โคลงของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์

๏ จักแสดงพระเกียรดิ์ไท้ โอรส
เถลิงถวัลยสมมต สืบตั้ง
เรืองพระเดชปรากฎ แผ่ตลอด
เปรมกมลทั่วทั้ง ปักษ์ใต้ฝ่ายเหนือ ฯ
๏ พระทัยเย็นยิ่งน้ำ ค้างแขง
พระเมตตาทรงแสดง ทั่วหน้า
ยกหย่อนราชทัณฑ์แรง แบ่งลด
แก่สัตว์ผู้ผิดกล้า เสื่อมน้อยถอยเบา ฯ
๏ ปรีชาทรงรอบรู้ สิ่งสรรพ์
เลอียดทั่วทุกอัน ฦกล้น
วงอ้อมเลียบชายขยัน เห็นยาก
คนโง่คิดตามค้น ห่อนแจ้งจนตาย ฯ
๏ พระญาณใหญ่กว้างเช่น สาคร
เปนที่เที่ยวสัญจร ไต่เต้า
ทั่วหมู่สัตว์นิกร ใหญ่ย่อม เทียวนา
ได้พึ่งเย็นร่มเกล้า ผ่องพ้นไพรี ฯ
๏ พระเมตตาเปรียบพื้น ธรณิน
ทวยราษฎร์พึ่งแผ่นดิน สุขล้ำ
ประกอบกิจหากิน เปนสุข
ฝ่ายบกและฝ่ายน้ำ สุขพร้อมสมบูรณ์ ฯ
๏ พระกรุณาเลิศล้น ในสัตว์
เจริญพัสดุสมบัติ ใช่น้อย
ชุบเลี้ยงหมู่ขนัด ข้าราช การนา
ยศลาภบต่ำต้อย ทั่วหน้าอ่าโฉม ฯ
๏ ประโลมเลี้ยงทวยราษฎร์นั้น โดยธรรม
ผู้ชอบราชการบำ เหน็จพร้อม
ตราทองมงกุฎประจำ รูปคช เศวตนา
เครื่องผูกหฤทัยอ้อม โอบให้ใจเกษม ฯ
๏ แจกเงินกลางขวบนั้น ชอบนัก
ทศราชธรรมประจักษ์ แด่ผู้
ทำกิจคิดจงรัก ความชอบ เขานา
โลกสดับได้ยินรู้ อ่วยอ้างสรรเสริญ ฯ
๏ ขุดคลองจ้างก่อพื้น ถมถนน
ทางใหญ่ให้ฝูงชน ไต่เต้า
สพานเหล็กกว้างคน เดิรง่าย
ม้ารถคชหาญเห้า ไขว่กลุ้มกรุ่มเดิร ฯ
๏ ริมถนนทำตึกให้ ชนมา เช่าเฮย
คนไม่มีพาสนา พวกน้อย
เรียกมูลหย่อนราคา เบาย่อม
พอมนุษย์ต่ำต้อย พึ่งค้าหากิน ฯ
๏ โรงเรียนทรงแต่งตั้ง สั่งสอน
บุตรอมาตย์ราษฎร ทั่วหน้า
ศึกษาภาคฉันท์กลอน โทเอก
เขียนอ่านชาญเชี่ยวกล้า รอบรู้ครูแสดง ฯ
๏ สมเคราะห์ทวยราษฎร์ทั้ง เขตขัณฑ์
ด้วยพระทัยเที่ยงธรรม์ ทั่วหน้า
การจำแนกแจกปัน บริจาค
สมณพราหมณ์ไพร่ฟ้า ทั่วทั้งมณฑล ฯ
๏ กรมทหารแจกให้ เงินเดือน เขาแฮ
ตามสมัคไม่เหมือน ก่อนเบื้อง
ชุบเลี้ยงไม่ฟั่นเฟือน เหมือนเก่า
บุตรสกุลยาตร์เยื้อง สมัคเข้าเปนทหาร ฯ
๏ พระบารมีมากพ้น คณนา
พระสติปัญญา เลิศล้น
ควรเปนปิ่นประชา หายาก
เจริญพระเกียรดิ์แผ่พ้น โลกคร้ามเกรงแขยง ฯ
๏ บำรุงนครเขตแคว้น นครา
โดยรอบรัชสีมา ร่มเกล้า
เจริญสวัสดิ์ทั่วทิศา สุขทรัพย์
เกษมสุขทุกค่ำเช้า ไพร่ฟ้าสมบูรณ์ ฯ
๏ วัดวาทรงก่อสร้าง การบุญ
จตุปัจจัยเกื้อหนุน ใช่น้อย
ประกอบกิจการุญ สมณะ พราหมณ์นา
จนพระญวนเรียบร้อย ฉลาดแล้วอุปถัมภ์ ฯ
๏ พระบารมีเลิศล้ำ เหลือตรา
กะทั่งวัสสวลา หกได้
ครั้งเมื่อเปิดคลองนา ฝนชุก
วันกิจมงคลไซ้ ห่อนได้มีฝน ฯ
๏ เมรุพระโอรสไท้ ที่ทำ
ครั้งแรกฝนตกพรำ ใช่น้อย
ถึงงารเงียบจนสำ เร็จเลิก ไปนา
เชิญพระอัฐิเที่ยงคล้อย บ่ายแล้วตกหลาย ฯ
๏ ราชาภิเษกนั้น ฝนชุก
นัดจุดไฟสนุก หยุดได้
ถึงวันจุดเปนสุข บตก
