เพลงยาวความเก่า

๏ ได้เห็นพี่มีจิตต์คิดสงสาร
จะมีผัวก็พินาศขาดสำราญสู้ทรมานสกนธกายมาหลายปี
อุส่าห์เลี้ยงลูกน้อยกลอยจิตต์ฉันคิดคิดสังเวชสมเพชพี่
ยังกำดัดจะกำหนัดในสามีไม่ควรที่ภัศดาพิราลัย
ถ้าแก่เฒ่าเล่าเถิดไม่เฉิดโฉมนี่ยังประโลมล่อจิตต์ให้พิสมัย
สิ่งงามงามพร้อมลม่อมลไมยังชวนใจชาวชายให้หมายชม
แต่ใจน้องเจียวยังปองเสนหาขาดทิวามิวายที่หมายสม
จะนึกไปไหนพี่จะนิยมหักอารมณ์น้องรักจะหักเปน
อันพี่นางน้องหวังเหมือนยังญาติ์จึงเอื้อมอาจพจนามาให้เห็น
เพราะหวังใจไว้กับพี่เปนที่เร้นจงได้เอนดูด้วยช่วยปิดงำ
ถึงพิโรธโกรธขึ้งอย่าอึงอื้อเสียแรงถือไว้เปนที่อุปถัมถ์
เปนสองหูรู้เรื่องเคืองระกำจะแสนช้ำชั่วกาลปาไป
ถ้ามาดแม้นหยิกตีเสียดีกว่าจะอุส่าห์ทบเล็บหาเจ็บไม่
จะนิ่งนั่งให้พี่ทำให้หนำใจกว่าจะได้เห็นรักประจักษ์ทรวง
อันลิขิตน้องพิศวาสพี่โดยยินดีในใจนั้นใหญ่หลวง
มิใช่จะยกยอมาล่อลวงสงสารทรวงอนุชาที่อาวรณ์
ถึงมิรักพี่จงไว้แต่ในจิตต์อย่าควรคิดหมิ่นหมางระคางสมร
จงปรองดองเหมือนหนึ่งน้องร่วมอุทรอย่าตัดรอนเสนหาได้ปราณี
จะได้เปนรั้วกั้นกันอันตรายถึงดีร้ายหมายเหมือนเช่นเพื่อนพี่
ธรรมดาเป็นหม้ายไร้สามียากที่จะให้พ้นคนนินทา
ถึงจะดีไม่มีคาวคงร้าวฉานเพราะปากพาลสารวอนจะค่อนว่า
ใครจะล่วงลอดรู้ในอุราจะตั้งหน้าคอยรับแต่อัประมาน
ใช่จะแกล้งแต่งลมมาสมทบเกลื่อนกลบลิ้นล่อแต่พอหวาน
อย่าคิดลึกนึกเฉลียวว่าเกี้ยวพานเพราะสงสารว่าอยู่เดียวจะเปลี่ยวใจ
เห็นพี่นี้เอกาทวาอยู่ไม่มีคู่เชยชิดพิสมัย
จึงบังอาจล่วงลอดทอดอาไลยหมายจะไม่จืดจางหมางอารมณ์
อันสารสวาทมาดหมายในลายลักษณ์พอประจักษ์สุจริตที่คิดสม
จงปรองดองอย่าให้ต้องทุกข์รทมจะภิรมย์รับขวัญทุกวันเอย ฯ

ฯ ๒๘ คำ ฯ

๏ แสนอาไลยให้ระลึกนึกความหลัง
ได้เห็นกันวันเมื่อออกจากวังเปนที่สุดเห็นสั่งวังเวงใจ
นิจจาเอ๋ยเคยเล่นเคยเห็นหน้าเคยพูดจาตามประสาเคยรักใคร่
เคยร่วมสุขทุกข์ร้อนมาแต่ไรพิสมัยกันมิได้มีหมองมล
ทั้งแสนรักแสนเสียดายไม่วายเว้นจะใคร่พบเห็นพักตรกันสักหน
ยากที่จะไปมาเข้าตาจนเฝ้าแต่ทนทุกขาตั้งตาคอย
จะใช้เพื่อนสนิทพักตรไปสักคนก็ขัดสนด้วยไม่มีใครใช้สอย
จะฟังข่าวเยี่ยมเยือนก็เลื่อนลอยเหมือนเลือดตานี้จะย้อยคอยเห็นพักตร์
จนลือข่าวฉาวมาว่าราชหงส์ย่อมเสียทรวดเสียทรงปีกหางหัก
บ้างติดบ่วงห่วงแร้วรึงรังรักบ้างตกปลักติดแปลงไม่ปลอดภัย
ประเวณีธรรมชาติดังราชหงส์จะบินลงชลาที่ท่าไหน
จะเปนโบกขรณีนทีใดอย่าสงสัยว่าจะไม่มีใครนิยม
ถึงเปนดวงดอกฟ้าสุมาลัยอย่าสงสัยว่าจะไร้ผู้ปองสม
เหมือนเชื้อฝอยใกล้ไฟทั้งใกล้ลมคิดปรารมภ์เสียดายพักตรจักราคี
เฝ้าวิตกแต่ถึงกันวันไม่เว้นกลัวจะเปนเช่นเขาว่าน่าบัดสี
จะรักบึงจะไม่รักโบกขรณีก็เสียทีที่เปนราชหงส์ทอง
เปนสัตรีถึงจะมีผู้บริรักษ์สงวนพักตรจะให้สิ้นมลทินหมอง
ย่อมมีคู่ร่วมสมภิรมย์ครองจึงจะป้องกันได้ที่ภัยพาล
อันแต่จะอยู่เดียวเปลี่ยวเปล่าข้างอ้างว้างเอกองค์เพื่อนสงสาร
มักได้ความเคืองแค้นแสนอัประมานเหมือนวงศ์วารพี่น้องจะป้องกัน
ไม่มีคู่ถ้าจะอยู่แต่ลำพังจงคืนหลังยังนิเวศน์เขตขัณฑ์
อันจะทำหนีเร้นอยู่เช่นนั้นมิวันหนึ่งก็วันหนึ่งอย่าพึงคิด
แม่เหมือนเพ็ชรเจ็ดกรัดแต่เรือนไร้ถ้ารักไม่มีเรือนเหมือนคิดผิด
แต่พลอยหุงไม่รุ่งเร้าเชาวลิตเขายังติดเรือนทองรองสีรับ
ควรจะหาเรือนยาราชาวดีฝังมณีรายริมทับทิมประดับ
ให้แสงฉายพรายแพรวดูแวววับจึงสมกับเพ็ชรมณีที่เรือนรุ้ง
มิใช่เช่นพลอยขายทวายทำถึงเนื้อน้ำจะหยดย้อยก็พลอยหุง
แม่ยังกำดัดงามทรามผดุงคิดหมายมุ่งใคร่ฝังเรือนรังแตน
ถ้ามิรักก็อย่าชังคิดรังเกียจอย่าคุมเคียดไว้ในหน้าว่าแคะแค่น
ประสารักอยู่ไม่สุขให้ทุกข์แทนอย่าเคียดแค้นนะจงให้อภัยเอย ฯ

