• พระรถคำฉันท์

    เรื่องพระรถเมรี หรือ เรื่องนางสิบสอง เป็นนิทานพี้นบ้านที่ชาวไทยรู้จักแพร่หลายมาตั้งแต่สมัยอยุธยาหรือก่อนหน้านั้นแล้ว อยู่ในคัมภีร์ปัญญาสชาดกเรื่องหนึ่ง กวีไทยสมัยอยุธยานิยมนำเรื่องพระรถเสน มาแต่งเป็นคำประพันธ์หลายรูปแบบ เช่น กาพย์ขับไม้ คำฉันท์และบทละคร เป็นต้น คำฉันท์สำนวนนี้น่าจะแต่งขึ้นในสมัยอยุธยาตอนปลาย
  • สวัสดิรักษาคำกลอน เพลงยาวถวายโอวาท และ สุภาษิตสอนสตรี

    สุนทรภู่
    เรื่องสวัสดิรักษา สุนทรภู่แต่งถวายสมเด็จเจ้าฟ้าอาภรณ์ในรัชกาลที่ ๒ ด้วยพระบาทสมเด็จฯ พระพุทธเลิศหล้านภาลัย ทรงมอบสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอพระองค์นั้นให้เป็นศิษย์ศึกษาอักขรสมัยในสำนักสุนทรภู่ เพลงยาวถวายโอวาท สุนทรภู่แต่งในรัชกาลที่ ๓ เมื่อตัวถูกถอดแล้วไปบวชอยู่ที่วัดราชบุรณะ เห็นจะแต่งเมื่อราว พ.ศ. ๒๓๗๓
  • รำพันพิลาป

    สุนทรภู่
    ต้นฉบับ “รำพันพิลาป” ที่นำมาเป็นฉบับพิมพ์มีอยู่ ๑ เล่มสมุดไทย พระยาราชสมบัติ (เอิบ บุรานนท์) ได้นำมามอบให้ไว้แก่หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๘๐ บทกลอนเรื่องนี้ท่านสุนทรภู่ได้แต่งขึ้นตามความฝันของท่านเมื่อ พ.ศ. ๒๓๘๕ อันเป็นระยะเวลาที่ท่านอยู่ในวัดเทพธิดา ทั้งรำพันถึงเรื่องราว เหตุการณ์และสถานที่ ในวัดเทพธิดาเกือบตลอดเรื่อง
  • ประชุมเพลงยาว ภาคพิเศษ

    ประกอบด้วยเพลงยาวที่แต่งขึ้นในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น ๔ เรื่อง คือ เพลงยาวเจ้าฟ้ากรมขุนกระษัตรานุชิตทรงปฏิสังขรณ์วัดอไภยทาราม, เพลงยาวตำนานหวยของนายกล่ำ แต่งขึ้นในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว, เพลงยาวชาววัง สันนิษฐานว่าคุณพุ่ม กวีสตรีผู้มีชื่อเสียงแต่งขึ้นในสมัยรัชกาลที่ ๔ และ เพลงยาวเรื่องเที่ยวถํ้าวิมานจักรี ซึ่งอยู่บริเวณพระพุทธบาท สระบุรี
  • นิราศเมืองหลวงพระบาง และ รายงานปราบเงี้ยว

    หลวงทวยหาญรักษา
    เป็นบันทึกการเดินทางไปสงครามปราบฮ่อในพ.ศ. ๒๔๒๘ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้จอมพล มหาอำมาตย์เอก เจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี (เจิม แสง-ชูโต) เมื่อครั้งเป็นนายพันเอก เจ้าหมื่นไวยวรนาถ เป็นแม่ทัพไปปราบฮ่อที่เมืองหลวงพระบาง หลวงทวยหาญรักษา ได้ไปราชการในทัพด้วยและแต่งนิราศเรื่องนี้ขึ้น
  • ซ้องกั๋ง

