ปราสาทราชมณเฑียร

ภายในพระราชวัง มีพระราชมณเฑียรเปนปราสาท ๓ องค์ พระที่นั่งวิหารสมเด็จอยู่ข้างใต้ พระที่นั่งสรรเพ็ชญ์ปราสาทอยู่กลาง พระที่นั่งสุริยามรินทร์อยู่ข้างเหนือ ในพระมหาปราสาททั้ง ๓ องค์นี้ มีราชบัลลังก์ใหญ่อยู่ข้างในองค์ ๑ มีราชบัลลังก์น้อยอยู่ที่มุขเด็จองค์ ๑

๑. ที่ปราสาทหลังดินนั้น มีสีหาสนราชบัลลังก์ รูปราชสีห์รับ สลักด้วยเนื้อไม้ ยะมะเน

๒. ที่ปราสาทหลังเชตวันนั้น มีหงษาสนราชบัลลังก์ รูปหงห์รับ สลักด้วยไม้ตะเคียน

๓. ที่ปราสาทหลังปริตนั้น มีสังขาสนราชบัลลังก์ แลมีรูปสังขรับ สลักด้วยเนื้อไม้มะม่วง

๔. ที่ปราสาทหลังหอแก้วนั้น มีรามราสนราชบัลลังก์ แลมีรูปภมรรับ สลักด้วยเนื้อไม้กระวาน

๕. ที่ปราสาทหลังพระไทย์นั้น มีคชาสนราชบัลลังก์ แลมีรูปช้างรับ สลักด้วยเนื้อไม้จะกา

๖. ที่ปราสาทสมุดเหนือนั้น มีมยุราสนราชบัลลังก์ แลมีรูปนกยูงรับ สลักด้วยเนื้อไม้ป๊อก

๗. ที่ปราสาทสมุดใต้นั้น มีมิคาสนราชบัลลังก์ แลมีรูปกวางรับ สลักด้วยเนื้อไม้มะเดื่อ

๘. ที่ปราสาทหลังมหรศพนั้น มีปทุมาสนราชบัลลังก์ แลมีรูปบัวประทุมมารับ สลักด้วยเนื้อไม้ขนุน

รวมราชบัลลังก์ ๘ แลรวมทั้งราชบัลลังก์ออกขุนนางด้วยเปน ๙ (ข้าพเจ้าเข้าใจว่าราชบัลลังก์ทั้ง ๘ ที่กล่าวมานี้ พม่าผู้แต่งหนังสือเรื่องนี้หลงเอาราชบัลลังก์ในพระราชมณเฑียรเมืองพม่ามาลง)

พระมหาปราสาท กว้างขนาดขื่อ ๔ วา สูง ๒๕ วา ยอดเปนพรหมภักตร์ เหนือพรหมภักตร์ขึ้นไปมีฉัตรปิดทอง ๕ ชั้น หลังคาพระมหาปราสาทมุงด้วยกระเบื้องดีบุก พระมหาปราสาทองค์อื่นมีมุขยาวไปทางตวันตกตวันออกแต่ ๒ มุข แต่พระที่นั่งสุริยามรนทร์นั้นเปนจัตุรมุข คือมีมุขทิศเหนือทิศใต้อีก ๒ มุข ไม่มีมุขเด็จมุขกระสัน ตั้งพระราชบัลลังก์ข้างในตรงกลาง

พระมหาปราสาททั้งปวงนี้ ฝาก่อด้วยอิฐ ที่ (ซุ้ม) พระแกลแลเครื่องบนปิดทอง ส่วนสูงต่ำของพระมหาปราสาททั้ง ๓ องค์นี้เท่าๆ กัน

ข้างทิศ (ตวันตกด้านหลัง) พระมหาปราสาท ๓ องค์ที่กล่าวแล้วมีสระ กลางสระมีปราสาทองค์ ๑ ชื่อพระที่นั่งบรรยงก์รัตนาศน์ กว้างขนาดขื่อเพียง ๓ วา สูง ๒๐ วา เครื่องยอด ๙ ชั้น มีพรหมภักตร์ มีฉัตรแลหลังคามุงด้วยกระเบื้องดีบุกเหมือนกัน แต่ไม่มีราชบัลลังก์ในปราสาทองค์นี้

กำแพงพระราชวังเปน ๒ ชั้น คือ ชั้นนอกแลชั้นใน มีฉนวนมุงหลังคาตลอดแต่ทิศใต้จนถึงท่าน้ำข้างทิศเหนือ ทางทิศตวันออกเฉียงใต้มีหอพระราชสาสน ข้างทิศตวันออกเฉียงเหนือมีศาลาลูกขุน แลมีหอไตรอยู่กลางสระน้ำ มีโรงช้างอยู่ในพระราชวังชั้นกลาง ๒ หลัง นอกประตูพระราชวังชั้นกลางมีโรงช้างอีก ๒ หลัง โรงม้าพระที่นั่ง ๒ หลัง โรงรถพระที่นั่ง ๒ หลัง โรงปืนใหญ่ ๖ หลัง โรงแสงเปนคลังปืนเล็ก ๒ หลัง คลังเครื่องสรรพาวุธ มีหอกดาบเปนต้นหลัง ๑ คลังมหาสมบัติหลัง ๑ คลังราชพัสดุสิ่งของหลัง ๑ คลังศุภรัตน์หลัง ๑ คลังเครื่องแก้ว, ถ้วยชาม, แลเครื่องทองเหลือง, สำหรับใช้สรอย (คือคลังพิมานอากาศ) หลัง ๑ โรงหมอหลัง  ๑ โรงราชยานหลัง ๑ คลังผลไม้ (เห็นจะเปนครัวเข้าต้น) หลัง ๑

สนับสนุนโดย กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์

แชร์ชวนกันอ่าน

แจ้งคำสะกดผิดและข้อผิดพลาด หรือคำแนะนำต่างๆ ได้ ที่นี่ค่ะ