ฯ​ ๓๐ คำ ฯ

๏ แสนทุกข์สุดทุกข์ครั้งนี้เอ๋ย
ไม่ห่างหายความเทวษสักวันเลยหรือมาเปรยแปรได้ไม่อาไลย
ไม่เล็งหลังเลยเมื่อครั้งจะเริ่มรักก็ประจักษ์อยู่ในจิตต์แล้วคิดไฉน
เพราะจำจิตต์ดอกจึงจำบำราศไกลเปนไรไม่คืนคิดเมื่อคราวครอง
นิจจามิตรช่างมาคิดสละได้หรือหน่ายใจด้วยว่าขาดอาลัยสนอง
อันความรักก็ประจักษ์ว่าใจปองควรหรือน้องแกล้งมาหน่ายฤทัยกัน
เมื่อแรกรักเหมือนจะรักไม่จากได้นี่เพราะไกลหรือจึงเร่เสน่ห์หัน
เสียดายจิตต์ฉุกคิดไม่เว้นวันมีแต่ผันหน้าตรึกไม่ตริตรอม
ไฉนใจจึงใจไม่คิดบ้างหรือใจจางว่าไม่ควรประคองถนอม
เห็นต่ำศักดิ์กลัวพักตรจะพลอยมอมอย่าออมความเลยนะเจ้าไม่เข้าการ
ถึงจินตราเมื่อแค้นแสนสุดโศกเพราะวิโยคอิเหนาปองเปนสองสมาน
ถ้ากระนั้นเล่าก็ควรจะพลันรานนี่ทรมานอยู่ไม่เว้นสักวันครวญ
ก็ตั้งจิตต์อยู่เปนนิจพิศวาสแต่หมายมาดมั่นปองประคองสงวน
เมื่อสุจริตมิได้คิดจะห่างนวลหรือมาควรเด็ดรักนี้เวรใด
ชรอยในปางก่อนได้ยุหญิงให้จำทิ้งกันทั้งจิตต์พิสมัย
อกุศลผลนั้นมาถึงใจให้จำไกลแล้วทั้งมิตรมาคิดรอน
โอ้แต่นี้จะนานไม่มีชื่นทิวาคืนแต่จะทอดฤทัยถอน
จึงสอนใจว่าใจเอ๋ยอย่าอาวรณ์จงผันผ่อนผันพักตรอย่านำพา
แม้นฟังคำแล้วอย่าร่ำรำพันรักจงเจียมศักดิเถิดที่น้อยวาสนา
ถ้าหมายมั่นเห็นจะพลันชีวาลาดูหรูว่าก็ยิ่งให้ฤทัยคนึง
เมื่อเขาชื่นได้อื่นไม่คืนหลังใจนี่ยังเฝ้าตรึกรำลึกถึง
แสนรักแสนหนักอาลัยตลึงแสนรำพึงเพิ่มเพทนานาน
อันมณโฑสโมสรด้วยทศพักตร์แล้วรานรักกลับมาร่วมภิรมย์สมาน
กับพาลีลืมละสละมารแล้วก็รานรสรักจากพานรินทร์
กลับมาชื่นรื่นเริงในเชิงยักษ์ก็ลืมรักกากาจเจ้าขีดขิน
พี่ใคร่ใจเหมือนหนึ่งใจยุพาพินมิรู้สิ้นสิ่งสวาทไม่ขาดเลย
ก็เห็นผิดจริตเร่มณโฑรักขอประจักษ์จงช่วยชี้คดีเฉลย
ครั้นใคร่ใจเล่าก็ใช่ที่ใจเคยหรือใจเปรยเพราะว่าชื่นด้วยสมใจ
ก็ใช่เชิงที่จะเหลิงละเลิงเล่นก็ใช่เช่นเชิงชมนิยมไฉน
หรือมาดหมายจะให้หน่ายเสน่ห์ไกลก็บอกหน่อยเถิดอย่าให้ฤทัยตรอม
อันอกพี่นี้ก็เทียบคิรีทับตั้งแต่นี้ไหนจะกลับได้คืนถนอม
แต่แสนทุกข์สุดทุกข์จะอดออมจนทรงผอมผิวเผือดไม่มีงาม
อันทุกข์ทั้งตรีภพจบสกลก็ไม่เท่าที่พี่ทนสวาทหวาม
ไม่ว่างวายความเทวษสักกึ่งยามดังศรรามซํ้าทรวงสักแสนที
ถึงต้องศิลป์ทรงองค์นารายน์วราฤทธิ์ไม่เจ็บจิตต์เท่าเจ้าเจื่อนอารมณ์หนี
แสนทุพลทนเทวษไม่วายทวีดั่งมณีชอกช้ำเหลี่ยมรทม
แต่พูดเล่นเปนประหนึ่งจะไม่รู้ครั้นนิ่งดูฟังไปก็เห็นสม
เราขามมิตรหวังจิตต์ไว้คอยชมยิ่งรทมทรวงร้าวอุรภา
เห็นสุดคิดสุดฤทธิ์ด้วยสุดรักสุดนักที่จะเสี่ยงวาสนา
สุดร้อนสุดนิวรณ์เจตนาดังแผ่นผาทุ่มทิ้งลงกลางชล
จงเชิญตรองหนะนะเจ้าให้สมพักตรให้สมศักดิเถิดที่ศักดิมาปฏิสนธิ์
จงสมจิตต์สมคิดอย่าห่างสกนธ์ตามนิพนธ์ที่พี่อวยอำนวยพร
จงเกษมเปรมสวาทอย่าขาดชื่นทุกวันคืนอย่าให้คลายภิรมย์สมร
เราลารักกว่าจะสิ้นม้วยดินดอนจนอัมพรสูญดวงพระสุริยัน
สิ้นสุเมรุบรรพตานภากาศแต่สักชาติอย่าได้ร่วมภิรมย์ขวัญ
จนหลาบสาปสิ้นชีวาวันอันปัจจุบันที่ได้พลาดประมาทมา
จงอภัยอย่าให้มีเวรีสนองวจีจองด้วยมหันตโทษา
ได้พลั้งพลาดประมาทกายและวาจาขอสมาเถิดอย่ามีเวรีราน
เราจงจิตต์อนุญาตประสาทให้อโหสิกันไปจนอวสาน
จนล่วงภพสบสร้อยศาสดาญาณจงบันดาลอย่าได้ร่วมภิรมย์ เอย ฯ

