สรรคที่ ๙

วสันตติลกฉันท์

๑๔ ปางนั้นพระนลพิมลฤทธิ์พิปริตเลมอเมา
บ่มบ้าสกากลกำเลาบ่มิฟื้นมิฝืนองค์
๏ มึนมนท์กมลทุมลมัวมนมั่วอมิตรยง
หลงลมนิยมประยุรวงศ์บุษกรกระฉ่อนเชาวน์
๏ เหลิงเล่นบ่เห็นภยพิบัติดุจศัสตระเสียบเอา
เซซุดประดุจดรุณเยาว์ผิวเสียบ่เสียดาย
๏ ไอสูรย์พิสิฏฐ์พิพิธภัณฑสุวรรณะโพรงพราย
โภคพัตถุ์สุวัสตรกระจายจรเฝือบ่เหลือหลอ
๏ คลังใหญ่และน้อยผิวจะนับธนทรัพย์บ่เพียงพอ
มาตงค์ตุรงค์รถลออนิธิสินก็สิ้นเชิง ๚
๑๔ เมื่อนั้นพระบุษกรกษัตริย์ชำนะฉัตรก็บรรเทิง
ไอสูรย์วิบูลย์กิติเถกิงอภิศักดิรังสรรค์
๏ แย้มยิ้มพะพริ้มพจเฉลยนลเอ๋ยบ่เปนอัน
เหมรัตน์สุวัตถุจะพนันนิธิผองก็ฃองตู
๏ เหลืออยู่ก็แต่พระสุภคาพนิดาพบูตรู
เอกรัตน์พระฃัตติยพธูวรราชมเหษี
๏ มาเราจะทอดทิวะพนันพระวิทรรภะนารี
ใครดีจะได้พระรมณีนลจงบ่สงกา ๚
๑๔ เมื่อนั้นพระนลกมลเศร้าจิตเฉาพระปัญญา
อ้ำอึ้งตลึงนยนะวาทะวิวาทบ่อาจแสดง
๏ นิ่งจ้องทำนองมนุชไบ้อุระไข้คนึงแหนง
มาตรว่าศราวุธสำแลงพิษเหน็บบ่เจ็บปาน
๏ ยินคำพระบุษกรดำรัสนลอัดอุราลาญ
แสบแสนจะทนกมลมาลย์จะเลอียดเพราะเสียดแทง
๏ ปลดเปลื้องพระภูษณะพิพิธวิรจิตะพึงแสวง
อาภรณ์ดิลกกนกแสงมณิฉายกระจายเงา
๏ เหมพัตถะรัตนะวิสิฏฐ์ชวลิตพรายเพรา
อัมพรหิรญพิมลเกาศิกเลื่อมละลานตา
๏ ทุกอย่างพระวางณะคฤหดลและพระนลบ่เจรจา
เหลือผ้าจะพันพระวรกายะก็แทบบ่มิดองค์
๏ ออกจากพระมนทิรเสทินมนเมินดำเนิรตรง
พักตรก้มระทมอุระธำรงทุขแทบจะจาบัลย์
๏ นวลนางพระราชสุพรตาสุภคาชวาวรรณ
ได้ผ้าสพักสริระพลันจรรีบคระไลตาม
๏ สององค์ธทรงมยุรยาตรณะตลาดถนนงาม
นอนนั่งณะร่มนิคมคามดุจไพร่ดำเนิรดิน ๚
๑๔ บัดนั้นประชานิกรรู้คุณผู้สวามินทร์
นาครก็ถอนหทยจินตะระทดระทวยทวี
๏ ภักดีพระนลนฤปราชและพระราชมเหษี
เอื้อเฟื้อเพราะเพื่อกรุณมีจิตโอบอำรุงภาร
๏ เลี้ยงดูพระภูธรบ่แคลนชนแสนจะสงสาร
สามวันพระบุษกรสราญยศรู้ก็ขู่เขา
๏ ป่าวในนครนิกรชนผิวนลเสด็จเนา
หนไหนและใครกรุณเอาธุระแวดถวายบาย
๏ ไป่เกรงพระบุษกรพิโรธก็และโทษจะถึงตาย
