• ตำนานพุทธเจดีย์สยาม

    สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ
    ...มีข้อสำคัญซึ่งควรจะกล่าวอีกข้อ ๑ ด้วยพระพุทธรูปซึ่งนับถือกันว่าเปนพระสำคัญ มีเรื่องฉเพาะพระองค์ราวปรากฎมาในพงศาวดาร คือพระมหามณีรัตนปฏิมากรแก้วมรกต พระพุทธบุษยรัตน พระพุทธสิหิงค์ แลพระพุทธชินสีห์เหล่านี้ แต่ก่อนมาไม่เคยอยู่รวมในราชธานีอันเดียวกัน พึ่งมารวมกันอยู่ในกรุงเทพ ฯ มหานครอมรรัตนโกสินทร์นี้ ควรนับว่าผิดกับสมัยอื่นในเรื่องตำนานด้วยอีกอย่าง ๑
  • ความไม่พยาบาท

    หลวงวิลาศปริวัตร
    อนึ่งมันเปนพิเศษนะ—เรื่องความไม่พยาบาทนี้—เพราะเปนเรื่องแต่งมาโดยแท้จริง เปนเรื่องไทยแลของไทยแลไทยเขียนไทยแต่งไทยคิด—ของผู้แต่งเอง ไม่ใช่ว่า​ไปแปลหรือไปจำความฝรั่งมา จนแม้สักส่วนนิดเดียวเท่าปลายก้อย. มันเปนพิเศษนะ เรื่องอ่านเล่นของไทยมีแต่แปลหรือเปนเรื่องแปลงนามจากฝรั่งทั้งสิ้น เรื่องความไม่พยาบาทนี้เปนที่หนึ่งเรื่องแรกที่สุดของเรื่องประโลมโลกยร้อยแก้วที่ไทยแต่งแท้จริง เปนโน็เวิ่ลของไทยแต่งแท้ ๆ.
  • เรื่องเสดจประพาสแหลมมลายู

    พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
    พระบาทสมเด็จ ฯ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้เสด็จประพาสหัวเมืองแหลมมลายูเปนครั้งแรก เมื่อพ.ศ. ๒๔๑๓ ต่อมาในปีพ.ศ. ๒๔๑๔ ได้เสด็จประพาสหัวเมืองฝ่ายทเลตวันตกและแหลมมลายูเมื่อเสด็จกลับจากอินเดีย แต่นั้นก็เว้นว่างการเสด็จประพาสหัวเมืองในแหลมมลายูมาถึง ๑๗ ปี มาจนถึงปีชวด พ.ศ. ๒๔๓๑ จึงได้เสด็จประพาสหัวเมืองแหลมมลายูอิก และเสด็จประพาสเนือง ๆ มาจนตลอดรัชกาล
  • ระยะทางเที่ยวชวากว่าสองเดือน

    พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
    พระราชนิพนธ์ของพระบาทสมเด็จพระพุทธเจ้าหลวงเรื่องเสด็จประพาสชวาครั้งที่ ๒ เรื่องนี้ เมื่อพิเคราะห์ดูในท้องสำนวน เห็นเค้าเงื่อนดูเหมือนพระบาทสมเด็จพระพุทธเจ้าหลวงจะได้ทรงพระราชดำริห์ไว้ ว่าจะให้พิมพ์เปนหนังสือเรื่อง ทำนองเดียวกับเรื่อง “ไกลบ้าน” ซึ่งทรงพระราชนิพนธ์ภายหลังมาช้านาน จึงพระราชทานชื่อเรื่องไว้ว่า “ระยะทางเที่ยวชวากว่าสองเดือน”...
  • คำให้การขุนหลวงวัดประดู่ทรงธรรม เอกสารจากหอหลวง

    ถือว่าเป็นเอกสารที่บรรยายสภาพกรุงศรีอยุธยาโดยละเอียด เริ่มต้นด้วย ภูมิสถาน กำแพงป้อมคูประตูหอรบ สภาพภายในเขตกำแพงพระนคร การวางผังเมืองเขตพระราชฐานในและนอกเกาะเมือง ขุมชนโดยรอบ ตลาดในกรุงและรอบกรุง ชนต่างเมืองและต่างชาติที่เข้ามาติดต่อค้าขายในพระนคร สิ่งสำคัญที่เป็นหลักเมือง ทำให้เห็นภาพความเจริญรุ่งเรืองของกรุงศรีอยุธยา และการใช้ชีวิตของผู้คนในสมัยนั้น
  • ไคเภ็ค-ปฐมเหตุการสร้างโลกและมนุษย์