ฯ ๕๐ คำ ฯ

๏ ผลกรรมช้ำใจกระไรหนอ
ทุกข์รทมกรมอุราน้ำตาคลอมีผู้ยอโทษเท็จกระทำความ
ไม่พอที่เลยมามีปัจจามิตรฤษยาบิดเบียนเปนเสี้ยนหนาม
ร้อนใจสุดใจดังไฟลามยามใดมิได้วายคลายกระวน
ไหนจะร้อนด้วยบำราศรสรักอกจะหักเสียสักวันละพันหน
ไหนจะร้อนด้วยร้ายเข้าป้ายปนเหลือจะทนเหลือทุกข์ทวีตรอม
แสนระกำช้ำอกวิตกถึงคนึงในกลัวจะไกลกลิ่นถนอม
รสข้าวขมขื่นดังกลืนกระดอมยามนอนมิได้น้อมนอนสบาย
จนผิดเผือดไผ่ผอมด้วยตรอมตรากคิดจะจากกันไปแล้วใจหาย
ในจิตต์เจ็บดังหนึ่งเหน็บหนามรคายเพียงจะวายชีวิตม้วยด้วยสุดแรง
อาเภทเมื่อเหตุจะอุบัตสารพัดเปนลางหลากแสลง
แมลงมุมทุ่มทรวงดั่งแสดงสกุณแสร้งแสกร้องสยองเย็น
กากระพอกบอกกล่าวเปนข่าวหลากไก่กระต๊ากเที่ยงคืนเหมือนตื่นเข็ญ
ปลวกบ่อนที่นอนเยินพเอิญเปนฝันเห็นวิปลาศประหลาทใจ
ความวิตกเหมือนอกจะแตกแยกเมื่อแรกเหตุยังไม่เห็นว่าเปนไฉน
จะเกิดก่อกลียุคทุกขภัยประการใดดั่งนี้โอ้อัศจรรย์
จะได้แก่ตัวตนหรือคนรักมิตรสมัคร่วมร้อนเคยผ่อนผัน
ญาติประยูรสกูลเก่าเผ่าพันธุ์ยิ่งคิดก็ยิ่งพรั่นใจรวัง
รักษากายมาเปนหลายทิวาวารจึงเกิดการณ์เรื่องร้ายเมื่อภายหลัง
เปนความชั่วติดตัวอยู่รึงรังคนประนังเอาหน้าเสนอความ
ธิบดินทร์ภัศดาก็พาซื่อชั่งเชื่อถือถ้อยเท็จไม่ไต่ถาม
โกรธกระเจิงใจพลุ่งดั่งเพลิงลามจะไหม้สามแผ่นภพเปนผงคลี
อุปมาดั่งมหาอุรคราชเอาไม้ฟาดขนดหางบ่ร้างหนี
เร่งพิโรธโกรธกมลว่าคนตีผูกไพรีโรมรุกจะรอนราญ
แผ่พะพานพ่นพิษทำฤทธิรุทร์อุตลุดเลื้อยไล่ด้วยใจหาญ
เขม้นหมายจะให้ตายตอดประจานด้วยเขี้ยวแก้วพิษกาฬกาจฉกรรจ์
ถ้าเปนอื่นสักหมื่นไม่มีแค้นนี่สิแสนสุดถนอมเปนจอมขวัญ
รู้ว่ารักเจ้ามาหักข่มเหงกันอันชาติมันนี้กะไรไม่เกรงกู
ความพิโรธแรงรุทร์ไม่หยุดยั้งเพราะเชื่อฟังคำฟ้องทั้งสองหู
ไม่หยั่งญาณลงวิจารณ์คดีดูให้รู้แท้แน่ก่อนจึงผ่อนปรน
น่าสงสารเมื่อกาลจะวิโยคเห็นสุดโศกเสวยทุกข์ด้วยฉุกฉงน
อยู่หลัดหลัดหรือมาตัดจากสกนธ์เหมือนมัจจุราชฤทธิรณมารอนใจ
กลุ้มกลัดขัดสวาทเพราะบาดอกแสนวิตกเต็มเดือดเลือดตาไหล
อุระเพียงพุพองเปนหนองในจะขาดใจเสียด้วยจากใจอารี
ถึงพระรามสุริยวงศทรงศักดิ์ทศพักตรลักสีดาพาหนี
พรหมทัตกษัตราเจ้าธานีสุบรรณลักกากีไปจากวัง
อิเหนาหน่อนฤเบศร์เกศกษัตริย์พระพายพัดบุษบาไปกาหลัง
สุธนไทปรากฎพระยศยังมโนห์ราร้างรังบุรีคืน
อมรินท์ปิ่นดาวดึงสาสุจิตราตรอมตายก็วายชื่น
ทั้งห้าองค์ทรงทุกข์ทุกวันคืนดั่งปืนพิษติดต้องรกำทรวง
ใจรกำลำบากเพราะจากรักไม่หาญหักเสนหาอารมณ์หวง
ทุกข์ด้วยรักย่อมประจักษ์คนทั้งปวงก็ไม่ตวงเท่าทุกข์ที่คราวครวญ
อันแสนทุกข์แสนทนโทมนัสยิ่งกว่าห้ากษัตริย์สักแสนส่วน
แต่เรียมร้างก็ให้หมางใจประมวลประชวรช้ำคำเศร้าแต่เคร่าครอ
อันโรครักเหลือแรงจะรักษายามนุษย์นี้เห็นสุดฝีมือหมอ
ถ้ายาทิพย์ถึงมิหยิบมาหยอดฅอแต่พอรอกลิ่นชื่นอารมณ์ชวย
ก็จะค่อยทุเลาบันเทาโรคทั้งทุกข์โศกระส่ำระสายจะหายด้วย
ที่พวกผู้พยาบาลพานจะรวยจำอำนวยบำเหน็จบำนาญเนือง
ครั้นเมื่อพยายามไปตามตัวให้ร้อนทั่วเส้นหญ้าจนฟ้าเหลือง
พระสมุทร์เปนบ้าปลาตายเปลืองดังแผ่นดินจะกระเดื่องด้วยความเมีย
รเด่นตามบุษบาว่าแสนยากนี่ลำบากกว่าแสนประดาเสีย
ฝีพายอ่อนนอนรอาจนบ่าเพลียต้องเสียเบี้ยค่าไพลไม่ขาดวัน
ฝ่ายเจ้าตัวผู้ต้องอธิกรณ์นเร่งร้อนใจเจียนจะอาสัญ
ฉวยขัดขืนจะมิคืนมาดีกันสิโทษทัณฑ์ข้าที่ตัวจะติดจม
ต้องบลบาลศาลทั่วเทพารักษ์ให้ช่วยชักมิตรสมานมาสู่สม
พิศวาสอย่าให้ขาดสมาคมเคยนิยมอย่างไรอย่าโรยรา
จนตราบสิ้นดินเดือนตวันดับถึงม้วยกัปอย่าให้ม้วยเสนหา
อย่าข่มขืนขุ่นหมองทั้งสองราเหมือนเมตตาคนโทษที่ทรมาน
เพราะพาซื่อถือสัตย์เปนปรกติไม่รู้เลยว่าอริจะจงผลาญ
สกดรอยคอยดักจะหักรานให้ร้าวฉานแตกช้ำระยำตาย
โอ้สัญญาว่ามิตรไม่คิดแหนงไม่รู้ก็แว้งวางคมให้คมหงาย
อันความจริงพิงพึ่งเปนเพื่อนกายหาไม่ตายติดปลักอยู่กลางแปลง
จะอาศรัยธาราพลาหกก็ไม่ตกจนดินแยกแตกระแหง
เวทนามัจฉาน้อยก็ถอยแรงจนเกล็ดแห้งหอบหิ้วกระหายชล
แต่กระเดือกเสือกแห้งอยู่แด่วแด่วไม่มีแววลงมาเลยนะห่าฝน
มีน้ำหลากมากป่ามาคราวจนดอกจึ่งพ้นผ่อนทุกข์ทุเลาเบา
อาภัพแสนเวทนาน้ำตาตกดั่งกลิ้งครกระหกระเหินขึ้นเนินเขา
คุณหายกลายเปนโทษกลับโกรธเอาไม่แล้วเล่าข่าวหลังว่าชังจริง
เพราะชัณษามาสถิตที่นั่งรามจึ่งเกิดความขุ่นเคืองด้วยเรื่องหญิง
ก็ต้องตำราเก่าท่านกล่าวจริงจะอ้างอิงอันใดมิได้เลย
สู้เสี่ยงศีลเอาว่าสุดแต่ความสัตย์เมื่อวิบัติก็วิบากแล้วอกเอ๋ย
จะเห็นคุณแล้วว่าคุ้นกับคนเคยนี่เสบยบานหน้ากระนี้เจียว
เมื่อปางกลับมาได้รับประทานสุขเหมือนเททุกข์ไปสักเท่าภูเขาเขียว
เอารักสมานเปนน้ำมันชันยาเยียวที่รูเรี้ยวรั่วร้าวให้หายรอย
ขนของลงท้องบรรทุกเทียบจนเพียบแคมเจียวเพียงจะเอียงด้อย
ถ้าย่านางคงสมัคไม่ผลักพลอยถึงขนลงอิกสักร้อยไม่ร้อนใจ
คิดหรือหนึ่งจะใคร่อึงให้คนสรวลซึ่งทบทวนทอดสนิทพิสมัย
ข่าวรบือก็จะอื้อกันไยไพให้สาใจสิที่ใจประจานคำ
พวกอริฤษยาพยาบาทเขม้นมาดคอยคั้นเอาคำขำ
เราขุ่นหมองแต่ไม่จองเวราจำเปนอโหสิกรรมกันเถิดรา
แต่นี้ไปใจเอ๋ยจงเจียมจนอย่าคบคนที่ไม่ควรจะคบหา
ถึงสุจริตก็จะติดเปนฉันทาเปนท่าคนเขาจะว่าได้อัประมาน
มาพ้องผิดด้วยมิตรมีพยศได้อัประยศคำคนเขาว่าขาน
บรรดาชั่วอยู่ที่ตัวทุกประการเพราะประมาทไม่ประมาณว่ามลทิน
วิสาสะจงสละให้ขาดเด็ดถ้าไม่เข็ดจะเปนข้อเขาติฉิน
สงวนตนอย่ารคนด้วยราคินจงผินหน้าหาชอบประกอบกาย
จะกรวดน้ำคว่ำขันอย่าพลันพบไม่ขอคบคนผิดเปนมิตรสหาย
แต่ชั้นชื่ออย่าให้รู้ถึงหูรคายใครคิดร้ายจงร้อนอารมณ์เอง
รักใครขอให้เขารักตอบตนอย่ามีคนฤษยามาข่มเหง
ถึงมีอำนาจให้ขยาดด้วยยำเกรงจงครื้นเครงไปด้วยยศปรากฎครัน
จะทำคุณกับผู้ใดอย่าให้สูญอย่าอาดูรรังเกียจความเดียดฉัน
เหมือนเช่นนี้ขออย่ามีจงขาดกันจนดับขันธ์เข้าสู่นิพพานเอย​ ฯ