ทวยราษฎร์ตระหนกจิตก็วายธุระเอื้ออำรุงนล
๏ สิ้นที่พำนักพระนลหมองและพระน้องก็หม่นมน
สองจากนครจรณะพนนิทระนอกกำแพงเมือง
๏ อาหารก็จนพลก็ไร้อุระไข้ระคายเคือง
มันเผือกบ่เลือกรสประเทืองชิวะแทบทลายลาญ
๏ โหยหิววะหวิวหทยเวียนและพระเศียรก็ซมซาน
โซมซุดประดุจทุพลพาลอุระเอ๋ยบ่เคยซาม
๏ หลายวันพระดั้นทุรดำเนิรนุชเดิรผจงตาม
วันหนึ่งประสบสกุณงามนลใกล้ก็ไป่หนี
๏ ไนษัธคนึงหทยนายกว่าปตัตรี
มากหมู่และอยู่ณะปถพีบ่ตระหนกหทัยบิน
๏ เนื้อนกก็โภชนะพิเศษผิวเจตนากิน
จับได้จะโดยกมลจินต์รสทิพโอชา
๏ เผือกมันและสรรพะผลไม้ก็มิได้กระหายหา
ตราบวาระลาภและบุญมาจรสบสกุณพี
๏ จำเราจะจับทวิชหมายมุทุชีพพาชี
แล้วเราจะเผาณะอคนีบ่มิหึงจะถึงใจ
๏ หนึ่งขนหิรญก็กลทรัพยะจะนับอเนกนัย
คิดกินและคิดนิธิอุไรก็กระหายบ่หายจง
๏ ตรึกพลางพระเปลื้องวสนะซึ่งนลทรงสพักองค์
คลี่คลุมจะกุมคณะพิหงค์และพิหคก็เหิรบน
๏ ปางนั้นนริศร์ก็พิศวงเพราะพิหงคะทรงพล
พาผ้าระเห็จอำพรจนพระจะไล่บ่ได้คืน
๏ ไนษัธก็ทรงปริวิตกผิวนกกำลังยืน
เหลือร้ายลอายกมลกลืนทุขเที่ยงทิคัมพร
๏ ปางนั้นพิหคกนกแกล้งจิตแสร้งจำแลงหลอน
ถาบถาชล่าอำพรจรพจนาดถ์ทำนูลนล
๏ ดูราพระนลพิมลศักดิ์ปรปักษ์สยองพล
นี่หรือระบือกิติถกลวิทยานชำนาญเชาวน์
๏ รู้เท่าศกุนตะก็บ่รู้ดุจผู้กำเลาเมา
มัวโมหะม่นกมลเราจรล่อก็หลงกล
๏ เรานี้มิใช่สกุณดอกและจะบอกยุบลนล
เราคือสกาจรผจญนลไว้บ่ให้เกษม
๏ อันเราสกาสกุณไซร้จะมิให้พระนลเปรม
แม้ผ้าจะพันสริระเอมอุระได้มิให้มี
๏ พูดพลางสกาศกุนิผันจรหันระเห็จหนี
ปานนั้นพระนลนฤบดีก็ระทดระทวยใจ
๏ พลางทูลผอูนอรสอางนุชนางวิไลยไร
เทวีพระศรีสมรไวทรภีฉวีกาญจน์
๏ อ้าองค์พระนุชบุศยะรัตน์กุลฃัติย์มหาศาล
อันอักขะจ้องจรประหารดุจนี้ก็มีกรรม
๏ ตูเพลินสกาวิกลจิตวิปริตเลมอมำ
สมบัตินิษัธวิบติจำจิตจากนครหลวง
๏ ไป่เคยวิบากดลวิบากจรลากพระเพ็ญยวง
สู่ป่าและพาสมรดวงจิตจากประยูรวงศ์
๏ อาหารก็อดบถก็ร้อนบทจรณะดอนดง
หมดรู้จะสู้จรดำรงอิหโลกไฉนใด
๏ ตูแสนจะโศกจิตกำศรดอปยศแสยงใจ
