ทำไมโจรผู้ร้ายจึงชุกชุม

ความเจริญแผนปัจจุบันแห่งตะวันตก
มาเปลี่ยนภาวะแห่งตะวันออก

(ลิลิตสุภาพ)

(ร่าย)

ภาวะแผนปัจจุบันพลันยุโรปเริ่มริ
ผลิเผล็ดผลเผยแผ่แพร่มาสู่ตะวันออก
ทุกตรอกซอกแควสมุทรผุดขึ้นดอนพรอนป่า
บ่าท่วมเขาเทาทุ่งยุ่งเหยิงเปลี่ยนเพี้ยนแผลง
แปลงสภาพภูมิพื้นฟื้นแผ่นหล้าฟ้าดิน
บินอากาศทะมัดทะแมงแปลงเป็นฝีมือมนุษย์
รุดเศรษฐกิจการเมืองเมลืองสินค้ามาขาย
มลายภาวะดั้งเดิมเสริมความอยากอย่างใหม่
ให้ใฝ่หาเงินซื้อรื้อเลิกการขอร้อง
สรรพสิ่งต้องตีราคาเชิญเงินตราเป็นนาย
ชี้ต้นตายปลายเป็นเห็นความเปลี่ยนแปลงฉะนี้
ผิดจากการก่อนกี้เกิดล้าหลังสมัยกัน แล

ความข้นจน หาไม่พอปฏิบัติความอยาก
ทำให้คนดีๆ กลายเป็นโจรไปได้

(โคลง ๔)

ไทยถับที่ยี่สิบห้าศตวรรษ
วุ่นเปลี่ยนเพี้ยนแผนถนัดหนักเข้า
บัดประเทศทอดไทยทัดไทยทอด ประเทศเพรง[๑]
เท้งเทศเทศบ่เศร้าเทศเท้งไทยโหย[๒]
อิดโรยไทยเร่งเท้ายังทัน
เชิดชาติราชสกุลหันหากได้[๓]
ศึกษาอบรมพลันสำเร็จ ประจักษ์แล
ปวงราษฎร์โดยเสด็จไท้จึ่งแท้ไทยทัน สยามเทียว[๔]
ในอันเปลี่ยนปลกเปลี้ยเสียเวลา นี้แล
หาบ่ทันตัณหา[๕]เห่อห้อม
อุปโภคบริโภค[๖]สา-รพัตรเพิ่ม และแพง
อาชีพข้นจนน้อมจิตต์ให้อบาย[๗]สนอง
ตกคลองคล่องเลือกได้เร็วเสีย เร็วแล
ริพนันนัวเนียนะเจ้า
เปลี่ยนเล่นเช่นงานเคลีย-คลอตลอด เวลา
ได้ก็เลี้ยงเหล้าเข้ามืดหน้าคราเสีย
เยียใดจักไม่ล้วนโจรกำ- เริบเล่า
หนี้รัดรุมมะตุ้มจำหิริ[๘]ลี้
เริ่มริลักขโมยอำ-มหิตหนัก ขึ้นนอ
เข้าซ่องโจรโจรชี้ช่องข้างทางโจ- รกรรม
เมาโมห์[๙]มุ่งมาดร้ายริษยา- ฆาตฤๅ
เหยียดมนุษย์ดุจหยวกมาหั่นห้ำ
แรงกิเลสและอา-สว[๑๐]ครอบ ครองเทียว
มิใช่โจรกรรมซ้ำส่วนนี้อย่าฉงน

ยาแก้โรคทางเศรษฐกิจ ต้องมีสรรพคุณทางเศรษฐกรรม
คือให้งานมีกำไร และมีทำตลอดปี

(โคลง ๓)

เมื่อคนไม่มีงานมักก่อการชั่วร้าย
แม้มิให้งานหม้ายชั่วร้ายแรมรา
เศรษฐวิทยาวางบทเป็นกฎกำไรไว้
ว่ายอดเครื่องยั่วให้มนุษย์ได้ทำงาน
การใดกำไรงามจักพบความหมั่นแท้
ความเกียจคร้านพ่ายแพ้เหงื่อย้อยยังพีร์[๑๑]
หนึ่งงานมีตลอดปีมิต้องมีว่างช้า
ก็จักไม่ไขว่คว้าลอบค้าการพนัน
ทุกวันนี้ชาวนามีเวลาเหลือล้น[๑๒]
มนุษย์อยู่เปล่าเฝ้าค้นแค่นคว้าหาอะไร ทำแล
แก้ไขทางศาสนาหาเบื้องบุญบาปไสร้
คนมืดหน้าทำได้ผิดทั้งรู้รู้ แลนา
ยิ่งผู้ใจทารุณบ่เลือกบุญบาปสร้าง
ยามมืดหน้าพากระด้างจักให้ข่มใจ ไหวฤๅ
โรคภัยทางเศรษฐกรรมจำยาเศรษฐกิจใช้
จึ่งแก้โรคชะงัดได้ดั่งนี้วิธี เยียวยา
ตกมาถึงสมัยเราคนเอาใจอาตม์แล้ว[๑๓]
เชื่ออย่างแต่ก่อนแคล้วคลาศข้างเหตุผล

