• กนกนคร

    กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์
    เรื่องกนกนครนี้มิใช่เอามาจาก ตฺริวิกฺรมาโธคาศฺรีะ อย่างเดียว ต้องกล่าวว่าประกอบขึ้นด้วย (๑) เรื่องเมืองทอง (๒) ตฺริวิกฺรมาโธคาศฺรีะ (๓) น.ม.ส. ทั้งสามนี้รวมกัน...นิทานนี้เนื้อเรื่องเดิมเปนเรื่องแขกฮินดู ผู้แต่งเปนไทยแต่งกลอนไทยให้ไทยอ่าน แต่เปนผู้รู้ภาษาอังกฤษ นึกในภาษานั้นได้ เหตุฉนั้นความคิด ความเปรียบ หรือเชิงความและสำนวนที่กล่าวก็ดี อาจเปนไทย ๆ แขก ๆ ฝรั่ง ๆ ปะปนกันหลายขนาน
  • พระสุธนคำฉันท์

    พระยาอิศรานุภาพ (อ้น)
    เรื่องพระสุธนนี้มีในปัญญาสชาดกเรื่องที่ ๒ พระยาอิศรานุภาพ (อ้น) แต่งแต่ยังเปนที่พระพิพิธสาลี มีชื่อบอกไว้ในตอนจบเรื่อง กรรมการหอพระสมุดสำหรับพระนครได้เคยคัดมาพิมพ์ไว้ในหนังสือวชิรญาณครั้งหนึ่งเมื่อ พ.ศ. ๒๔๔๔ มาจนบัดนี้ล่วงเวลาได้ ๒๕ ปี หาฉบับไม่ใคร่ได้อยู่แล้ว แลการพิมพ์ครั้งนั้นก็พิมพ์ออกเปนตอนๆ ไม่ติดต่อกัน เปนการยากแก่ผู้ที่จะรวบรวมให้เปนชุดได้
  • โคลงนิราศพระพิพิธสาลี

    ประกอบด้วยนิราศสองเรื่องคือ โคลงนิราศทวาย ในคราวตามเสด็จพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชไปราชการการศึกที่เมืองทวาย เมื่อปีพุทธศักราช ๒๓๓๔ ยังไม่เคยมีการพิมพ์เผยแพร่มาก่อน และโคลงนิราศชุมพร ไม่ทราบปีที่ประพันธ์ พ.ณ ประมวญมารค เคยนำมาพิมพ์ในหนังสือประชุมโคลงนิราศ โดยใช้ชื่อเรื่องว่า โคลงนิราศพระพิพิธสาลี
  • นิราศวังบางยี่ขัน

    คุณพุ่มแต่งเรื่องตามเสด็จพระองค์เจ้านารีรัตนา เมื่อปีมเสง พ.ศ. ๒๔๑๒ กล่าวถึงการเดินทางเรือจากพระบรมมหาราชวังไปยังวังบางยี่ขัน ซึ่งเป็นที่ประทับของเจ้านายลาวในกรุงเทพ คุณพุ่มเดินทางภายหลังเมื่อพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จสวรรคต
  • ซวยงัก

    แม่ทัพงักฮุย (เยว่เฟย์, พ.ศ.​1646-1685) ในสมัยปลายราชวงศ์ซ่งเหนือต่อราชวงศ์ซ่งใต้ งักฮุยสมัครเข้าเป็นทหารต่อต้านการรุกรานของข้าศึกชนเผ่าจินทางเหนือ จนได้รับแต่งตั้งเป็นแม่ทัพก่อนถูกใส่ความและประหารชีวิต ประวัติของงักฮุยได้รับการบันทึกครั้งแรกภายหลัง ๖๐ ปีโดยหลานชายและได้รับบรรจุเป็นส่วนหนึ่ง (บทที่ ๓๖๕) ของหนังสือประวัติศาสตร์ราชวงศ์ซ่ง ๔๙๖ บท ต่อมาเชียนไฉกวีในสมัยพระเจ้าคังซี แต่งนวนิยายอิงประวัติศาสตร์แม่ทัพงักฮุยความยาว ๘๐ บท ซึ่งแปลเป็นภาษาไทยครั้งแรกในพ.ศ. ๒๔๑๐
  • วรรณกรรมสมัยธนบุรี เล่ม ๒

