ผู้เล็งผลเลิศ กับ ผู้เพ่งผลสำเร็จ

หรือ
ช่างคิด กับ ช่างทำ
The Idealist กับ The Practical Man

ผู้เล็งผลเลิศ

(โคลงจัตวาทัณฑี-เหมือนโคลงสุภาพ แต่บาท ๒ คำที่ ๔ รับสัมผัสกับคำที่ ๗ บาทต้น แทนคำที่ ๕)

ผู้เล็งผลเลิศล้วนอาศัย ศูนย์สุด[๑]
เพียงแต่ขอไปทีท่านท้วง
ผลสำเร็จเจือในทางโทษ
ดีล่อนๆ ครั้นล้วงลึกเข้าเลยเหลว
ดีเลวสำเร็จได้ดุจกัน
ดีปัจจุปบันภายภาคหน้า
กลับให้โทษ, ฤๅพลันชักเนิ่น นานนอ
เพราะแกว่งกวัดชัดช้ากว่าใช้ปืนเล็ง[๒]

ผู้เพ่งผลสำเร็จ

ผู้เพ่งผลสำเร็จรู้แรงงาน
ปรับเหมาะฉะเพาะกาลณบัดนี้
อุปสรรคน้อยใหญ่พานเพียรล่วง
สู้ไม่ได้ดุ่มลี้หลีกแล้วเลยไป[๓]
ชาญชัยไหวพริบล้วนแหลมหลัก
เลิศหมากรุกนักเลงนักรู้
ผลสำเร็จจำจักบรรลุ เจียวแล
สมส่วนสามารถกู้กิจรู้ระวังการ

เมื่อนี้ระอา เมื่อหน้าสำนึกคุณ

ขานเขตต์คู่คตินี้มีนัย
หากว่าอาศัยกันเก่งแท้
แต่ต่างวิสัยไฉนยากสนิท
เลิศต่อเลิศฤๅแพ้เที่ยงแท้เถียงกัน
วันนี้ผู้เพ่งข้างทางจำ[๔] สำเร็จ
ตำหนิผู้นำไกลว่าล้วน
รู้มากยากนานทำบ่ถูก
ความคิดติดถี่ถ้วนแต่ล้วนสุดวิสัย[๕]
ต่อไปในเมื่อหน้านานวัน
ดีชั่วพัวพันเห็นประจักษ์แจ้ง
งาไหม้ถั่วไม่ทันจะสุก
ครั้นสำนึกคุณสิแล้งล่วงแล้วเวลา

๑๗ มกร. ๗๒


[๑] ศูนย์สุด ข้อมุ่งหรือวัตถุที่ประสงค์ในที่สุด ไม่ใช่สักแต่ที่หมาย หรือที่พักพิงชั่วคราว

[๒] เล็ง การหมายศูนย์สุด เปรียบเหมือนเล็งปืน ย่อมได้ทางตรงเป็นทางสั้นที่สุด แต่การกวัดแกว่งแก้ไปแก้มา เปรียบเหมือนเส้นคดโค้ง ย่อมยืดยาวกว่าเส้นตรงซึ่งอยู่ในระหว่างจุดคู่เดียวกัน อันเป็นต้นทางกับปลายทาง

[๓] ......ไป เมื่อประสพอุปสรรคที่ขบไม่แตก ก็ปล่อยไว้และหลีกเลี่ยงเลยไป การหลีกเลี่ยงนั้นเอง เป็นการออกนอกทาง ทำให้อ้อมค้อมไปจากทางตรง อนึ่ง อุปสรรคที่ปล่อยไว้นั้นเอง อาจส่งผลให้เป็นโทษก็ได้

[๔] จำ จำเป็น จำต้อง

[๕] สุดวิสัย เหลือที่จะทำได้ Not practical

แชร์ชวนกันอ่าน

แจ้งคำสะกดผิดและข้อผิดพลาด หรือคำแนะนำต่างๆ ได้ที่นี่ค่ะ