• บทละครเรื่องอภัยนุราช

    สุนทรภู่
    บทละครเรื่องอภัยนุราชนี้ สุนทรภู่แต่งในสมัยรัชกาลที่ ๔ เพื่อถวายพระองค์เจ้าดวงประภา พระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นบทละครสั้นๆ ขนาด ๑ เล่มสมุดไทยที่อ่านแล้วให้ความเพลิดเพลินสนุกสนาน ในการจัดพิมพ์ครั้งที่สองเมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๘ กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ได้ตรวจสอบกับต้นฉบับหนังสือสมุดไทยและได้แก้ไขตามต้นฉบับหนังสือสมุดไทยดังกล่าว
  • กาพย์เรื่องพระไชยสุริยา และ สุภาษิตสอนสตรี ของ สุนทรภู่

    สุนทรภู่
    กาพย์เรื่องพระไชยสุริยานี้ สุนทรภู่แต่งในรัชกาลที่ ๓ กรุงรัตนโกสินทร์ เข้าใจว่าจะแต่งสำหรับเป็นแบบสอนอ่านคำเทียบให้ศิษย์ของท่านเล่าเรียนศึกษา ครั้นต่อมาในรัชกาลที่ ๕ เมื่อพระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร) แต่งหนังสือมูลบทบรรพกิจสำหรับใช้เป็นแบบเรียนหนังสือไทยในโรงเรียนหลวง คงเห็นว่า กาพย์เรื่องพระไชยสุริยานี้เป็นบทกวีนิพนธ์ที่ไพเราะ ทั้งอ่านเข้าใจง่ายและเป็นคติ จึงนำมาบรรจุไว้ในมูลบทบรรพกิจเป็นตอนๆ ตั้งแต่ แม่ ก กา ไปจนจบ เกย
  • เรื่อง เที่ยวเมืองพม่า

    สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ
    "...ฉันอยากจะฉายรูปอานันทวิหารให้เห็นใกล้ๆ เดินเลียบข้างนอกกำแพงวัดเที่ยวหาที่ฉาย เผลอเข้าไปในลานพระเจดีย์ที่สร้างใหม่ๆ ใกล้กุฏิสงฆ์โดยไม่ทันสังเกต มีพระพะม่าองค์หนึ่งลงมาจากกุฏิ ตรงเข้ามาทำตาเขียวพูดว่ากะไรฉันไม่เข้าใจ จนเธอใช้ใบ้ชี้ที่เกือกของฉันแล้วโบกมือให้ออกไปเสีย ขณะนั้นฉันเห็นพระองค์นั้นเองก็เผลอใส่เกือกคีบเข้าไปในลานพระเจดีย์ด้วย ฉันจึงชี้ที่เกือกของเธอบ้าง ก็หันกลับขึ้นกุฏิ ฝ่ายข้างฉันก็กลับออกมา เป็นอันหายกัน"
  • พระรถคำฉันท์

    เรื่องพระรถเมรี หรือ เรื่องนางสิบสอง เป็นนิทานพี้นบ้านที่ชาวไทยรู้จักแพร่หลายมาตั้งแต่สมัยอยุธยาหรือก่อนหน้านั้นแล้ว อยู่ในคัมภีร์ปัญญาสชาดกเรื่องหนึ่ง กวีไทยสมัยอยุธยานิยมนำเรื่องพระรถเสน มาแต่งเป็นคำประพันธ์หลายรูปแบบ เช่น กาพย์ขับไม้ คำฉันท์และบทละคร เป็นต้น คำฉันท์สำนวนนี้น่าจะแต่งขึ้นในสมัยอยุธยาตอนปลาย
  • สวัสดิรักษาคำกลอน เพลงยาวถวายโอวาท และ สุภาษิตสอนสตรี

    สุนทรภู่
    เรื่องสวัสดิรักษา สุนทรภู่แต่งถวายสมเด็จเจ้าฟ้าอาภรณ์ในรัชกาลที่ ๒ ด้วยพระบาทสมเด็จฯ พระพุทธเลิศหล้านภาลัย ทรงมอบสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอพระองค์นั้นให้เป็นศิษย์ศึกษาอักขรสมัยในสำนักสุนทรภู่ เพลงยาวถวายโอวาท สุนทรภู่แต่งในรัชกาลที่ ๓ เมื่อตัวถูกถอดแล้วไปบวชอยู่ที่วัดราชบุรณะ เห็นจะแต่งเมื่อราว พ.ศ. ๒๓๗๓
  • รำพันพิลาป

