• คำฉันท์ดุษฎีสังเวย คำฉันท์กล่อมช้าง ครั้งกรุงเก่า และคำฉันท์คชกรรมประยูร

    คำฉันท์ดุษฎีสังเวย เป็นส่วนหนึ่งที่ใช้สำหรับประกอบพิธีคชกรรม สันนิษฐานว่าเรื่องนี้แต่งขึ้นก่อนรัชกาลสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ใช้ภาษาเขมรเป็นส่วนมาก คำฉันท์กล่อมช้าง ครั้งกรุงเก่า สันนิษฐานว่าน่าจะแต่งขึ้นในรัชกาลสมเด็จพระนารายณ์มหาราช เพื่อใช้เป็นบทสำหรับกล่อมช้าง หลังจากคล้องช้างได้แล้วก่อนที่จะนำมายังพระนคร คำฉันท์คชกรรมประยูร แต่งขึ้นในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ มีเนื้อหาว่าด้วยเรื่องคชลักษณ์ หรือลักษณะช้างชนิดต่าง ๆ
  • โคลงนิราศหริภุญชัย

    นับเป็นโคลงนิราศเรื่องแรกในวรรณคดีไทย สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงสันนิษฐานไว้ว่า แต่งขึ้นประมาณสามร้อยปีเศษแล้ว คือแต่งในปี พ.ศ. ๒๑๘๐ หรือก่อนนั้นขึ้นไป ทุกคนที่ได้อ่านโคลงนิราศหริภุญชัยแล้ว ย่อมยอมรับว่าเป็นโคลงที่เก่าแก่มาก ทั้งไพเราะจับใจและเป็นแบบฉบับที่โคลงนิราศชั้นหลังได้เลียนมาใช้เป็นอันมาก จึงควรแก่การศึกษาเป็นอย่างยิ่ง
  • พระราชพงศาวดาร กรุงรัตนโกสินทร์ รัชชกาลที่ ๔

    เจ้าพระยาทิพากรวงศ์ (ขำ บุนนาค)
    เจ้าพระยาทิพากรวงศ์ แม้จะมิใช่นักประวัติศาสตร์ ก็เป็นนักพงศาวดาร หรือนักจดหมายเหตุที่ดียิ่งคนหนึ่งของไทย สามารถจดบันทึกข้อความต่างๆ ได้ละเอียดละออ ประกอบด้วยวิริยะ อุตสาหะ อันเป็นลักษณะของสกุลบุนนาค ได้เขียนหนังสือที่เป็นประโยชน์ไว้มากหลาย หนังสือที่พิมพ์ครั้งนี้ ย่อมเป็นจดหมายเหตุสำคัญอันหนึ่ง ที่จะช่วยการค้นคว้าสำหรับศึกษาและเรียบเรียงประวัติศาสตร์สยาม
  • พระราชพงศาวดาร กรุงรัตนโกสินทร์ รัชชกาลที่ ๓

    เจ้าพระยาทิพากรวงศ์ (ขำ บุนนาค)
    "การศึกสงครามข้างญวนข้างพะม่าก็เห็นจะไม่มีแล้ว จะมีอยู่ก็แต่ข้างพวกฝรั่ง ให้ระวังให้ดีอย่าให้เสียทีแก่เขาได้ การงานสิ่งใดของเขาที่คิดควรจะเรียนเอาไว้ก็ให้เอาอย่างเขา แต่อย่าให้นับถือเลื่อมใสไปทีเดียว ทุกวันนี้คิดสละห่วงใหญ่ได้หมด อาลัยอยู่แต่วัด สร้างไว้ใหญ่โตหลายวัด ที่ยังค้างอยู่ก็มี ถ้าชำรุดทรุดโทรมไป จะไม่มีผู้ช่วยทะนุบำรุง"
  • พระราชพงษาวดาร กรุงรัตนโกสินทร รัชกาลที่ ๒

    สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ
    พระราชพงษาวดารกรุงรัตนโกสินทรนั้น กรมสมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรสฯ ได้ทรงพระนิพนธ์เรื่องตอนรัชกาลที่ ๑ ไว้ตอน ๑ ยังมีหนังสือพระราชพงษาวดารกรุงรัตนโกสินทรทั้ง ๔ รัชกาล ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยาทิพากรวงษ์มหาโกษาธิบดีฯ เรียบเรียงขึ้นไว้แต่ พ.ศ. ๒๔๑๒ โปรดเกล้าฯ ให้ข้าพเจ้าตรวจชำระให้สมควรแก่การพิมพ์ตามพระราชประสงค์
  • พระประวัติสมเด็จพระนเรศวรมหาราช

    สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ
    "สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงนิพนธ์เรื่องพระประวัติสมเด็จพระนเรศวรฯ ในเวลาเสด็จอยู่ในเมืองปีนัง ทรงแต่งไว้ด้วยพระกำลังกายและพระกำลังปัญญาในเวลาที่ทรงพระชรา พระชันษาถึง ๘๐ ปีแล้ว มีพระหฤทัยมุ่งหมายที่จะนำขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวในพระบรมโกศ ในโอกาสที่จะได้เสด็จกลับมาทรงรับราชสมบัติสืบสันตติวงศ์ในพระบรมราชวงศ์จักรี.."
  • พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ ๑

    เจ้าพระยาทิพากรวงศ์ (ขำ บุนนาค)
    เจ้าพระยาทิพากรวงศ์ (ขำ บุนนาค) ได้วิริยะอุตสาหะเรียบเรียงพระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ ๑ ขึ้น เมื่อพุทธศักราช ๒๔๑๒ หลังจากเหตุการณ์ล่วงมาถึง ๒ แผ่นดิน โดยรวบรวมจากเอกสาร บ้านเมืองและจากข้าราชการที่ดำรงตำแหน่งสูงในแผ่นดิน ครั้นถึงพุทธศักราช ๒๔๔๓ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดฯ ให้สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ นำพระราชพงศาวดารฉบับนี้มาตรวจสอบชำระและอธิบายเพิ่มเติม
  • ตำนานพระพุทธชินราช พระพุทธชินสีห์ และพระศรีศาสดา พระราชนิพนธ์

    พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
    พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงพระราชนิพนธ์หนังสือเรื่องต่างๆ ไว้เป็นจำนวนมาก ทางพระศาสนาก็ทรงไว้หลายอย่าง มักจะว่าด้วยคุณพระศรีรัตนตรัยเป็นคำนมัสการต่างๆ เป็นพื้น เรื่องตำนานพระพุทธชินราช พระพุทธชินศรี และพระศรีศาสดา ที่พิมพ์ในหนังสือนี้ ควรจะรวมอยู่ในหมวดโบราณคดี แต่ยังหาได้รวมเข้าไว้ไม่ ได้เคยพิมพ์ครั้งแรกในหนังสือวชิรญาณวิเศษ ครั้งนี้นับเป็นครั้งที่หก
  • วรรณคดี เจ้าพระยาพระคลัง (หน)

    เจ้าพระยาพระคลัง (หน)
    นอกจากจะเป็นนักรบผู้สามารถ และเป็นอำมาตย์ผู้ใหญ่ในแผ่นดินแล้ว เจ้าพระยาพระคลัง (หน) ยังได้รับการยกย่องว่าเป็นกวีฝีปากเอกคนหนึ่งในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น งานประพันธ์ของท่านมีสำนวนโวหารไพเราะจับใจ มีทุกประเภททั้งโคลง ฉันท์ กาพย์ กลอน ตลอดจนร้อยกรอง เป็นผู้อำนวยการแปลพงศาวดารจีน เรื่องสามก๊กซึ่งมีผู้รู้จักกันแพร่หลาย
  • นิราศหนองคาย

    หลวงพัฒนพงศ์ภักดี (ทิม สุขยางค์)
    แต่งขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว คราวที่เจ้าพระยามหินทรศักดิธำรง (เพ็ง) เป็นแม่ทัพยกไปปราบฮ่อที่เมืองหนองคาย เมื่อพุทธศักราช ๒๔๑๘ พิมพ์ครั้งแรกเมื่อพุทธศักราช ๒๔๒๑ นิราศเรื่องนี้เกิดเป็นคดีความใหญ่ทำให้ผู้แต่งได้รับโทษจำคุก ต่อมาสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพมีรับสั่งให้คัดนิราศหนองคายเก็บไว้ในหอพระสมุดสำหรับพระนครสำรับหนึ่งด้วย

ข่าวสารล่าสุด