    นิทานเรื่องปาจิตกุมารนี้ เป็นวรรณกรรมที่ยังไม่เคยพิมพ์เผยแพร่มาก่อน ต้นฉบับเดิมเป็นฉบับตัวเขียนมีจำนวน ๕ เล่มสมุดไทย การจัดพิมพ์ครั้งนี้ได้ปริวรรตอักษรเป็นภาษาปัจจุบัน ตรวจสอบชำระจัดทำเชิงอรรถและคำอธิบาย และนิทานสุภาษิตเรื่อง พระโพธิสัตว์โกสามภิน เป็นนิทานคำกาพย์อีกเรื่องหนึ่ง อาจเป็นฝีปากกวีคนเดียวกัน ปรากฏฉบับอยู่ท้ายเล่มสมุดไทยเรื่องปาจิตกุมาร
  • พงษาวดารเรื่องเรารบพม่า ครั้งกรุงธน ฯ แลกรุงเทพ ฯ

    สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ
    พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระดำรงราชานุภาพ ผู้ทรงพระเมตตาลูกหญิงปลื้มจิตรมาแต่เล็ก ทรงรับเอาเปนพระธุระเรียบเรียงราวเรื่องในสมุดเล่มนี้ ซึ่งเปนเรื่องเรารบพม่า ครั้งกรุงธนบุรีแลกรุงเทพมหานคร เกบความจากหนังสือพงศาวดารต่าง ๆ ทั้งที่มีในภาษาไทยแลภาษาอังกฤษ นำมาเรียงรวมเปนเรื่องโดยเฉพาะ
  • หิโตปเทศวัตถุปกรณัม

    ถ้าจะพูดถึงลักษณที่นำหิโตปเทศมาเปนภาษาไทย ก็อาจแบ่งได้เปน ๒ ประเภท คือแปลตรงความกับภาษาสํสกฤตประเภทหนึ่ง แต่งเปนร้อยแก้วบ้าง เปนลิลิตบ้าง อีกประเภทหนึ่งจำเอาความมาเล่าตามโวหารของผู้เรียบเรียง ไม่เดิรตามรอยหนังสือในภาษาเดิมมากนัก เปนแต่เพียงว่าเมื่ออ่านเทียบกันก็พอจับเค้าได้เท่านั้น หิโตปเทศที่พิมพ์ในเล่มนี้สงเคราะห์เข้าในประเภทหลัง แลมีตอนที่เรียก “มิตรลาภ” ตอนเดียวเท่านั้น
  • ประชุมปกรณัม ภาคที่ ๑ นิทานอิหร่านราชธรรม ๑๒ เรื่อง (ที่เรียกกันมาว่า ๑๒ เหลี่ยม)

    นิทานพวกนี้เปนนิทานแขก ดูจะเปนของพวกแขกชาวเปอรเซียรวบรวมแต่งขึ้น ข้อที่นำมาถึงประเทศนี้นั้น พระเจ้าแผ่นดินเปอรเซียได้แต่งราชทูตเข้ามายังเมืองไทย โดยประสงค์จะให้มาเกลี้ยกล่อมสมเด็จพระนารายน์ ฯ ให้เข้ารีตสาสนาอิศลาม ครูบาอาจารย์ที่ชำนาญสาสนาแลราชธรรมทางประเทศเปอรเซียคงเข้ามาด้วย บางทีจะนำหนังสือเรื่องนี้เข้ามา
  • ประชุมปกรณัมภาคที่ ๒ เรื่องปักษีปกรณัม

    นิทานเหล่านี้มีอยู่ในคัมภีร์ปัญจตันตระของลัทธิสาสนาพรามณ์บ้าง ในชาดกฝ่ายพระพุทธสาสนาก็มีบ้าง คงฟังได้ว่าเปนนิทานของเก่าแต่ปรัมปรามีอยู่ในมัชฌิมประเทศ ฉบับในหอหลวงเห็นจะตั้งแต่ในรัชกาลที่ ๑ พระเจ้าบรมวงศ์เธอชั้น ๓ กรมหลวงบดินทรไพศาลโสภณ เมื่อยังดำรงพระยศเปนกรมหมื่นอักษรสาสนโสภณ เปนอธิบดีกรมพระอาลักษณ์ ทรงพิมพ์ขึ้นในรัชกาลที่ ๕ เมื่อปีมะเสง พ.ศ. ๒๔๑๒ เปนครั้งแรก

ข่าวสารล่าสุด