ฯ ๙๒ คำ ฯ

๏ โฉมสุคนธ์ปนคันธเกสร
ตระหลบกลิ่นดินฟ้าก็อาวรณ์ข่าวขจรสรรเสริญเจริญชม
ประกอบสิริโสภัณเปนขวัญพักตร์งามศรีงามศักดิประเสริฐสม
ประกอบงามอยู่ทั้งสามสิบสองคมแต่ลอบชมขวัญน้องประคองมา
แสนสวาทมิได้ขาดนาฑีถวิลฤดีดิ้นโสมนัสประวัติหา
แล้วเกรงเกินสันนิวาสอาตมาจึงเจียมตาเจียมตนด้วยจนใจ
เมื่อพบพักตรจะใคร่ทักถนอมถามก็เกรงความพิศวาสไม่อาจไข
ครั้นเห็นโฉมก็ประโลมอาลัยใจครั้นกลับไปได้ทุกข์ทวีความ
แสนร้อนนอนคิดพิศวงจะตามส่งเล่าก็พรั่นขยั้นขาม
ทั้งเกรงใจที่ผู้ใหญ่พยายามผู้มาตามเขาจะเคืองสิเครื่องชัง
ต้องนิ่งร้อนประหนึ่งศรเข้าเสียบติดแต่เจ็บจิตต์ขุกคิดพะวงหวัง
สุดเสน่ห์สุดน้ำช้ำด้วยกำบังสุดจะสั่งแสนยากลำบากกาย
สุดจะขัดสุดจะขอแล้วรอคิดแต่ป่วยปิดมาก็นานประมาณหมาย
สุดจะเพียรที่จะเวียนมาแวดชายได้แต่ก่ายหน้านึกคนึงครวญ
ทั้งเช้าเย็นเหมือนจะยลวิมลพักตร์ด้วยเริศร้างแรมรักสุดสงวน
จนซูบผอมผิดสีไม่มีนวลก่นแต่ครวญจิตต์ร้อนอุราราน
พี่ก็บลคนจรจนอ่อนจิตต์ที่ไหนสนิทก็อุส่าห์เสาะสมาน
ก็ไม่สมอารมณ์กรมประมาณดั่งเพลิงกาลกองใหญ่ไว้ใกล้กาย
ก็ไม่ร้อนแรงมากเหมือนราคเสน่ห์จนทอดเทเทวษราคไม่อยากหาย
เหลืออารมณ์ที่จะข่มเอาความสบายดั่งจะตายไปทุกทุ่มทวีตรอม
แสนกระสันกลัดกลั้นเพียงสลบคิดปรารภจะไม่ทันถึงวันถนอม
ขอกุศลผลหลังประทังออมอย่าให้จอมชีพค้างเสียกลางคัน
นี่สุดทนแล้วจึงทำสำเนาลักษณ์มาแจ้งสุจริตรักจำเริญขวัญ
ขอดำริห์ตริคำที่รำพรรณแล้วอย่าบั่นบากหน้านิราราน
เหมือนดับร้อนผ่อนเข็ญให้เย็นอกช่วยหยิบยกอย่าให้ม้วยไมตรีสมาน
ถึงมิรับแต่รงับที่ทรมานพอให้บานหน้านับว่านวลมี
จะคิดคุณสนองเสน่ห์นุชกว่าจะสุดใจรัญจวนควรพักตรพี่
ไม่ล่อเล่นเช่นชายหลายลิ้นมีจะชั้นชี้สุจริตจิรังกาล
สรรพสิ่งนอกใจแลในอกจะหยิบยกมาให้น้องประคองสมาน
จนม้วยดินสิ้นฟ้าชีวาวารอย่าแคลงการมิได้รักนั้นโรยงาม
ขอน้องครองยังบัลลังก์รัตนพี่จงจัดรับนางให้วางสนาม
มอบองค์น้อมไปด้วยใจงามถึงมิตามแต่ว่าตอบก็ขอบใจ
แม้นมิการุญเรียมที่เจียมพักตรจะพลิกผลักก็อย่าขัดอัชฌาสัย
แต่งสารแล้วอย่าวานหลายคนไปเอ็นดูใจอย่าทำสเทินเอย ฯ