ในชนบทให้มีกสิกรรม และอุตสาหกรรมประจำบ้าน
ในนิคมให้มีโรงงานอุตสาหกรรม และงานอื่นๆ

(ร่าย)

ชนในชนบททำกสิกรรมตลอดปีให้อุทกมีทดให้
ยามว่างได้แสวงหาอุตสาหกรรมลำไพ่เพาะเป็ดไก่ประกอบ
ทำกระสอบป่านขายยิ่งมากมายยิ่งดีเราใช้ปีละมากมาก[๑๔]
ซื้อมาจากอินเดียเสียทรัพย์น่าเสียดายป่านปอหวายมีถม
สมกำหนดแนะทางวางแผนผังตั้งเหมาะฉะเพาะพืชฉะเพาะภาค[๑๕]
มากมายผลกล่นประโยชน์โปรดกสิกรรอนเข็ญเพ็ญไพบูลยพูนทรัพย์
ส่วนสำหรับนิคมนครขจรวิชาค้าขายขยายส่วนอุตสาหกรรม
ทำสินค้าหลายหลากมากโรงงานการใหญ่ไขว่นักเที่ยวเทียวชม
นำเงินถมทุ่มใช้ยังประโยชน์ให้อาชีพรีบขึ้นสู่สมบูรณ์
พูนสุขดั่งฟากฟ้าเลอพระเกียรติเจ้าหล้าเลิศทั้งคติโลก ธรรมแล

(โคลง ๒)

อุปโภคบริโภคถ้วนเมื่อสยามมั่งคั่งล้วน
แม่นแล้วเมืองสวรรค์นั้นแล
พลันดำเนิรไต่เต้าเร่งรัดเศรษฐกิจเข้า
อย่าทิ้งเนิ่นนานเลยนา
กสิการพาณิชย์ทั้งโลหกิจสฤษฏ์ตั้ง
เหมาะต้องมั่งมีเร็วแล

คลังออมสินหรือธนาคารเป็นอุปกรณ์บำบัดโจรกรรม

ชีวิตทรัพย์สมบัติให้ภัยปลอดเลี้ยงรอดไว้
จักได้กำลังมากมาย
คลังออมสินสะดวกใช้เป็นที่เก็บทรัพย์ให้
ราษฎร์ได้ปลอดภัยด้วยเทอญ
ไฉนโจรจักเข้าปล้นหากมิเพื่อธนค้น
หมดข้อสงสัยได้เทียว
ทรัพย์ใดอื่นจากนั้นขายยากซ่อนยากครั้น
สืบได้ไม่คุ้มกันเลย
โอบอุ้มราษฎร์ให้เห็นชอบและเชื่อใช้
ช่วยชี้วิธีการธนาคาร
บันดาลความสะดวกทั้งฝากและถอนทุกครั้ง
อย่าให้อิดหนาระอาใจ[๑๖]
สาขาคลังจัดไว้ทุกประชุมชน[๑๗]ให้
สะดวกได้ตามควรถ้วนเทอญ
มวลพสกสว่างได้ด้วยศึกษาพาให้
รอบรู้ชูพลัง[๑๘]แม่นแล
ยังศึกษาถูกถ้วนถ้าไทยรอดเลิกเลื่อยล้า
แล่นเข้าแข่งขันทันแล
วิสามัญ[๑๙]หมดถ้วนถึงเหล่าราษฎร์หลากล้วน
เล่ห์นี้ทีสยามงามแล

การปราบ
เมื่อยังทำไม่สำเร็จ ต้องปราบให้อยู่ไว้ก่อน

ยามยังไม่เรียบร้อยทำดั่งฤๅ
จำปราบให้อยู่มือมั่นไว้
ยอมแพงเพ่งเพียรกะพือเศรษฐกิจ การเรียน
ยาถูกโรคระงับได้ไม่ช้าพาสะเบย
สยามเอย ขอยืดเยื้อเครือไทย
ยามสบอุปสรรคใดล่วงพ้น
สยามเทวราชไกรเกรียงเดช
ขอพระคุ้มครองค้นขับเสี้ยนเสียม[๒๐]กษัย[๒๑]

๒๑ กุมภ์. ๗๑


[๑] ......เพรง เดี๋ยวนี้ประเทศสยามได้ก้าวหน้าไป ทิ้งคนไทยให้ล้าหลัง เปรียบเหมือนหนึ่งคนไทยได้ทิ้งถิ่นของตนในเมืองจีน อพยพลงมาข้างใต้ในกาลครั้งโน้น ทอดคือทิ้ง ทัดคือเทียม หรือพอเปรียบกันได้

[๒] ......โหย ไทยทิ้งถิ่นๆ ไม่เศร้า (เช่นถิ่นเดิมในเมืองจีนก็เป็นของจีนไป) แต่ถิ่นทิ้งไทย (เช่นความเป็นไป ณ บัดนี้) ไทยจะต้องร้องไห้เพราะจะตกเป็นเบี้ยล่าง หรือต้องกินน้ำใต้ศอกคนอื่น เมื่อถึงเวลาเขาชนะเข้าจริง