    สุนทรภู่
    ต้นฉบับ “รำพันพิลาป” ที่นำมาเป็นฉบับพิมพ์มีอยู่ ๑ เล่มสมุดไทย พระยาราชสมบัติ (เอิบ บุรานนท์) ได้นำมามอบให้ไว้แก่หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๘๐ บทกลอนเรื่องนี้ท่านสุนทรภู่ได้แต่งขึ้นตามความฝันของท่านเมื่อ พ.ศ. ๒๓๘๕ อันเป็นระยะเวลาที่ท่านอยู่ในวัดเทพธิดา ทั้งรำพันถึงเรื่องราว เหตุการณ์และสถานที่ ในวัดเทพธิดาเกือบตลอดเรื่อง
  • ประชุมเพลงยาว ภาคพิเศษ

    ประกอบด้วยเพลงยาวที่แต่งขึ้นในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น ๔ เรื่อง คือ เพลงยาวเจ้าฟ้ากรมขุนกระษัตรานุชิตทรงปฏิสังขรณ์วัดอไภยทาราม, เพลงยาวตำนานหวยของนายกล่ำ แต่งขึ้นในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว, เพลงยาวชาววัง สันนิษฐานว่าคุณพุ่ม กวีสตรีผู้มีชื่อเสียงแต่งขึ้นในสมัยรัชกาลที่ ๔ และ เพลงยาวเรื่องเที่ยวถํ้าวิมานจักรี ซึ่งอยู่บริเวณพระพุทธบาท สระบุรี
  • นิราศเมืองหลวงพระบาง และ รายงานปราบเงี้ยว

    หลวงทวยหาญรักษา
    เป็นบันทึกการเดินทางไปสงครามปราบฮ่อในพ.ศ. ๒๔๒๘ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้จอมพล มหาอำมาตย์เอก เจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี (เจิม แสง-ชูโต) เมื่อครั้งเป็นนายพันเอก เจ้าหมื่นไวยวรนาถ เป็นแม่ทัพไปปราบฮ่อที่เมืองหลวงพระบาง หลวงทวยหาญรักษา ได้ไปราชการในทัพด้วยและแต่งนิราศเรื่องนี้ขึ้น
  • ซ้องกั๋ง

    หรือ ๑๐๘ ผู้ยิ่งใหญ่เขาเหลียงซาน เป็นนวนิยายจีนซึ่งเชื่อกันว่าเป็นผลงานของ ชือ ไน่อัน และนับถือกันว่าเป็นหนึ่งในสี่สุดยอดวรรณกรรมจีน (สามก๊ก ซ้องกั๋ง ไซอิ๋ว และหงโหลวเมิ่ง) เนื้อหาดำเนินไปในสมัยราชวงศ์ซ่ง ว่าด้วยโจรหนึ่งร้อยแปดคนประชุมกันอยู่ ณ เขาเหลียงซาน ภายหลังรัฐบาลนิรโทษกรรมให้ แล้วส่งไปสู้รบชิงชัยกับต่างชาติที่รุกรานจีน รวมถึงปราบปรามกบฏ
  • จดหมายหลวงอุดมสมบัติ

    หลวงอุดมสมบัติ
    หนังสือที่เรียกชื่อว่า “จดหมายหลวงอุดมสมบัติ” เรื่องนี้ถ้าใครไม่เคยอ่าน ได้ยินแต่ชื่อเรื่องน่าจะเข้าใจว่า เปนแต่หนังสืออย่างสามัญอะไรเรื่อง ๑ แต่ที่จริงเปนหนังสือดีอย่างที่สุดซึ่งผู้เอาใจใส่ในโบราณคดี แลในทางความรู้ราชการเล่า จะเปนราชการทหารหรือราชการพลเรือนไม่ว่า ถ้าได้อ่านแล้วจะมีความเห็นเปนอย่างเดียวกันทุกคน ว่าเปนหนังสือน่าอ่านนับเปนอย่างเอกได้เรื่อง ๑

ข่าวสารล่าสุด