จนเลิกเสร็จการไซ้ นี่แท้อัศจรรย์ ฯ
๏ เทพาอารักษ์ผู้ ศักดิ์สิทธิ์
ย่อมพิทักษ์ด้วยจิตต์ ชอบไท้
ไมตรีผูกเปนมิตร นับเนื่อง กันนา
ความสวัสดิ์จักได้ แด่ไท้โดยเสมอ ฯ
๏ อโศกบพิตรเจ้า ฉันใด
เปนที่รักเจริญใจ เทพท้าว
พระนามท่านปราชญ์ไข อิกว่า
เทวนังปิยดิศจ้าว จักรน้อยจุลถนอง ฯ
๏ อารักษ์ฝูงเทพท้าว เทวา
ทรงมเหศรศักดา ใหญ่ล้น
ไมตรีจิตต์กรุณา แก่เหล่า มนุษย์แฮ
อานุภาพไพศาลพ้น ช่วยป้องกันภัย ฯ
๏ ขอทวยเทพท้าวช่วย รักษา
สมเด็จกษัตริยา หน่อไท้
ให้ทรงพระชนมา ยุยิ่ง เจริญแฮ
เปนสุขสำราญไร้ โรคร้างหลีกหนี ฯ
๏ อนึ่งช่วยพิทักษ์ป้อง กันภัย
ชนบทณภายใน แว่นแคว้น
ราษฎรทุกเมืองไป เปนสุข เกษมแฮ
สมบัติสมบูรณ์แม้น เทพเจ้าเมืองสวรรค์ ฯ
๏ บรมบพิตรเจ้า จอมไทย
เรืองพระเดชแผ่ไป ทั่วหล้า
เกษมสุขนิราสไกล ปรปักษ์
ปรินายกเลิศฟ้า สืบสร้างถวัลยวงศ์ ฯ
๏ พระวงศ์จงสืบเชื้อ ยืนนาน
พระนครไพศาล มั่นตั้ง
พระธรรมกล่าวนฤพาน จงส่อง สว่างแฮ
หมู่พระสงฆ์ทั่วทั้ง หมดพร้อมดำรงศีล ฯ
๏ กล่าวมายังไม่สิ้น ทั่วสรรพ
ยลจักษุโสตสดับ เล็กน้อย
พระเดชพระคุณนับ ไม่สุด สิ้นนา
เรียงบทพจนถ้อย ยืดช้าเวลาเปลือง ฯ
๏ พระคุณพระเดชล้ำ ธรณี
ในวัดพระชินสีห์ เพิ่มสร้าง
แรกพานพิภพมี ผ้าตาด ถวายเอย
สองศอกเศษสูงอ้าง ดอกไม้เงินทอง ฯ
๏ ในวัดทรงก่อเกื้อ อุปถัมภ์
ตึกหมู่หนึ่งให้ทำ ก่อสร้าง
สิบหลังพระประจำ สิบหก รูปแฮ
หลังเล็กครัวสองข้าง ที่ไว้ของฉัน ฯ
๏ ศุกร์แรมสามค่ำแท้ ปิดทอง
เดือนแปดมะเมียสอง ศกตั้ง
ไสยาสน์ศาสดาถนอง แล้วเสร็จ สองเฮย
ซุ้มพิหารทั่วทั้ง เสร็จถ้วนทองหลวง ฯ
๏ วิหารเขียนภาพทั้ง สองสถาน
พระราชทรัพย์ประทาน จ่ายจ้าง
ทองแผ่นปิดเพดาน ลายภาพ
ของเหล่านี้ส่วนข้าง ฝ่ายเบื้องปัจจุบัน ฯ
๏ ทองคำทำเนตรไท้ ศาสดา
ช่างแผ่ปรับลงยา เสร็จพร้อม
ยังแต่จะนำมา ทาบติด
พลุกพล่านช่างเขียนล้อม ยากต้องสงบรอ ฯ
๏ สิ่งใดที่ท่านไท้ ทรงทำ
บุญเลิศจงชักนำ ส่งให้
ชนมายุยืนสำ เร็จยืด ยาวแฮ
นึกสิ่งใดจงได้ เสร็จพร้อมสมหวัง ฯ
๏ จงเจริญชนม์ยืดช้า นานปี
จงชนะไพรี เศิกสู้
จงสุขทุกข์อย่าบี ฑาทับ
จงประเสริฐเลิศผู้ มากด้วยบุญหลัง ฯ
๏ จงไพบูลย์เลิศด้วย ศฤงคาร
จงชนะหมู่มาร หมวดห้า
จงมีเดชมเหาฬาร ฦๅตลอด
จงศักดิ์สิทธิ์ฤทธิ์กล้า แผ่นฟ้าดินไหว ฯ

----------------------------

  1. ๑. โคลงตอนก่อนนี้ขึ้นไป ทรงสรรเสริญพระเกียรติ์พระบาทสมเด็จ ฯ พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ว่าด้วยทรงทนุบำรุงวัดบวรนิเวศจนสวรรคต

 

สนับสนุนโดย กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์

แชร์ชวนกันอ่าน

แจ้งคำสะกดผิดและข้อผิดพลาด หรือคำแนะนำต่างๆ ได้ ที่นี่ค่ะ