ฯ​ ๓๔ คำ ฯ

๏ ฟังกำหนดแน่ใจให้ไปสถาน
ความยินดีนั้นไม่มีที่เปรียบปานดั่งได้ผ่านสมบัติพระอมรินทร์
ประกอบแก้ววชิรามณฑาทิพย์ที่แลลิบก็ได้ชมสมถวิล
ดั่งน้อมฟ้าลงมายังธรณินทร์พี่ยิ้มยินดีท่าเวลาควร
ก็รีบย่างตามทางสถลมาร์ดมุ่งสวาทหมายน้องประคองสงวน
พอถึงถิ่นก็ได้ยินสำเนียงนวลประหนึ่งชวนให้พี่ยั้งอยู่ฟังความ
จึงสอดเสียงไปด้วยแสนโสมนัสพอกระจัดใจเจ้าว่าเหล่าหนาม
หวังให้แจ้งขวัญตาว่ามาตามพี่จึงข้ามร่องคั่นไปบันได
พอเห็นพักตรแต่ที่ทักนั้นผิดเสียงจึงเดิรเลี่ยงมาแล้วว่าใครไฉน
มายืนรอท้องหมางระคางใจดั่งอาลัยนี้จะค่นด้วยคนเคียง
สุดแค้นแสนรักนั้นหนักถวิลไปหยุดยืนก็ได้ยินสำเนียงเสียง
พอได้เหตุก็สังเกตตามสำเนียงเห็นเทียนเคียงพักตรน้องที่ช่องแกล
งามยืนแต่ละอย่างกับนางเขียนเมื่อแสงเทียนส่องหน้าก็น้องแข
ดั่งสายสวาทนี้จะขาดออกกลางแดพี่รับแต่ขวัญใส่ไว้ในทรวง
เจ้าบอกความแนะนามผู้นำนัดว่าไปขัดค้างขังไว้วังหลวง
ความร้อนใจประหนึ่งไฟสักแสนดวงแล้วผิดมุ่งก็เหมือนลวงให้หลงคอย
จึงหยุดนั่งร้านริมทวาเรศทุกข์เทวษทอดถอนฤทัยถอย
ทั้งนัดดาเล่าก็เย้ยเฉลยพลอยยิ่งซ้ำน้อยหน้านักแต่หักทน
ต้องนิ่งแค้นก็เพราะแสนเสน่ห์เหนอแต่นึกเก้ออยู่ที่นั่นสักพันหน
แทบเชษฐาเจ้าจะมาประจวบจนนี่หักหลีกดอกจึงพ้นไม่พบพาน
ไปยืนแขวนแหงนคอยน้อยหรือน้องเขม้นมองเสนหายิ่งพาหาญ
แสนแค้นดังใครเชือดให้เลือดจานดูอาการเหมือนไม่รู้ว่ารักแรง
ไปยืนเมียงอยู่จนเสียงคนสงัดก็โสมนัสกุมเสาพอเงาแฝง
เห็นว่าปลอดแล้วจึงลอดกายตะแคงเพราะไม่แหนงแน่นักที่ตรงนอน
จึงยกเท้าก้าวย่างประจงเคาะหวังให้เหมาะหมายจงที่ตรงหมอน
เห็นนิ่งแหนงหรือจะแกล้งให้เวียนวอนพอคนจรจวบเจียนประจักษ์นาม
พี่จึงถอยคล้อยพักตรหนักเสน่ห์จนเดิรเซก้าวล้มลงจมหนาม
ยังสู้ยืนฝืนพักตรเพราะรักงามไม่เกรงความกริ่งผู้จะดูแคลน
จึงอุบายใช้ชายหนึ่งไขสือเขาก็ดื้อออกไปฟังแต่นั่งแหงน
ดั่งไพรีตีถล่มเข้าจมแดนเข้ารวบรุมกลุ้มแน่นก็สุดกลัว
ต้องนิ่งนั่งตั้งหน้าตาชแง้จนดวงแขเข้าเมฆมัวสลัว
เขามาบอกให้เขม้นไม่เห็นตัวพี่ยิ่งมัวมืดสวาทเพียงขาดใจ
สุดคิดเพราะว่าผิดสนองนัดเสียประวัติทั้งระแวงแสลงไหว
ต้องง้างจิตต์จากมาด้วยอาไลยถึงกายไกลก็พะวงอยู่ตรงนวล
แม้นสมถวิลถึงจะสิ้นเสียชีวิตก็ไม่คิดอาลัยเท่าไกลสงวน
เมื่อหมายสุขหรือมาทุกข์รทมทวนนี่มิกรรมหรือมากวนให้การกลาย
แต่สู้หิ้วเสนหาประสารักจนผิวเผือดผอมพักตรที่สดหาย
ทั้งกรำฝนทนยากลำบากกายไหนจะอายพักตรเพื่อนที่เพียงกัน
ไหนจะยืนขืนนั่งระวังสวาทใจจะขาดมิได้เปรเสน่ห์หัน
จะคงคำให้เหมือนงาเอราวรรณพอเจ้าสั้นพี่ก็สุดเสียแรงกรอม
แต่เดิรครวญป่วนใจจนใกล้รุ่งเสียดายมุ่งหมายมือที่ถือถนอม
คิดใคร่คืนหลังง้อไปขอจอมเกลือกมิยอมยกหน้าก็ท่าอาย
ยิ่งคิดอั้นอกโอ้อาลัยเหลือคนึงเนื้อหอมใจยังไม่หาย
พี่เดิรดึ่งไปจนถึงจำหล่อรายเขาปิดตายมิให้เดิรด้วยเกินยาม
ก็ยึดราวก้าวโผนพอโจนพ้นจึงปะคนที่เขาเกณฑ์ตระเวนถาม
ไม่ตอบสนองเขามามองตระหนักนามครั้นแน่เนตรเขาก็ขามด้วยเคยกลัว
แล้วก็จากกันจรไปนอนเทวษคนึงเหตุดูก็ขันน่ากลั้นหัว
อนาถนักรักมิตรไม่คิดกลัวแทบเอาชั่วออกไปฉีกนี่หลีกทัน
ยังเห็นบ้างหรือไม่ที่ใจสนิทหรือจะคิดไปข้างคู่ตุนาหงัน
ถึงมาดจริงก็จะชิงกันกลางคันมิกระนั้นก็อิเหนาเมื่อเผาเวียง
ผิดก็แปลงทรงใหม่ใส่จริตให้รูปผิดแล้วจะเยื้อนให้เหมือนเสียง
ถึงไร้รถก็จะเพียรเอาเกวียนเคียงจนสุดรู้มิให้เรียงกับจรกา
อันโทษผิดที่ไปปิดไว้ในถ้ำนั้นโทษทำของอสัญแดหวา
ให้แสนยากพยายามตามบุษบาจนได้มาประดิพัทธด้วยสัจจัง
อันเรียมรักก็เหมือนเรื่องอิเหนาสนองจะแต่งลิ้นโลมลองนั้นอย่าหวัง
ร่วมถวิลกว่าจะสิ้นสุดชีวังไม่เริศรั้งรักร้างให้นางกรอม
ไม่ล่อเล่นเช่นชู้ตกูรักมอบสมัคมิให้เมินมาเชิญถนอม
ขอมอบหน้ามอบนวลชวนประนอมมอบใจให้เปนจอมคณานาง
เจ้าดั่งแก้วแววนัยนาเสน่ห์ไม่ล่อเล่ห์ลวงน้องอย่าหมองหมาง
สรรพสิ่งอนุญาตสวาทวางทรากศพไว้ให้นางช่วยเผาเอย ฯ