    หรือ ๑๐๘ ผู้ยิ่งใหญ่เขาเหลียงซาน เป็นนวนิยายจีนซึ่งเชื่อกันว่าเป็นผลงานของ ชือ ไน่อัน และนับถือกันว่าเป็นหนึ่งในสี่สุดยอดวรรณกรรมจีน (สามก๊ก ซ้องกั๋ง ไซอิ๋ว และหงโหลวเมิ่ง) เนื้อหาดำเนินไปในสมัยราชวงศ์ซ่ง ว่าด้วยโจรหนึ่งร้อยแปดคนประชุมกันอยู่ ณ เขาเหลียงซาน ภายหลังรัฐบาลนิรโทษกรรมให้ แล้วส่งไปสู้รบชิงชัยกับต่างชาติที่รุกรานจีน รวมถึงปราบปรามกบฏ
  • จดหมายหลวงอุดมสมบัติ

    หลวงอุดมสมบัติ
    หนังสือที่เรียกชื่อว่า “จดหมายหลวงอุดมสมบัติ” เรื่องนี้ถ้าใครไม่เคยอ่าน ได้ยินแต่ชื่อเรื่องน่าจะเข้าใจว่า เปนแต่หนังสืออย่างสามัญอะไรเรื่อง ๑ แต่ที่จริงเปนหนังสือดีอย่างที่สุดซึ่งผู้เอาใจใส่ในโบราณคดี แลในทางความรู้ราชการเล่า จะเปนราชการทหารหรือราชการพลเรือนไม่ว่า ถ้าได้อ่านแล้วจะมีความเห็นเปนอย่างเดียวกันทุกคน ว่าเปนหนังสือน่าอ่านนับเปนอย่างเอกได้เรื่อง ๑
  • บทลครนอก พระราชนิพนธ์รัชกาลที่ ๒

    พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
    เรื่องลคร ๖ เรื่องที่พิมพ์ในสมุดเล่มนี้ เดิมเปนนิทานในนิบาตชาดกบ้าง นิทานในปัญญาสชาดกบ้าง เปนนิทานในพื้นเมืองมาแต่โบราณบ้าง บางเรื่องเชื่อถือกันว่าเปนเรื่องจริง เปนเรื่องที่รู้กันแพร่หลายมาแต่โบราณ จึงมีผู้เอานิทานทั้ง ๖ เรื่องนี้แต่งเปนบทเล่นลครกันตั้งแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยายังเปนราชธานี
  • ปูมราชธรรม

    “ปูมราชธรรม” เป็นการประมวลข้อธรรมที่พระมหากษัตริย์จะพึงทรงปฏิบัติเพื่อประกาศพระเกียรติคุณให้ปรากฏและเพื่อความร่มเย็นเป็นสุขของเหล่าพสกนิกร เนื้อหาแบ่งออกเป็น ๓ ตอน คือ “ราชธรรม” เป็นคำสอนหรือข้อแนะนำให้พระมหากษัตริย์ทรงปฏิบัติ ตอนกลางว่าด้วย “ราชพยัตติธรรม” หรือ “เนาวพยัตติ” อันได้แก่ ความฉลาดรู้แจ้ง ๙ ประการสำหรับองค์พระมหากษัตริย์ และตอนปลาย ว่าด้วย “ราชวิจารธรรม” ข้อธรรมที่พระมหากษัตริย์ทรงพิจารณาเลือกแต่งตั้งบุคคล
  • นางอุทัยกลอนสวด

    “คำกาพย์” เป็นรูปแบบร้อยกรองไทยอย่างหนึ่ง มักแต่งเป็นเรื่องยาวประกอบด้วย “กาพย์” หลายชนิดคละกัน ได้แก่ สุรางคนางค์ ฉบังและยานี ในสมัยโบราณนิยมนำวรรณกรรมคำกาพย์ไปใช้เป็นบทสวด ดังนั้นจึงเรียกวรรณกรรมประเภทนี้อีกชื่อหนึ่งว่า “กลอนสวด” เช่น เรื่องสุบินคำกาพย์ อาจเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า “สุบินกลอนสวด”

ข่าวสารล่าสุด