ภาคผนวก ๕

อธิบายศร (หน้า ๙๖)

ศรในสรภังคชาดก

(ฉบับแปล หน้า๔๐-๔๑) ฉบับบาลี
๑. สรปฏิพาหนะ - ศิลป์เครื่องห้ามลูกศร สรปฏิพาหนํ
๒. จักวิทธะ - ศิลป์ยิงไปประหนึ่งจักร จกฺกวิทธํ
๓. สรลัฏฐิ - ศิลป์รูปไม้เท้าแล้วด้วยลูกศร สรลฏฺฐึ
๔. สรรัชชุ - ศิลป์รูปเชือกแล้วด้วยศร สรรชฺชุํ
๕. สรเวณิ - ศิลป์รูปมวยผมแล้วด้วยศร สรเวณึ
๖. สรปราสาท - ศิลป์รูปปราสาทแล้วด้วยศร สรปาสาทํ
๗. สรมณฑป - (๑) ศิลป์รูปมณฑปแล้วด้วยศร สรมณฺฑป
(๒) สรปาการ ก็มี สรโสปานํ
๘. สรโสปาณะ - ศิลป์รูปบันไดแล้วด้วยศร สรมณฺฑลํ
๙. สรโปกขรณี - ศิลป์รูปสระแล้วด้วยศร สรปาการํ
๑๐. สรปทุม - ศิลป์รูปดอกบัวแล้วด้วยศร สรวนํ
๑๑. สรวัสสะ - ศิลป์รูปฝนแล้วด้วยศร สรโปกฺขรณึ
พระมหาสัตวแสดงศิลป ๑๒ เหล่านี้ สรปทุมํ
อันไม่ทั่วไปด้วยชนเหล่าอื่น..... สรปุปฺผํ
ยังอีกศรหนี่งว่า “ยิงขนทรายในที่สุดแห่งอุสภด้วยสัญญาผลมะแว้งเครือ” สรวสฺสํ
ศรดอกนี้ไม่บอกชื่อ อิติอญฺเติ อสาธารณานิ อิมานิ ทฺวาทส สิปฺปานิ ทสฺเสตุวา...
จตฺตาลีสนิปาเต สรภงฺคชาตกํ
หน้า
ยังอีกศรหนึ่งไม่ออกชื่อ กล่าวในบาลีหน้า ๓๖๕ ว่า วาติงฺคณสญฺาย อุสภ มตฺถเก พาลํ วิชฺฌิ

ศรในสมุทรโฆษคำฉันท์ (หน้า ๙๖)

๏ ปืนเล่มเดียวท้าวธประลอง ยิงเป็นปืนนอง
ในท้องธราหนั่นหนา
๏ ร้อยเรียงดาษดาโสภา เหลือคิดคณนา
อเนกศรจรรโจษ

๒ บทนี้ ฟังเป็นศรลูกแตกไม่มีในสรภังคชาดก

๏ แล้วนั้นแผลงศรหนึ่งโสด เป็นปืนไกรโกฏิ
ห้อยในห้องหาวหน
๏ แชรงชิดพิศคือสายฝน เมื่อพรรษาดล
แลซร้องในท้องธรณิน

๒ บทนี้ฟังเหมือนจะเอาศรวัสสะในสรภังคชาดกเป็นเค้าแต่ง

๏ แล้วแผลงศรหนึ่งในอา- กาศกลนาคา
คคึกก็หาญแลประหาร
๏ เป็นห้องปราสาทพิมาน ทั่วทั้งคัคณาน-
ตเรืองด้วยศรศรแสดง
๏ เป็นมณฑลแก้วแกมแสง พลชื่นชมแชรง
สรรเสริญสมเด็จภูธร

๓ บทนี้ฟังเป็นศรรัชชุ (กลนาคา) ศรปราสาทและศรมณฑลในสรภังคชาดก ฉบับบาลี

๏ แล้วนั้นจึงพระแผลงศร เป็นบุษบากร
แลกั้งพิดานดูพราย
๏ มีรำยวนมาลบรรลาย เรือนรัตนพรรณราย
บุรีกี่กลนานา
(บรู้กี่กลนานา - ในสมุดไทย)

รวมความ ทรงแผลงศรเป็นดอกไม้หรือดอกบัวกั้นพดานห้อยย้อยอยู่ในเรือนรัตนะ (เรือนแก้ว)

๒ บทนี้ ฟังเป็นศรปทุมหรือศรบุปผาและศรมณฑป (เรือนรัตนะ) ในฉบับบาลี (สรปทุมํ สรปุปผํ สรมณฑปํ)

๏ ท้าวทายศรหนึ่งคือยนต์ ยิงไปในอน-
ธการบังทฤษฎี
๏ ต้องเส้นหางมฤคจามรี ขาดขจัดทฤษฎี
ก็ตกตระบัดดูแสดง

๒ บทนี้ ฟังเป็นศรยิงขนทราย แต่ไม่บอกชื่อศร ตรงกับศรในสรภังคชาดก ซึ่งไม่ออกชื่อเหมือนกันว่า “ยิงขนทรายในที่สุดแห่งอุสภ ด้วยสัญญาผลมะแว้งเครือ”

สนับสนุนโดย กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์

แชร์ชวนกันอ่าน

แจ้งคำสะกดผิดและข้อผิดพลาด หรือคำแนะนำต่างๆ ได้ ที่นี่ค่ะ