ฯ ๖๐ คำ ฯ

๏ จะก่งฅอหัวร่อให้ฅอแหบ
เสียแรงเกี้ยวชู้เล่นไม่เห็นแยบถึงจะแสบฅอช้ำก็ทำเนา
เปนน่าอายกับชายทิศทักษิณเขาไม่กินเดนใครก็ได้เปล่า
สงสารแต่สหายนายถึกเราใช่จะโง่เงื่องเหงาเมื่อไรมี
ถึงที่ทำรำเล่นก็เปนพระรู้จังหวะไว้หน้ามีราศี
ทั้งสมบูรณ์สารพัดสมบัติมีจะดีดสีตีเป่าก็เข้าการ
มาเสียรู้เพราะไม่พลันให้ทันปากเหมือนปลาอยากฮุบหาแต่อาหาร
ไม่เลือกเหยื่อย่อมกินจนดินดาลเพราะอดนานเอาแต่หนักนาภีพลาง
จะโทษใครเล่าเมื่อไม่ดำริห์รู้จึงเสียชู้เสียเชิงละเลิงขวาง
ได้เกิดล่อแต่ทเลาะก็เพราะนางเปนต้นทางเขาจะว่านินทานาน
ข้างผู้ได้ดูกริ่มกระหยิ่มเยาะว่าเมียเหมาะมิได้มีใครถึงท่าน
เสนอหน้านั่งยิ้มกันริมตะพานข้าดูอาการพลอยแค้นแทนเธอ
ได้พลั้งผิดแล้วจงคิดแก้ตัวใหม่จะสืบไปครั้งนี้ให้ดีเหนอ
อย่าให้พลอยหน้าพลวกถึงพวกเกลออย่าเลินเล่อเลยจงหาวิชาการ
ที่ประสิทธิมนตรามหาเวทเรียกกิเลสแล่นปรึงมาถึงบ้าน
เขาชมชื่อลือชามาช้านานว่านายรื่นกับเด็กวานที่ปลายนา
ประกอบแป้งกระแจะจันทน์น้ำมันเสน่ห์เชิญคเนตามปราถนาหา
ไปเร่งเพียรเรียนคิดข้างวิทยามาแก้หน้าเสียให้หายอาย เอย ฯ

ฯ ๒๘ คำ ฯ

๏ พอสบเนตรศรเนตรอนงค์สมร
ที่เยื้องแผลงดังพระแสงพระสี่กรเมื่อทรงศรหน่วงน้าวประหารมาร
อำนาจศิลป์ดินฟ้าชลาลั่นไม่เท่าวันที่พี่ต้องศรสมาน
ตลอดจิตต์พิษสุดจะเปรียบปานก็หมายลาญชีพม้วยด้วยศรทรง
พึ่งรู้รสศรแสลงมาแทงจิตต์เห็นสุดพิษร้อนรึกตลึงหลง
จะนอนนั่งมิได้ตั้งสติตรงเหลือดำรงที่จะรับจะรองกาย
ถึงพระน้องต้องโมกขศักดิยักษ์ได้พิเภกบริรักษ์จึงเร็วหาย
วายุบุตรเก็บยามาทาคลายนั่นนารายน์เกิดกอบด้วยกันมา
อันต้องศรเนตรปักสลักจิตต์เห็นสุดพิษสุดแพทย์จะรักษา
ล้วนแต่สั่นเศียรปัดสลัดยาไม่มีหน้าบอกเบื้องพยาบาล
จะไปพึ่งแพทย์ยักษ์ให้รักษาใครจะช่วยเก็บยาให้เหมือนท่าน
แต่จะทนเทวษช้ำระกำนานก็นับวารจะนิราชีวาจร
ประการไรที่จะไม่ทิวงคตเมื่อไรได้โอสถเจ้าของศร
มิรับเยื้อนก็แต่เลื่อนพอลงกรให้ถาวรชีวังประทังคลาย
อันคุณยานั้นจะว่าไปไยเล่าเหลือลำเนาที่จะแทนสนองหาย
ขอคำนับชีวีวจีกายทั้งสามสายสวาทไว้ไม่วายคนึง
ถึงสีดาจวบตาพระทรงจักรที่สองรักเสียบรักไม่ร้อนถึง
จะเปรียบเศร้าก็ไม่เท่าที่ตรึกคนึงดังหนามตรึงอกแน่นนัยเนตรพราย
ชะชะเจ็บรักนี้หนักเหลือทุกเส้นเนื้อนึกไปก็ใจหาย
แต่เพียงตาต่อตายังวุ่นวายถ้าแม้นกายต่อกายจะเพียงไร
แต่ปะตาว่ารักก็เหลือรักถ้ารู้รสแล้วจะหนักสักเพียงไหน
อันตาดูรู้รสก็แต่ไกลยังสุดใจที่จะตั้งสติตรง
เหมือนมยุรหมายมุ่งเมขลาส่วนเมฆามิได้เยื้อนแต่ยูงหลง
ดั่งกระต่ายหมายจันทร์ทุกวันจงหรือจะลงมาได้ก็ใช่ที
เจ้าดั่งดวงดาราในอากาศที่โอภาสอยู่ในจักรราศี
ครั้นอสุรินทร์จวบทันพระจันทรีแต่คุลีเงาทับก็อับนวล
เหมือนพฤกษาทรงผลวิมลรสโดยกำหนดครั้นไม่มีเจ้าของสงวน
ทิชากรสัญจรมาจวบจวนย่อมชักชวนพวกพากันมากิน
ดั่งผกาเทศกาลบานระบัดพระพายพัดเกสรขจรกลิ่น
แล้วด้วงหนอนบ่อนหล่นลงปนดินแต่ราคินนั้นจะติดตามกัน
ถึงสัตรีมีสิริจำเริญสวาทแม้ว่าขาดคู่ครองประคองขวัญ
ย่อมระทมกรมทุกข์อยู่ครามครันเปนนิรันดรทั่วประเพณี
ถึงจะไม่การุญว่าบุญน้อยดั่งหิ่งห้อยหรือจะแข่งพระสุริย์ศรี
แต่อยู่เดียวนั้นเห็นเปลี่ยวฤทัยทวีก็ดูเหมือนมณีไร้เรือนรอง
ถึงจะรุ้งแวววามก็งามเปล่าทั้งจะเยาว์ค่าขายเสียดายของ
ถ้าบำรุงเรือนรับประดับทองจะงามล่องลอยฟ้าลงมาดิน
ถึงจะไม่เชื่อคำว่าต่ำศักดิ์ดำริห์รักดูให้ควรแล้วหวนถวิล
ให้งามสอาดมาศสถานแลมลทินฟ้าดินจะชมตริดำริห์เตือน
เชิญสมรรับสมานในการเสน่ห์ที่ปล้ำเทอกคิดอย่าอิดเอื้อน
ดำริห์รักแล้วอย่าชักเปนเชิงเชือนจงรับยิ้มรับเยื้อนสักคำเอย ฯ

