• ธรรมเนียมราชตระกูลในกรุงสยาม

    พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
    ทรงอธิบายเรื่องราชสกุล ลักษณะเจ้านายประเภทต่างๆ โดยละเอียด ท้าวความย้อนขึ้นไปถึงกฎมนเทียรบาลของสมเด็จพระรามาธิบดีที่หนึ่งแห่งกรุงศรีอยุธยา เปรียบเทียบกับที่เป็นอยู่ในสมัยที่ทรงพระราชนิพนธ์ คือใน พ.ศ. ๒๔๒๑ และประเทศใกล้เคียง มีความที่เกี่ยวด้วยราชประเพณีและรัฐประศาสโนบายในรัชกาลที่ห้าและข้อความที่น่ารู้อยู่เป็นอันมาก
  • ประมวลพระราชนิพนธ์เบ็ดเตล็ด ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

    พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
    พระราชนิพนธ์เบ็ดเตล็ดที่นำมารวมพิมพ์ในเล่มนี้ ได้เคยตีพิมพ์อยู่ในหนังสือต่างๆ เช่น วารสารศิลปากร นิตยสารศิลปากร หนังสือพระราชวิจารณ์เรื่องความทรงจำ ของกรมหลวงนรินทรเทวี เรื่องสมเด็จพระบรมศพ และอื่นๆ เป็นเรื่องในแนวต่างๆ กัน มีทั้งเรื่องการศึกษา ราชประเพณี ขนบธรรมเนียม ศิลป และเรื่องเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ บางเรื่องก็คัดจากต้นพระราชหัตถเลขา เช่น เรื่องพระนามพระเจ้าแผ่นดิน เป็นต้น
  • ชุมนุมพระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ ๕ ภาคปกิณณกะ ภาค ๑

    พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
    เป็นหนังสือรวมพระราชนิพนธ์อันประกอบด้วย พระบรมราโชวาทพระราชทานสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ ร.ศ. ๑๑๒ รวม ๒ ฉบับ กับพระราชทานพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อ ร.ศ. ๑๑๓ อีกฉบับ ๑ และพระราชหัตถเลขา พระราชทานพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ตรัสเล่าเรื่องเสด็จประพาสแหลมมะลายู คราว ร.ศ. ๑๒๔ รวม ๖ ฉบับ
  • พระบรมราโชวาท พระราชทานพระราชโอรส ในรัชกาลที่ ๕

    พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
    "การซึ่งให้มีโอกาศแลให้ทุนทรัพย์ซึ่งจะได้เล่าเรียนวิชานี้ เปนทรัพย์มรดกอันประเสริฐดีกว่าทรัพย์สินเงินทองอื่นๆ ด้วยเปนของติดตัวอยู่ได้ไม่มีอันตรายที่จะเสื่อมสูญ"
  • เรื่องพระเขี้ยวแก้ว

    พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
    ทรงพระราชนิพนธ์เมื่อปีระกา พ.ศ. ๒๔๔๐ ครั้งเสด็จเมืองลังกา เมื่อเสด็จประพาสยุโรปครั้งแรก แล้วพระราชทานมาลงหนังสือพิมพ์วชิรญาณ ทรงแสดงเรื่องราวพระเขี้ยวแก้วแลเรื่องพระสงฆ์เมืองลังการที่ได้ไปทรงทราบในคราวนั้น โดยถ้วนถี่พิสดาร ยังไม่มีใครได้พรรณามาแต่ก่อน ๆ เปนหนังสือให้ความรู้ในทางโบราณคดีแลวรรณคดีอย่างพิเศษ หอพระสมุดฯ ได้เคยรวมพิมพ์ไว้ในเรื่องเที่ยวที่ต่าง ๆ ครั้งหนึ่งแล้ว
  • พระราชหัตถเลขา พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระราชวิจารณ์ เทียบลัทธิพระพุทธศาสนาฝ่ายหีนยานกับมหายาน และเรื่องสร้างพระบฏหลวง

    พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
    พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เคยทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้พิมพ์พระราชทานเป็นครั้งแรก เมื่อวันที่ ๒๓ ตุลาคม พ.ศ. ๒๔๗๑ ต่อมาใน พ.ศ.๒๔๙๐ จึงได้พบพระราชหัตถเลขา เรื่อง “สร้างพระบฏหลวง” อันเป็นเรื่องเกี่ยวเนื่องในมูลเหตุที่ทรงพระราชวิจารณ์ และได้พิมพ์เผยแพร่โดยมีเนื้อหาเพิ่มเติมจากครั้งแรกในปี พ.ศ. ๒๕๐๙
  • พระราชกรัณยานุสร พระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ ๕ ตอนว่าด้วยพระราชพิธีศรีสัจปานกาล

    พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
    ทรงพระราชนิพนธ์เมื่อปีฉลู พ.ศ. ๒๔๒๐ เปนปีที่ ๑๐ ในรัชกาล โดยพระราชประสงค์จะให้มีตำราราชประเพณีไว้สำหรับพระนคร ตั้งพระราชหฤไทยว่าจะทรงพระราชนิพนธ์หนังสือเรื่องนี้ในเวลาว่างราชการไปทุก ๆ วันจนกว่าจะสำเร็จตลอดเรื่อง ครั้นต่อมาเมื่อเวลาว่างสำหรับทรงพระราชนิพนธ์หนังสือนี้ก็มีน้อยลง จนที่สุดต้องหยุดทรงพระราชนิพนธ์ด้วยความจำเปน หนังสือเรื่องนี้จึงไม่จบตลอดเรื่อง
  • พระราชหัตถ์เลขาส่วนพระองค์ฯ เสด็จพระราชดำเนินประพาศยุโรป พ.ศ. ๒๔๔๐

    พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
    พระราชหัดถ์เลขาของพระบาทสมเด็จพระพุทธเจ้าหลวง ซึ่งได้ทรงมีพระราชทานมาเปนส่วนเฉพาะพระองค์สมเด็จพระบรมราชินีนารถ ซึ่งสำเร็จราชการแผ่นดินเวลาเสด็จพระราชดำเนินประพาศยุโรปครั้งแรก ในพระพุทธศักราช ๒๔๔๐
  • ประชุมคำพากย์รามเกียรติ์ เล่ม ๑

    เป็นบทสำหรับพากย์หนังหรือหนังใหญ่ซึ่งเป็นมหรสพสำคัญอย่างหนึ่งของไทยมาแต่โบราณ เรื่องนี้แต่งเป็น ฉบัง กาพย์ ๑๖ และ ยานี กาพย์ ๑๑ คำพากย์ที่นำมารวมพิมพ์ในหนังสือเล่มนี้บางตอนเป็นของเก่ามีมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา บางตอนเป็นพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย บางตอนเป็นพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
  • ไตรภูมิกถาฉบับถอดความ

    วรรณคดีเรื่อง “ไตรภูมิกถา” นี้มีอายุเก่าแก่เกือบ ๗๐๐ ปี แม้จะมีถ้อยคำสำนวนภาษางดงามประณีต แต่ก็อ่านเข้าใจยาก คณะทำงานฝ่ายไทยจึงขอความร่วมมือกองหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร ให้มอบหมายนักภาษาโบราณเรียบเรียงถอดความ “ไตรภูมิกถา” และนำออกพิมพ์เผยแพร่ เรียกว่า ไตรภูมิกถา ฉบับถอดความ พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. ๒๕๒๘

ข่าวสารล่าสุด