แม่สอนลูก

ยานี

[๑]๏ นโมนมัสการแก้วขอให้แคล้วซึ่งเวรา
โพยภัยอย่าให้มาความอุบาทว์แลจังไร

สุรางคนางค์

 ๏ ข้าไหว้พระธรรมประเสริฐเลิศล้ำทั่วทั้งโลกี
ข้าไหว้พระสงฆ์ยอกรชุลีขอพระชินศรีตราบท้าวเข้านิพพาน
 ๏ ข้อขอผูกไว้สั่งสอนทรามวัยกระสัตรีนารี
ผูกพระคาถาออกจากกำภีร์สั่งสอนกระสัตรีจำไว้ใส่ตัว
 ๏ ข้าเรียนเขียนผูกคำแม่สอนลูกแต่แรกเป็นสาว
เป็นกลอนสอนสู่ให้รู้เรื่องราวถ้าใครมีลูกสาวสืบสืบกันไป
 ๏ อย่ามากินแหนงว่าข้าแกล้งแต่งเยาะเย้ยไยไพ
ผูกตามโวหารโบราณคำไทยแต่พอจำได้ใส่ในตัวเอง
 ๏ ถ้าใครรู้แล้วสั่งสอนลูกแก้วอย่าทำสำหาว
สอนทุกราตรีให้เป็นเรื่องราวใหญ่ขึ้นเป็นสาวจักมีคนชม
 ๏ ทำเนียมมาดาเลี้ยงลูกสาวมาลูกน้อยเอวกลม
ค่ำเช้าเข้านอนสั่งสอนทรามชมจะให้ทองสมรู้หลักเทียมคน
 ๏ ค่อยเล่นค่อยหัวค่อยเสงี่ยมเจียมตัวอย่าทำสาละวน
แขกไปไทยมาลุกนั่งเจียมตนอตส่าห์ขวายขวนระวังฟังเสียง
 ๏ อย่าชิงพูดจานั่งกลางขวางหน้าอย่ามานั่งเคียง
เร้นอยู่แต่ลับค่อยสดับฟังเสียงอย่าล้อต่อเถียงพี่น้องข้าไท
 ๏ อย่าหัวเสียงดังทองดีร้อยชั่งแม่จะสอนเจ้าไว้
อย่าเล่นมี่ฉาวผิดอย่างสาวไปดูเอาใจใส่การเหย้าเรือนตน
 ๏ ไม่เหมือนหนึ่งชายการหูกการฝ้ายเจ้าเร่งขวายขวน
เรียนร่ำทำไว้จะได้เลี้ยงตนนุ่งห่มเทียมคนเพราะสีมือเอง[๒]
 ๏ ครั้นรู้หูกฝ้ายเจ้าเรียนค้าขายอย่าเป็นนักเลง
ขับรำเล่นเบี้ยเสียทรัพย์ไปเองอย่าเป็นนักเลงขับรำมี่ฉาว
 ๏ ลูกรักเจ้าแม่หญิงอย่างนี้แลเนื้อแท้ว่าสาว
ละอายแก่ใจบ่ได้สำหาวให้ดูเรื่องราวอย่างสาวที่ดี
 ๏ ลางคนใจไร้สอนค่ำเช้าหายให้เถิงโบยตี
เพราะใจแห่งเจ้าเป็นคนกระลีอาภัพอัปรีย์เสียวงศ์พงศ์พันธุ์
 ๏ ฟังคำแม่ว่าหญิงอย่างนั้นหนาอย่าดูเยี่ยงมัน
อับอายขายหน้าพี่น้องพงศ์พันธุ์หญิงร้ายฉกรรจ์ไม่อายอดสู
 ๏ แต่งแง่กรุยกรายนุ่งลายห่มลายหวังจะให้ชายดู
แสนงอนข้อนแต่งผัดแป้งเป็นครู่(ต้นฉบับหาย)อย่าดูเยี่ยงมัน
 ๏ เข้าใกล้ผู้ชายเหม็นสาบเหม็นอายบ่ได้ปราศรัย
เขาชังน้ำหน้าเขาไม่พอใจคนชั่วนี้ไซร้น่าอายบัดศรี
 ๏ ครั้นพบสบตาก็ระสายเกศาเปลื้องผ้าห่มใหม่
ยิ้มแย้มเจรจาก้มหน้าเดินไปร้องเรียกแต่ไกลอยู่นั่นก่อนรา
 ๏ หน้าตาเพอเรอไม่ขวยไม่เก้อคือดังหงส์ยนต์
ผิดพลั้งฟังก่อนตำงอนแห่งตนไม่กลัวว่าคนให้เขานินทา
 ๏ อย่าคบชายมาเรือนอย่าเอาเป็นเพื่อนลูกรักทรามวัย