ฯ ๔๐ คำ ฯ

๏​ โฉมสุมาลัยทิพยเกสร
เจ้างามวันเมื่อไปดูเรือคู่คอนกับนิกรกัลยานาริน
ดูสงบเสงี่ยมงามทรามสวาทดังนางในเทวราชภิรมย์ถวิล
ที่สรรค์ไว้ในปรางมาศมณินแกล้งลอยลินลาศละสุเมรุลง
มาล่องเล่นชลธินกระสินธุ์สนานให้พี่ลานใจแลตลึงหลง
งามละม่อมน้อมนั่งดำรงองค์ทรงสิริวิลาศลักษณ์วิลัยวรรณ
ยิ่งเลียมลอบลักยลวิมลพักตร์เพียงจะเอื้อนโอษฐ์ทักภิรมย์ขวัญ
ไม่อิ่มใจเลยจนใกล้จะสายัณห์จนเจ้าครรไลยล่วงออกลอยลำ
อันบรรดานาวาเรือคู่แข่งก็พายแซงแซกเสียดเบียดกันสำ
เกรงจะเห็นเงื่อนงามที่ความงำจึงต้องจำใจรักหักใจจร
จึงรีบมาจอดท่าอยู่หน้าบ้านแสนรำคาญขุ่นคิดด้วยคอยสมร
เมื่อยลพักตรเพียงจะเยื้อนเอื้อนโอษฐ์วอนให้หยุดผ่อนพักสักนาฑี
ก็มิอาจเอื้อมออกได้นอกหน้ากลัวจะพาพักตรน้องนั้นหมองศรี
ครั้นสุดวอนแล้วก็ว่ากับนาวีว่าจงมีย่านางระวัง
จงจำแวะไว้นะนี่แน่ท่าจะได้มาคลองนี้อิกทีหลัง
นาวาแวะถึงใครว่าก็อย่าฟังจะตั้งบายศรีเส้นสุราราย
พอนาเวศเจ้าประเวศพ้นถิ่นสถิตอกพี่ค่อนค่อนคิดไม่รู้หาย
ปิ่มจะสิ้นสมปฤดีทุกทีพายจนเรือคล้ายคล้อยคล้อยลอยลับตา
จะตามไปได้แต่จิตต์พิศวาสกับจะรักอยู่ไม่ขาดถวิลหา
ยังจะเห็นหรือที่เช่นพี่ทรมาอนิจจาครั้งนี้นี่สุดทน
ครั้นสิ้นชื่นแล้วจะคืนเคหาวาสใจจะขาดเสียไม่รู้กี่ร้อยหน
แต่ถอนใจอยู่มิใคร่จะจรดลขนแต่รักกับร้อนมานอนคนึง
จะลืมสิ้นสิ่งเสบยที่เคยชื่นไม่คิดอื่นเลยแต่ตรึกระลึกถึง
ดั่งสายรักร้อยรอบอารมณ์รึงสุดจะดึงเด็ดเปลื้องไปจากไกล
พี่มุ่งมั่นมาแต่วันได้เห็นสมรแต่ทนรักทนร้อนมิใคร่ไหว
จะผินพักตรไปสำนักตำแหน่งใดมิเหมือนหมายก็จะได้แต่อัประมาน
ก็รู้อยู่ว่าเจ้าผู้วิมลพักตร์บิตุเรศบริรักษ์ให้ร่วมสมาน
ได้มอบมิ่งสิ่งแสนศฤงคารสมานมีคู่ครองประคองควร
ยังกำลังที่จะเพลินเจริญเสน่ห์ไหนจะเหห่างรักภิรมย์สงวน
ถึงที่คิดนี้ก็คิดเหมือนไม่ควรแต่ส่วนรักนี่แลเหลือที่เรียมปราม
ก็หวั่นใจอยู่มิใคร่จะวางจิตต์เพราะเหมือนมิตรเสี้ยมเสี้ยนไปเปลี่ยนหนาม
แม้นปราณีก็จะมีสง่างามฉวยตัดความกรุณาก็ท่าตาย
จนผิวพักตรเผือดผอมเพราะตรอมตรึกกลัวแต่นึกจะไม่สมอารมณ์หมาย
แม้นมีช่องเหมือนหนึ่งชี้ในทีชายไม่คิดกายเลยจะลอบไปโลมนวล
หัดถ์จะรองเรณูสุมามาศถนอมนาฎนิ่มน้องแนมสงวน
เกลือกกลั้วยั่วเย้ายียวนไม่หวนหาอื่นแอบแนบประคอง
ถึงพานพบหน้าปัจจามิตรผิดก็ม้วนม้วยชีพลงเปนสอง
เปนไฉนสุดแต่ไม่ขอป่วยปองอันครองรักนี่และเหลือที่เรียมทน
เมื่อไม่มีช่องชื่นจะฝืนทุกข์มีแต่รักกับจะฉุกเฉาฉงน
คเนแน่อยู่ถ่ายจะวายชนม์เห็นไม่พ้นมือมัจจุราชรอน
จะนิ่งไว้ก็คงในบรรลัยชีพจึงรี่รีบมาให้รู้อารมณ์สมร
แกล้งถอดจิตต์ออกระคนลงปนกลอนสุร่ายร้อนเรื่องรักในอักขรา
ทุกคำควรเลือกล้วนสิริสวัสดิ์ประจงหัดถ์ลงระบายลายเลขา
พี่ขอมอบสิ่งสนิทประสิทธิมาขอฝากหน้าแนบหน้าประคองนวล
ขอฝากรักรักร่วมอารมณ์สมรขอฝากกรมาตระกองประคองสงวน
ขอฝากโอษฐมาชอ้อนให้วอนครวญจงรับรักเถิดอย่ารวนอารมณ์รอน
จงรับคำรับน้ำเสน่ห์สนิทมิมากคิดแต่สักส่วนเชี่ยวอักษร
พอสบายคลายเศร้าทุเลาร้อนที่พี่ค่อนอกช้ำทุกย่ำยาม
โอ้เจ้าดวงมณฑาสุมามาศแม่อย่าหวาดใจหวั่นขยั้นขาม
ที่เรียมว่าล้วนสัจจาใจงามแต่ล้วนความประดิพัทธภักดีดี
เชิญแม่มั่นคำสมานในการโศกดั่งฝนโบกขรพัสนัทีศรี
แต่นึกอาบก็ให้ทราบซึ่งอินทรีย์แม้นปราณีเหมือนหนึ่งน้ำที่โซมกาย
ให้เย็นทราบอยู่แต่ทรงกับดวงจิตต์จะป้องปิดมิให้รั่วร้าวสลาย
เมื่อไรหมดราคินที่ยินร้ายคงชีพชายนี่จะไว้แต่ในนาง
จะร่วมรักร่วมร้อนอารมณ์ด้วยร่วมม้วยไมตรีไม่มีหมาง
จะครองกันไปจนวันชีวาวางไม่ริร้างร่วมรักนารีใด
ถึงเคยเปนมาเช่นแต่หลังหลังนั้นไม่ตั้งใจจงลงตรงไหน
แต่พอดับกระสันประกันใจถึงมีไว้ก็ไม่ไว้ตำแหน่งเอย ฯ

