซื้อครื้น กว่าบรรพ์ ๚
๏ อเนกชนชนุมมากท้งง สงฆ์ชนุม มากนอ
หาแห่งอื่นฤๅทนน เทยยบได้
เขาป่าชกกพาประชุม ชนชอบ เยออนเอย
เจออสนุกเจอออ้างไหว้ เบอกบุญ ๚
๏ เจ้าร้านต้งงร้านรับ สัปรุษ พกกรา
เถองก็ชวนชุละมุน ทุกมื้อ
ไป่เรยยกค่าเช่าสุด แต่ชอบ อวยเทอญ
ทองธูปแกงเข้าซื้อ จากเขา ๚
๏ อโณทัยตกกบาตรเล้ยยง พระสงฆ์
สำรับราคาเยาว์ อย่างน้อย
โกนจุกปลุกสรรพมง คละรอบ ลานแฮ
ซื้อจ่ายเท่ยยวถํ้าคล้อย คลํ่าคน ๚
๏ ถํ้ามขามมเกลอออิกถํ้า รฆงงกินร
ถํ้าพระถํ้าประทุนชน ชอบเม้ออ
เขาขาดอ่างแก้วสลอน แลเกล่ออน นิกรแฮ
หินดาษพรานล้างเน้ออ แน่นพรู ๚
๏ วิมานจักกกรีและถํ้า ชาลวัน
มหาสนุกนาราย์คู หาศน์เต้ออง
สิงโตพระธาตุบรร เทองเท่ยยว ไกลนา
พุกร่างอ่างนํ้าเปล้ออง เหนอ่อยสนานน่าสนาน ๚
๏ พระนามปิยะราชได้ จารึก ไว้รา
เขาขาดมหาสนุกสถาน ถิ่นเต้า
ถํ้าวิมานจกกกรีผนึก สิลาราช กระแสแฮ
สามแห่งเท่าน้นนเจ้า พิภพเขยยน ๚
๏ เขาขาดเขาตกน้นน มีศาล เจ้าฮือ
ศักดิ์สิทธิ์จำเนยระกาล ก่งไว้
ยงงมีที่อธิฐาน หลายแห่ง เห็นฤๅ
เช่นยกรูปช้างได้ เอกอโข ๚
๏ ใครอยากมีลูกเข้า ไปขอ
พระกระจายพุงโต น่งงเอ้
พวกจีนเส่ยยงทายจอ แจปะ โป่ยพ่อ
แต่ตรู่จวบโพ้ลเพ้ล พล่งงคน
๏ กลางวนนปนนส่วนให้ คฤหัศถ์นมสส การพ่อ
ยามคํ่าส่วนสงฆ์คลล พระเจ้า
เสยยงรขงงหง่งงเหง่งอัด แอ อเนก นิกรเอย
พิณพาทย์เซงแสร้เร้า ประโคม ๚
๏ ธารเกษมธารโศกท้งง ธารมลิ เจ้าเอย
วิเวกป่าน่าบรรโลม จิตร์ครึ้ม
ในลานพุดทราผิ ผาดเย่ยยม เถอดรา
จ็อกแจ็กเสยยงพรึ้มพรึ้ม เพรยยกหน ๚
๏ เทศมิลินมหาชาติซ้อน สนุกสนาน นกกฤๅ
ติดปจจัยฮาจน ดึกดื้อ
เพลงฉ่ออยอ่อยขอทาน ปรบไก่ อึงแฮ
ยาจกพิการกลุ้มอื้อ ออดขอ ๚
๏ ต้งงใจไปสนุกท้งง ทำบุญ ทานพ่อ
เออกะเหรอกเบอกบานกรอ กริ่มหน้า
เห็นแต่แผ่การุญ กนนและ กนนนา
น้อยวิวาทฉกาจกล้ากล้า ขดดขืน ๚
๏ ของขายสลายอย่างท้งง ลาวไทย มอญฮา
สตตป่าเคร่อองยาผืน ย่ามผ้า
ของพม่าพวกพม่าไป ปชุมแข่ง ขายแฮ
เจ๊กแขกสินค้าค้า เน่อองอนันต์ ๚
๏ ชาวกรุงมุ่งซื้อสิ่ง บ้านนอก
บ้านนอกออกชอบสนน แส่รซื้อ
ของหลากจากบางกอก สมกิตย์ ตนนา
ปีละปีได้อื้อ ลาภรเมยยล ๚
๏ บุหรี่พระรามกระเช้า สีดา
รอยพระพุทธบาทเหรยยญ ชอบซื้อ
กายะสิทธิ์ผักชนิดชา นักสิทธิ์ ก็มี
ยงงลูกจิงจ้ออือ อื่นอนันต์ ๚
๏ รำพรรณ บ พักสิ้น สำนาน น้อยนอ
แหล่งสนุกปลุกประโลมขวัญ โลกแท้
ต้องจิตร์ติดใจสมาน สมคคมนุษย์ ชนุมเอย
นิยมยอดตลอดแคว้นแม้ ก่อนมา ๚
๏ เจ้าบ่าวคราวส่งเจ้า สาวคนึง ไฉนฤๅ
แรกจะเคยพูดจา เจ่ออนข้อ
ท่านแนะเอ่ยชวนถึง พระบาท เถอดเพ่ออน
เป็นชอบตอบจ้อพ้อ ช่วยพา ๚
๏ ฝูงประชาผาสุกด้วย พระเดช
สมเด็จจอมชีวา อยู่เกล้า
ยามเมอองขาดเคอองเหตุ ร้ายไม่ มีแฮ
ทุกศกยกพร้อมเต้า ตื่นเกษมแสนเกษม ๚
๏ ขอองค์มงกุฎเก้ลา จอมไผท ไทยเอย
เฉลอมฉตตโสตถิ์สวัสดิ์เปรม ปรกแคว้น
ภยาพาธอริราชกษัย ยุบลบาท พระเทอญ
ชุบชีพไพร่ฟ้าแม้น บิตุรงค์ ๚
๏ จบ เร่อองพุทธบาทให้ ทนนถวาย
บ เช่ยยว บ ชาญคง เคอะบ้าง
ริ นิพนธ์เพราะกมลหมาย เหมาะแก่ กาลแฮ
บูรณ์ บทรสกระด้างด้วย ด่วนเขยยน ๚
สนับสนุนโดย กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์

แชร์ชวนกันอ่าน

แจ้งคำสะกดผิดและข้อผิดพลาด หรือคำแนะนำต่างๆ ได้ ที่นี่ค่ะ