นานัปปการวิกลไภยะจะจู่จะสู่นาง
๏ โฉมตรูก็คู่ชนมพี่ยุวดีจะหม่นหมาง
ฟังพี่จะชี้สถลทางนุชจงประจงจำ
๏ ในทักษิณาปถสถลผิวด้นดำเนิรสำ
เหนียกจิตบ่ผิดทิศจะนำจรกรุงอวันตี
๏ นงพาลผิผ่านนครพ้นก็จะดลศิขรีศรี
นามฤกษะวัตคิริมหีธรเงื้อมโชงกเงา
๏ ทางนั้นก็บรรพตพิศาลพิสดารตระการเพรา
วินธัยศิขรจรลำเนาบถฝ่าพนาลี
๏ ถัดนั้นนทีรยะชลาลยะชื่อปโยษณี
ไหลตรงและลงสมุทมีชลควั่งผะผังจร
๏ มันเผือกจะเลือกรสนิยมก็จะสมอุราอร
อาศรมอุดมมุนินิกรตบะกล้าวิชาชาญ
๏ ใครใครจะใคร่จรจรัลณะวิทรรภะปราการ
มุ่งหน้าณะมารคะประมาณทิศนั้นจะพลันดล
๏ ใครใครจะใคร่จรประเวศณะประเทศโกศล
มุ่งหน้าณะมารคะสถลทิศนั้นจะพลันถึง
๏ ต่อไปก็ทางจรณะทักษิณเทศสำนึง
เนืองนรนครศิขรพึงพิศชมนิยมใจ
๏ ตรัสแล้วพระไนษธมหีปติชี้นครไกล
ชี้แล้วพระนลนฤปไนษธตรัสทำนูลนาง
๏ ตรัสเสร็จพระซ้ำพจนตรัสและพระหัตถ์ก็ชี้ทาง
นวลน้องก็ข้องอุระระคางมนข้นคนึงใจ
๏ รู้เท่าพระราชวรยิตากลยาณิตรึกไตร
เห็นท่าทำนองนฤปไนษธเที่ยงจะเลี่ยงทาง
๏ ชี้ทิศวิทรรภ์นครไท้ก็จะให้พระน้องนาง
สู่ภีมะผู้ชนกพลางนลแยกวิถีไป
๏ คิดพลางพระนางนุชประนมกรก้มทำนูลไท
ฃ้าแต่พระผู้สุรวิชัยนฤเบนทรภูบาล
๏ เศรียรตูจะแตกอุระจะแยกจิตแหลกทำลายลาญ
ยิ่งตรองก็หมองพระพจมานนรเทพวาที
๏ บัดนี้มหีกษิตไร้สุขในพนาลี
ราชัยะไอศวรศรีธนทรัพย์ก็ยับเยิน
๏ แม้ผ้าจะพันวรกษัตริย์ก็อุบัติโพยมเหิร
คราวขัดวิวัสตรดำเนิรดุจยาจนกนร
๏ ฃ้าผู้พธูจะจรจากนลโดยพนาดร
ทิ้งนายกาธิปบวรบทได้ไฉนเธอ
๏ เธอมีกมลกลจะไหม้หฤทัยมะมัวเมอ
ฃ้าอยู่จะสู้จรบำเรอปฏิบัตินรินทร
๏ คราวทุกขะแทบทุระสถลจรหนวนัชจร
ฤๅเมื่อภยามยะวิกรพิษพาดทุพลเพลีย
๏ ยาใดผิไภษชประเสริฐก็บ่เลิศเสมอเมีย
ชุ่มชื่นระรื่นกมลเคลียภสดาพยาบาล
๏ ผู้รู้และผู้ภิษชพร้อมพจย่อมจะกล่าวฃาน
ดั่งฃ้าทำนูลพระบทมาลย์พระก็แจ้งประจักษ์ใจ
๏ ฉันนี้ไฉนพระกษมาธิปศารทูลไกร
จักชี้วิถีสถลในพนพฤกษะไพศาล
๏ ฃ้าฤๅจะจากพระนลไปดุจไร้เสน่ห์นาน
แม้นมาตรมิเมื้อมรณะปราณก็มิจากพระองค์จร ๚