อย่าดูเยี่ยงมันหญิงร้ายจังไรทองย้อยร้อยชั่งฟังคำแม่รา
 ๏ ลูกรักเจ้าแม่หญิงอย่างนี้แลเนื้อแท้ว่าสาว
การงานอตส่าห์อย่าเล่นมี่ฉาวจำเอาเรื่องราวอย่างสาวที่ดี
 ๏ ลูกรักเจ้าแม่หญิงอย่างนี้แลการงานอตส่าห์
อยู่เหย้าเฝ้าเรือนเป็นเพื่อนมารดาทองคำกำพร้าลูกรักเจ้าแม่เอย
 ๏ เอาอย่างที่ดีหมั่นมักภักดีแม่ไม่ว่าไร
คบกันเถิดหนามาดาดีใจอย่าคบคนร้ายทองดีเจ้าแม่เอย
 ๏ แม่มาสอนเจ้าทุกวันค่ำเช้าอย่าให้เสียที
อย่าให้แม่อายขายหน้า...นี้ลูกรักเทวีฟังคำแม่สอน
 ๏ ฟังคำแม่ว่าอย่าได้นั่งช้าเจ้าลุกมาพลัน
เขาจักชมเจ้าทองดีนี้ขยันเจ้าลุกจงพลันลูกน้อยแม่เอย
 ๏ ลางตนคนดีหมั่นมักพาทีไม่มีติเตือน
ความคิดความอ่านใครเลยจะเหมือนบ่ห่อนฟั่นเฟือนพลั้งพลาดขาดไป
 ๏ ซื้อจ่ายขายการนับนับอ่านอ่านคิดเฟื้องคิดไพ
วันละเบี้ยละเบี้ยมิให้เสียไปต้นทุนกำไรคิดไว้ทุกคราว
 ๏ ปกงามทำชอบคิดไว้ให้ประกอบบ่ได้สำหาว
หญิงอย่างนี้แล้ที่แท้ว่าสาวเจ้าอย่าสำหาวอย่างสาวที่ดี
 ๏ รักคู่ดูอย่างทองคำสำอางอย่าให้เสียที
แม่เลี้ยงเจ้ามายากลำบากแสนทวีโอโอ้ทองดีแม่รักเหลือใจ
 ๏ แม่เลี้ยงเจ้ามาพิทักษ์รักษาบ่ได้คลาคลาย
นางทองอุไรแม่จะให้สืบสายเหมือนอย่างทั้งหลายอันมีสกุล
 ๏ ลูกน้อยกลอยใจแม่แกล้งแต่งไว้จะให้อุดหนุน
ตามมีตามได้จะให้เป็นต้นทุนสุดแท้แต่บุญลูกรักเจ้าแม่อา
 ๏ เคยคู่อยู่ครองจะให้เป็นสองสมสนิทเสน่หา
แม่หวังฝังปลูกลูกรักฉายาถ้าว่าชั่วช้าแม่ไม่ปรานี
 ๏ ถ้าออกเรือนไปเงินทองมิให้ทำโพยโบยตี
ตบต่อยย่อยยับจับให้ขับหนีเร่งคิดจงดีนางทองอุไร
 ๏ ข้าวให้ไร่นาทั้งโคมหิงสาเงินทองมากมาย
ปองปลูกลูกเต้าขวัญข้าวกลอยใจทำมาหาได้จะให้ใครเล่านา
 ๏ ข้าหญิงข้าชายจักให้โฉมฉายลูกแก้วแม่อา
แม่ปองให้เจ้าข้าวไร่โคนาลูกน้อยฉายาแม่จะเพิ่มเติมลง
 ๏ ถ้าว่ามิดีสิ่งสินทั้งนี้จะเป็นผุยผุง
เงินทองเสื้อผ้าแม่จะทิ้งน้ำลงลูกรักโฉมยงจำไว้ใส่ใจ
 ๏ แม่สั่งสอนเจ้าทุกวันค่ำเช้าบ่ได้คลาคลาย
เจ้าอย่าลวนลามเช้าค่ำจำไว้จงเอาใจใส่การเหย้าเรือนตน ๚

ฯ แม่สอนลูกยังมี ... สมุดมิได้บอกไว้ตามนิทานนั้นแล ฯ



[๑] เรื่อง “แม่สอนลูก” อยู่ต่อจาก “โสวัตกลอนสวด” ในเอกสารเลขที่ ๖๐๔

[๒] สีมือ ปัจจุบันใช้ “ฝีมือ”

แชร์ชวนกันอ่าน

แจ้งคำสะกดผิดและข้อผิดพลาด หรือคำแนะนำต่างๆ ได้ที่นี่ค่ะ