ฯ​ ๕๘ คำ ฯ

๏ ทรามรักพี่รักสุดเสนหา
ชรอยกรรมทำไว้แต่ไรมาผลเวรานั้นจึงมาตามทัน
จึงให้พลัดกำจัดกันทั้งนี้แม้นบุญเรายังมีมิอาสัญ
เราทั้งสองจะมิได้ครองกันเพราะเวราตามทันเราสองรา
จงตั้งใจอยู่ในสัตย์สุจริตอุทิศธรรมเอาภายภาคหน้า
เสียแต่กายใจอย่าคลายกรุณาเกลือกว่าวาสนาของเรายัง
เดชะความสัตย์สุจริตได้บูชิตบุบผชาติไว้แต่หลัง
จะช่วยได้มิให้กรรมกำบังแม่จงฝังสวาทไว้ที่ในทรวง
ขอให้ยิ่งอยู่ในสิ่งสุจริตสัตย์เปนบันทัดดุจดั่งพระเมรุหลวง
จงจำคำที่พี่ร่ำไว้ทั้งปวงเหมือนสีดาดวงสมรกับรามา
ตกไปอยู่ในเอื้อมเงื้อมมือยักษ์ยังไม่คลายรักครวญรัญจวนหา
ครององค์ไว้ตรงต่อพระจักราครั้นสิ้นกรรมทำมาได้พบกัน
ได้คืนร่วมเสาวคนธรสทิพย์ตริบสร้อยบุบผชาติในสรวงสวรรค์
สองกษัตริย์เมื่อพลัดพรากกันแต่บุญท่านมีมิเปนอันตราย
อันอกเราสองคนทุพลนักครองแต่รักไว้ให้คงจำนงหมาย
อย่าตรอมจิตต์คิดเสียดายกายไหนจะตายถมพื้นปัถพี
เอาแต่ชีวิตไว้ได้เห็นกันเปนข้าท่านไปเถิดอย่าหมองศรี
ถึงตัวไกลก็ใจไปภักดีมีแต่ตีทรวงกรอมทุกวันครวญ
แต่จากมานี้คร่าคร่ำทุกข์แต่ขุกคิดเสียดายไม่หายหวน
ถึงตัวไกลก็เอาใจระวังนวลมีแต่ครวญฟังข่าวทุกวันวาร
ถ้าข่าวร้ายแล้วเฝ้าฟายแต่ชลเนตรทนเทวษโศกสุดที่สงสาร
ดั่งตายวันละร้อยหนซึ่งทรมานเห็นอกท่านแต่จะจากยิ่งยากไป
อันอกใครครั้งนี้ไม่มีเหมือนเขามีเพื่อนก็หาพลัดกันไม่
ถึงพระรามจากนางสีดาไปครั้นศึกเสร็จท่านก็ได้สมคืน
อันอกพี่นี้ดั่งจะแตกครากแสนลำบากยากใจด้วยไกลชื่น
ขวัญหายอยู่ไม่วายทุกวันคืนครั้นได้ข่าวชื่นน้องก็หมองทรวง
ใจฝ่อท้อทอดฤทัยถอนอาวรณ์ยังไม่วายกระหายห่วง
เจ็บขัดถนัดทุกข์ระทมทรวงเสียดายดวงสมรช้ำระกำตา
ปางพระศรีอนิรุทธพุทธพงศ์เธอจากองค์แน่งน้อยนางอุษา
ก็ไม่เร้าถวิลจินตนาเหมือนอกข้าทสลายไม่วายตรอม
เหมือนอิเหนาเสาวภาคกับบุษบานั่นเทวาก็พาคืนถนอม
ท่านพลัดกันก็พลันได้วายกรอมยังงอมอยู่อกพี่ที่รักนาง
จนทุ่มทุกข์ทุกทุ่มนาฑีถวิลพร่ำแต่กินน้ำตาไม่รู้ห่าง
ด้วยเทวามิพาสมนางจนทรวงบางเปนกระจกแล้วอกเอย
มาดแม้นชีวีนี้อาสัญไหนจะเห็นใจกันนะอกเอ๋ย
ต่างคนต่างอยู่ไม่รู้เลยอกเอ๋ยแสนยากลำบากมา
ไหนจะทุกข์ทรมานด้วยนานเห็นไหนจะเอนดูเศร้าจะโหยหา
ไหนจะทุกข์ที่ทุกข์ความหลังมาไหนจะโศกที่อาวรณ์ใจ
ไหนจะจงใจทำราชกิจถ้าขุกคิดปิ้มเลือดตาไหล
อันอย่างนี้ขออย่ามีแก่อกใครแม้นบรรลัยเสียดีกว่ายังเปน
ทำไมกับชีวิตนิดเท่านี้เมื่อคราวสุขไม่มีมีแต่เคืองเข็ญ
ครุ่นแต่ทุกข์ไปทุกเช้าเย็นช่างทุกข์เล่นอยู่ไม่เว้นทิวาวัน
หน้าชื่นอกกรมระทมยับลับคนแล้วก็ตั้งแต่โศกศัลย์
เราทั้งสองแลจะเห็นน้ำใจกันมีแต่รันทดทุกข์ทุกวันครวญ
เอนดูด้วยช่วยทำให้น่ารักอย่าเมียงพักตรทำชม้อยชม้ายสรวล
จะเอนกายลงเล่าก็เฝ้าครวญถึงเนื้อนวลของพี่ไม่ขาดคิด
เมื่อไรจะได้เหมือนมาดเมื่อไรจะได้พาดพิงสนิท
เมื่อไรเล่าจะได้มาเปนมิตรเมื่อไรจะได้ชิดชมเชย
เมื่อไรหนอจะได้อระพอกอดเกี้ยวสุดาเดียวดวงนี้เจ้าพี่เอ๋ย
เมื่อไรจะได้สมดั่งอารมณ์เลยเมื่อไรกรพี่จะเกยขึ้นถึงกาย
โอ้อกของพี่มาบำราศด้วยสายแสนสุดสวาทพี่มาดหมาย
โอ้เจ้าผู้เจริญอารมณ์ชายเจ้าแหนงหน่ายพี่แล้วหรือฉันใด
โอ้เจ้าผู้เฉลาเฉลิมจิตต์จงชิดชวนพี่บ้างอย่าห่างใคร่
โอ้เจ้านัยนุชสุดอาลัยไว้ใจพี่ไว้ซึ่งพาที
พี่ไม่ล่อพอแต่โดยได้พี่มิให้เจ้ามัวหมองศรี
พี่ไม่เริศร้างประเวณีพี่ไม่ลวงให้พี่เปนเท็จ
พี่ไม่เล่นดั่งเช่นชายชู้พี่ไม่ลวงให้ผู้อื่นเข็ด
พี่ไม่เกี้ยวเปนกลกละเม็ดพี่ไม่เด็ดเสียได้เหมือนทุกคน
เจ้าพี่เอ๋ยอย่าให้พี่เสียแรงที่พี่แต่งศุภลักษณ์อักษรสน
อย่าให้เสียที่พี่ว่านางนฤมลอย่าให้เสียที่พี่ทนทรมานมา
อย่าให้เสียที่พี่วานวอนมิตรอย่าให้เสียที่พี่คิดปราถนา
อย่าให้เสียที่พี่อุส่าห์มาอย่าให้เสียที่พี่อาทรใจ
อย่าให้เสียที่พี่พร่ำปลอบอย่าให้เสียที่พี่ลอบพิสมัย
ตัวพี่อยู่ใกล้เสมือนไกลสุดใจที่จะได้มาทันที
สุดอกที่จะยกออกว่าสุดปัญญาที่จะแจ้งในสารศรี
สุดคิดด้วยเจ้าบิดไม่พาทีแต่ได้เห็นก็เปนดีใจเชย
อักขราที่พี่ให้มาทั้งนี้เจ้าระวังจงดีนะน้องเอ๋ย
อย่านอกน้องสองสวาทนี้ไปเลยที่ไม่เคยเจ้าอย่าไว้ใจ
ที่เคยแสดงจึงแถลงกล่าวเล่นถ้าเคลือบเคล้นจะเปนที่สงสัย
จงอวยอำจำเจนไว้ในใจกว่าจะได้ช่องชอบระบอบเอย ฯ

ฯ ๓๖ คำ ฯ

แชร์ชวนกันอ่าน

แจ้งคำสะกดผิดและข้อผิดพลาด หรือคำแนะนำต่างๆ ได้ที่นี่ค่ะ