พระนลตรัสว่า

๑๔ ดูรายุพาพรสวัสดิ์พระสุมัธยมาอร
จริงเจียวเฉลียววจสมรชนพลันจะสรรเสริญ
๏ ผู้ไข้จะได้ภิษชฟ้าผิวยาจะหาวเหิร
โอสถบ่ปลดวิกรเกินภริยามนาทร
๏ อันอาตม์สวาดิ์วรพธูนุชผู้มโนหร
มุ่งรักสมัคมิตรสมรจะเสมอบ่ห่อนมี
๏ นางอางขนางขณะวิบากจรจากบุรีศรี
เกรงพี่จะหนีพระยุวดีสละทิ้งพระมิ่งเมือง
๏ นางเอยเฉลยพจนเล่านุชเจ้าระคายเคือง
ขุ่นข้นระคนกมลเปลืองดุจนั้นเพราะฉันใด
๏ ตูมาดบ่คลาดสมรมิตรกลจิตบ่จากไป
แม้นกรรมและจำจะสละใครสละอาตมะก่อนอร ๚

นางทัมยันตีตรัสว่า

๑๔ อ้าองค์พระทรงสตยจิตอวนิศร์นรินทร
แม้นมาดมิมุ่งกมลจรสละน้องณะกลางไพร
๏ ตั้งจิตบ่ผิดพจนกี้ก็พระชี้วิทรรภ์ไย
นึกนึกก็หนักหทยในนยะที่พระชี้ทาง
๏ น้องนี้ก็ทราบสนิทจิตพระบ่คิดจะอางขนาง
ลำพังพระนลพิมลวางจิตได้จะไม่เปน
๏ แต่นี่กลีจรดำรงณะพระองคะขุ่นเข็ญ
ยังให้นริศร์จิตลำเค็ญมนมุ่นมะเมอเผลอ
๏ ชี้ทิศวิทรรภ์บถแถลงระบุแหล่งศิขรเฌอ
ใจตูก็รู้หทยเธอนลผู้สวามี
๏ แม้นว่านราธิปประสงคะจะส่งมเหษี
ฃ้าบาทพระราชสหจรีจรทิศวิทรรภ์ตรง
๏ ให้ไปนครบิดาอาตมะฃ้าก็ตกลง
แต่ฃ้าจะเชิญพระนลทรงยศด้วยสำรวยใจ
๏ มาเถิดพระผู้หฤทเยศณะประเทศสถานไกล
มาเราจะเต้าสถลไปณะวิทรรภะทางหลวง
๏ ห่อนหึงจะถึงนครกุณฑินบุญมนุญปวง
องค์ภีมะผู้บิดรทรวงก็จะปลื้มกมลเปรม
๏ ยับยั้งณะวังวรวิศาลบริหารหทัยเหม
ภูมีพระภีมะจะเกษมสุขศานติ์สมานมน ๚

จบสรรคที่ ๙ ในนิทานเรื่องพระนล

แชร์ชวนกันอ่าน

แจ้งคำสะกดผิดและข้อผิดพลาด หรือคำแนะนำต่างๆ ได้ที่นี่ค่ะ