    หรือ สามราชาห้าจักรพรรดิ์ (Three Sovereigns and Five Emperors) เป็นวรรณกรรมตำนานว่าด้วยกำเนิดโลกและสรรพสิ่ง แต่งเป็นร้อยแก้ว เจ้าพระยาภาณุวงศ์มหาโกษาธิบดีซึ่งสำเร็จราชการกรมท่าได้มีบัญชาให้หลวงพิพิธภัณวิจารณ์แปลจากภาษาจีน เมื่อ พ.ศ.2420 ตามความเชื่อ ราชาทั้งสามเป็นกึ่งเทวะซึ่งใช้อำนาจสร้างสรรค์มนุษยชาติและถ่ายทอดความรู้ความสามารถ ส่วนจักรพรรดิทั้งห้าเป็นปรัชญาเมธีซึ่งทรงคุณธรรมล้ำเลิศ
  • กลอนบทละครเรื่องดาราวงศ์

    เรื่องดาราวงศ์นี้มีเอกลักษณ์ในการใช้โวหาร ถ้อยคำ ท่วงทำนองการแต่งที่คล้ายคลึงกับลักษณะเฉพาะตัวของสุนทรภู่ ต้นฉบับเป็นสมุดไทยดำ อักษรไทยเส้นรง ๕๓ หน้า ๑ เล่ม เก็บรักษาที่หอสมุดแห่งชาติ (เรียบเรียงจากวิทยานิพนธ์ การศึกษาวิเคราะห์ผู้แต่งกลอนบทละครเรื่องดาราวงศ์ โดยนางสุกัญญา จันทนา, มหาวิทยาลัยศิลปากร พ.ศ. ๒๕๓๘)
  • กนกนคร

    กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์
    เรื่องกนกนครนี้มิใช่เอามาจาก ตฺริวิกฺรมาโธคาศฺรีะ อย่างเดียว ต้องกล่าวว่าประกอบขึ้นด้วย (๑) เรื่องเมืองทอง (๒) ตฺริวิกฺรมาโธคาศฺรีะ (๓) น.ม.ส. ทั้งสามนี้รวมกัน...นิทานนี้เนื้อเรื่องเดิมเปนเรื่องแขกฮินดู ผู้แต่งเปนไทยแต่งกลอนไทยให้ไทยอ่าน แต่เปนผู้รู้ภาษาอังกฤษ นึกในภาษานั้นได้ เหตุฉนั้นความคิด ความเปรียบ หรือเชิงความและสำนวนที่กล่าวก็ดี อาจเปนไทย ๆ แขก ๆ ฝรั่ง ๆ ปะปนกันหลายขนาน
  • พระสุธนคำฉันท์

    พระยาอิศรานุภาพ (อ้น)
    เรื่องพระสุธนนี้มีในปัญญาสชาดกเรื่องที่ ๒ พระยาอิศรานุภาพ (อ้น) แต่งแต่ยังเปนที่พระพิพิธสาลี มีชื่อบอกไว้ในตอนจบเรื่อง กรรมการหอพระสมุดสำหรับพระนครได้เคยคัดมาพิมพ์ไว้ในหนังสือวชิรญาณครั้งหนึ่งเมื่อ พ.ศ. ๒๔๔๔ มาจนบัดนี้ล่วงเวลาได้ ๒๕ ปี หาฉบับไม่ใคร่ได้อยู่แล้ว แลการพิมพ์ครั้งนั้นก็พิมพ์ออกเปนตอนๆ ไม่ติดต่อกัน เปนการยากแก่ผู้ที่จะรวบรวมให้เปนชุดได้
  • โคลงนิราศพระพิพิธสาลี

    ประกอบด้วยนิราศสองเรื่องคือ โคลงนิราศทวาย ในคราวตามเสด็จพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชไปราชการการศึกที่เมืองทวาย เมื่อปีพุทธศักราช ๒๓๓๔ ยังไม่เคยมีการพิมพ์เผยแพร่มาก่อน และโคลงนิราศชุมพร ไม่ทราบปีที่ประพันธ์ พ.ณ ประมวญมารค เคยนำมาพิมพ์ในหนังสือประชุมโคลงนิราศ โดยใช้ชื่อเรื่องว่า โคลงนิราศพระพิพิธสาลี

ข่าวสารล่าสุด