โคลงนิราศเจ้าฟ้าอภัย

๏ เก้าคํ่ายํ่ารุ่งร้นเรืองแสง
พลแห่พัตราแลงเถือกถ้า
ฆ้องคึกบันดาลแสยงเสียงปี่
หน้าพี่ตรวจถ้วนหน้าขาดหน้านางเดียว ฯ
๏ มาเห็นเกาะพระแล้วลาลด
เสี่ยงซึ่งความรันทดทอดไม้
เห็นไม้ไม่ปรากฏคืนแม่ มานา
โรคบ่เบียนน้องไข้พี่ไข้ใจถึง ฯ
๏ มาถึงเจ้าปลุกปลํ้าใจนัก
ด้วยบวรองค์อัคเรศสร้าง
เจ้าปลุกยิ่งปลุกรักเรียมจาก
จากแม่เปล่าอ้างว้างวุ่นว้างอารมณ์ ฯ
๏ สุริยนลี้เลื่อนใกล้อัษฎางค์
พอพี่ถับถึงบางโขมดเข้า
แซ่เสียงนิกรนางนาริศ
เรียมคำนึงถึงเจ้าจากเจ้าจำไกล ฯ
๏ มาถึงประเทศไท้บางไทร
ทางทุรัศสถานใจสุดซั้น
สมรเดียวยิ่งมาไคลคลาจาก กงนา
กงดั่งกงจักรกั้นกีดกั้นกันสมร ฯ
๏ นพบุรีบุเรศเจ้ากรุงอยุทธ- ยาแฮ
นารายน์พิษณุภุชสืบสร้าง
เรียมรํ่าก็รํ่าสุดแรงพี่ แล้วแฮ
เมืองก็ร้างเจ้าร้างพี่ร้างมานอน ฯ
๏ แปดคํ่ายํ่ารุ่งแล้วคลามา
นพบุรีรมยาท่านยั้ง
แสนสนุกนิ์[๑]จะหาหายาก
น้องก็ย่อมแจ้งครั้งก่อนโพ้นมีมา ฯ
๏ พิศโพธิ์[๒]สามต้นเติบตายสอง
ยังแต่เดียวดูหมองหม่นเศร้า
อกเรียมก็ปูนปองปานเปรียบ โพธิ์แม่
กลพี่จากเจ้าเคล้าคู่คล้ายโพธิคะนึง ฯ
๏ มาดลดำบลบ้านท้ายโพแตง
แตงบ่แดงเลยแดงอกชํ้า
ชํ้าใจทุราแลงลิ่วจาก
จากแม่ไปหนำซ้ำเร่งซ้ำทรวงถวิล ฯ
๏ กาหลหรทึกแส้เสียงสังข์
เรียมบ่ฟังเลยฟังข่าวน้อง
ฆ้องคึกบันดาลหวังเสียงเสน่ห์
เสน่ห์มารุมรึงข้องขุ่นข้องอารมณ์ ฯ
๏ มาถึงประเทศท้ายเกาะเรียน
ใจตระขวิดตระเขวียนเวียนวุ่นเข้า
เวรานุเวรเวียนบำราศ แล้วแฮ
จักนิราทุกข์เท้าตราบสิ้นกรรมเรียม ฯ
๏ เดินดัดลัดทุ่งบ้านสมอคอน
เรียมก็คอนทุกข์สมรใช่น้อย
วังราชบ่นอนนอนเนินป่า
บ้านป่าฝาแฝกห้อยร่างไร้รุงรัง ฯ
๏ เห็นวังวาริศร้างริมแคว น้ำนา
พระนครหลวงแลเปล่าเศร้า
วังราชฤมาแปรเป็นป่า
เกรงจะแปรใจเจ้าห่างแล้วลืมเรียม ฯ
๏ แคฝอยข่อยข่าคล้ายางคาง
วัล[๓]ว่าขานางซางหน่อป้อ
ปริงปรูหูกวางปรางปรงเปราะ
ลางลิงจิงจ้อค้อข่าคล้าตระคองคลอง ฯ
๏ ระกำแกมจากต้นเตยหนา