[๓] ......หากได้ หากราชสกุลของเรา มีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข ได้เปลี่ยนทันสมัย จึงรักษาชาติไทยไว้มิให้ตกเป็นข้าใครได้

[๔] ......เทียว เมื่อไรราษฎรได้โดยเสด็จ คือ มีความรู้ทันสมัยด้วย เมื่อนั้นชาติไทยจึ่งจะหายล้าหลัง และเจริญทันสยาม

[๕] ตัณหา ความอยาก มักใช้กันแคบเพียงความอยากทางประเวณีเท่านั้น ที่แท้ตัณหาคำนี้กินความกว้างตลอดไปถึงอยากได้ อยากเป็น อยากมี คือ ความทะยานอยากทั่วไป

[๖] อุปโภคบริโภค คำแรก คือ เครื่องใช้สอย คำหลัง คือ เครื่องกินเครื่องดื่ม

[๗] อบาย ตามพยัญชนะแปลว่า ปราศจากความเจริญ แต่ที่ใช้กันหมายเอามิจฉาชีพ คือ เลี้ยงชีวิตด้วยวิธีเอาแต่ได้เท่านั้น

[๘] หิริ ความละอายต่อบาป ละอายแม้ตนเอง

[๙] โมห ความหลง รวมในอกุศลมูล ๓ คือ โลภ โทส​ โมห

[๑๐] กิเลสอาสว คำแรก คือ เครื่องเศร้าหมองที่เกิดขึ้นชั่วขณะจิตต์ เช่น เห็นผู้หญิงก็เกิดกำหนัด คำหลัง คือ เครื่องหมักหมมจมดองอยู่ในสันดาน เช่น ราคจริต ที่ต้องการไม่เป็นส่ำ ไม่ว่าหญิงสวยหรือไม่สวย ควรหรือไม่ควร

[๑๑] พีร์ เพียร

[๑๒] ......มีเวลาเหลือล้น ชาวนาทั้ง เหนือ กลาง ใต้ แห่งสยามมีเวลาทำงานรวมไม่เกิน ๖ เดือน ในปีหนึ่ง อีก ๖ เดือนกลายเป็นคนไม่มีงานทำ

[๑๓] ......แล้ว อิสสรภาพเป็นผลแห่งราชอภัยทาน คือ การเลิกทาษใจทาษ คือใจนาย แต่ใจผู้มีอิสสระ คือใจตน

[๑๔] ......มากๆ ราคากระสอบป่านที่เราซื้อจากอินเดียได้ทวีขึ้นจาก ๖,๓๐๐,๖๔๑ บาท ใน พ.ศ. ๒๔๖๘ เป็น ๙,๑๔๒,๘๒๘ ใน พ.ศ.​๒๔๗๑ ต่อไปยิ่งทำนาได้มากขึ้นก็จะยิ่งต้องใช้กระสอบมากขึ้น

[๑๕] ......ภาค ทั้งวรรคนี้แสดงว่า เจ้าหน้าที่เกษตรและพาณิชย์เป็นผู้กำหนดว่าส่วนไหนของประเทศเหมาะแก่การปลูกพืชอะไรเป็นไม้ยืน และหาพ่อค้าผู้รับซื้อผลให้เมื่อผลเกิด

[๑๖] ......ใจ การเกี่ยวข้องกับคลังออมสินบัดนี้ ยังไม่สะดวกนัก ยังเป็นแบบราชการมากกว่าวิธีธนาคาร คนไม่ค่อยติด

[๑๗] ประชุมชน มีสาขาเพียงอำเภอไม่พอ หมู่บ้านหรือตำบลใดเป็นทำเลประชุมชน มีตลาดใหญ่ ควรตั้งสาขาด้วย รวมกันไปกับสำนักงานไปรษณีย์เพื่อราษฎรในชนบทต่างๆ จะได้มีที่ฝากเงินอยู่ใกล้

[๑๘] รอบรู้ชูพลัง มีภาสิตอังกฤษบทหนึ่งตรงกันว่า Knowledge is Power

[๑๙] วิสามัญ คำนี้ประกอบจากคำศึกษาที่กล่าวข้างต้น หมายเอาโรงเรียนวิสามัญศึกษา ทั้งทางกสิกรรม อุตสาหกรรม และพาณิชย์ ทั้งชั้นต่ำ กลาง สูง อันจะต้องจัดขึ้นตามแผนศึกษาของชาติให้ครบถ้วนและให้แพร่หลายอย่างโรงเรียนฝ่ายสามัญ

[๒๐] เสียม ไทย

[๒๑] กษัย สิ้นไป หมดไป

แชร์ชวนกันอ่าน

แจ้งคำสะกดผิดและข้อผิดพลาด หรือคำแนะนำต่างๆ ได้ที่นี่ค่ะ