ต้นตระบูนเเกมตาตุ่มไห้
จากศรีอยุธยามาลิ่วโลด ใจแฮ
วังบ่เห็นเห็นไม้ม่วงพร้าวแกมสลา ฯ
๏ มะลิวัลย์[๔]วรแนบไว้วางเขนย
ซับซาบวรเรียมเชยไป่ม้วย
ขจรกลิ่นรสรำเพยผายสวาดิ
เอฤนุชมาด้วยแซ่งเว้เวียนหนี ฯ
๏ ขอจงเสร็จแก้วพี่กายกลม
ทันกลับคืนพลันสมเสน่ห์ด้วย
ความสนุกนิจเล่นรมย์หลายท่า
ขอจงปู่เจ้าฉ้วยเสร็จแล้วเรียมถวาย ฯ
๏ เจว็ด[๕]ประดิษฐ์แกล้งเกลาเพรา
ฉัตรและธงเฉลาเปลาปลอดเสี้ยน
มาลาเลวงเสา-วคนธ์กลิ่น ขจรแฮ
หอมตระการรสเพี้ยนผิดไม้ไพรสณฑ์ ฯ
๏ ปู่เจ้าเขาท่าท้องไพรสณฑ์
ปู่เจ้าถ้ำธารพน-เวศนี้
ปู่เจ้าฮ่วยหนองหนใดแห่ง นี้นา
มารับสังเวยชี้ซึ่งชี้เชิญถวาย ฯ
๏ เทพาพฤกษชาติเรื้องรำบาญ
อารักษ์รักษาสถานที่นี้
อากาศเทวาวานเมตรภาพ เรียมนา
ภูมิเทวาชี้ช่วยให้นางเห็น ฯ
๏ ขอจงเสร็จกลับได้ดวงสาย สวาทนา
เรียมจะพลันจงถวายเกือบกั้ง
พวงเงินพวงทองบาย-ศรีมาศ
ใส่ศาลเพียงตาตั้งแต่งให้สมบูรณ์ ฯ
๏ ข้าโรงข้าศาลนั้นอย่าถวิล
กลแต่เอียงไหรินเล่าล้อม
ฉีกกัดมัจฉมางษ์กินแกมจอก
จอบจิบหยิบแกล้มพร้อมเพริศคิ้วพลางเผยอ ฯ
๏ เหล้าเข้มไหใหญ่ตั้งเติมกลาง
หมูเป็ดปากทองวางเตียบตั้ง
แกะแพะชุมพามางษ์แกมไก่
เต่างูหนูปลากั้งกบกุ้งปูหอย ฯ
๏ เก้าบทเพื่อนยากนี้ตกไฉน
ย่อมตกตามกันไปทั่วเท้า
ดงรังทะเล[๖]ไกลกลางป่า ก็ดี
เห็นก็สุดแต่เก้าบทนี้แนมนอน ฯ
๏ อัศจรรย์บารนี่หน้าโหรา
กาฤทำรังกาที่แจ้ง
ฉัตรไชยใช่พฤกษากาไข่
เป็นนิมิตเทพแสร้งส่งให้ศุภผล ฯ


[๑] หนังสือสมุดไทย เป็น “แสนสนุกนิจะหา” (คำว่า “สนุก” ในหนังสือสมุดไทยบางแห่งเป็น “สนุกนิ” บางแห่งเป็น “สนุกนิ์”) ใน โคลงกวีโบราณ ฉบับพิมพ์ พ.ศ. ๒๕๐๖ ใช้ว่า “สนุกจะหา”

[๒] หนังสือสมุดไทย เป็น “โพ”

[๓] หนังสือสมุดไทยใช้ “วัน” หมายถึง ป่าไม้, ดง

[๔] ต้นฉบับเดิมใช้ว่า “มลิวัล”

[๕] หนังสือสมุดไทยใช้ว่า “ตระเว็ด”

[๖] ต้นฉบับสมุดไทย ใช้ว่า “ชะเล”

 

แชร์ชวนกันอ่าน

แจ้งคำสะกดผิดและข้อผิดพลาด หรือคำแนะนำต่างๆ ได้ที่นี่ค่ะ