คำกลอนสอนหญิง

[๑]๏ จะกล่าวกลอนสอนหญิงไว้สืบสาย
ซึ่งจะเป็นภรรยาบรรดาชายถนอมกายให้ประกอบด้วยกิริยา
กตัญญูให้รู้จักซึ่งคุณผัวสงวนตัวไว้ให้สมกับวาสนา
จงภักดีสามีของอาตมาทุกทิวาสุจริตอย่าคิดแคลง
จงขวนขวายเป็นต้นคอยปรนนิบัติจงกำจัดเสียให้ดีอย่ามีแหนง
อย่าเคียดขึ้งหึงหวงล่วงระแวงอย่าเยาะแยงข้อความให้ลามไป
เป็นภรรยาจงรักษาน้ำใจผัวไว้ตัวดูให้ชอบอัชฌาสัย
จึ่งแท้ว่าสตรีที่อำไพรักษาใจอย่าให้เสื่อมสกุลตน
ลักษณะจะเป็นเมียนั้นสองประการสถานที่เมียหลวงนั้นเป็นต้น
ให้โอบอ้อมเมตตาแก่ข้าคนแผ่ผลอารมณ์ต่อภัสดา
จะทำการสิ่งใดให้ควรคิดถ้าแม้นมิตรเพื่อนผัวนั้นมาหา
จงหยั่งจิตดูให้ดีมีอัชฌาให้รู้ว่าเพื่อนสนิทของสามี
ยังปัญญาปรานีสองประการสถานนั้นจงจำไว้ถ้วนถี่
ถ้าแม้นมิตรไม่สู้สนิทดีอย่าให้ทำเกินที่สกุลตน
จึ่งจัดเป็นสตรีมีสติจงดำริสิ้นเสร็จในเหตุผล
ที่สิ่งชั่วอย่าเอาตัวไประคนถึงว่าจนเจ้าก็เจียมอย่าใจพาล
แม้นผัวโกรธเอาดีต่ออย่าโกรธตอบค่อยปลอบโยนด้วยรักอย่าหักหาญ
อย่าขึ้นเสียงเถียงพร่ำจะรำคาญมิใช่การเครื่องจะกวนระกำใจ
จงห้ามจิตอย่าได้คิดเป็นใจสองประคองเคียงแต่ผู้เดียวอย่าหมายไหน
จงกอดสัตย์ไว้ให้มั่นกว่าบรรลัยอย่าทำยาแฝดมนต์ใส่มันไม่ดี
จะเป็นกรรมติดกายไปภายหน้าจะชั่วช้าอัปลักษณ์เสียศักดิ์ศรี
ครั้นสิ้นชีพจะไปสู่อเวจีถ้าหญิงดีสติจงตรึกตรอง
หนึ่งผัวมีที่ไปข้างไหนมาอย่ากล่าวกิจจาให้ขุ่นหมอง
ปฏิบัติอย่าให้ขัดค่อยประคองชอบช่องจึ่งแถลงคดีมี
จงตรองดูให้ชอบอัชฌาผัวที่สิ่งชั่วความร้ายจงหน่ายหนี
ให้ซื่อตรงสัจจาต่อสามีจึ่งเป็นที่ไว้เนื้อเชื่อน้ำใจ
เมื่อยามกินจงประคิ่นปรนนิบัติเมื่อยามนอนอย่าให้ขัดอัชฌาสัย
จงคำรพนบนอบให้ชอบใจอย่าให้หมางทางในประเวณี
เมื่อยามทุกข์ก็ให้ร่วมอารมณ์ทุกข์เมื่อยามสุขก็ให้ร่วมเกษมศรี
จึ่งจัดเป็นแม่เรือนเพื่อนชีวีจะเป็นที่สังรเสริญทั้งโลกา
มิสิ้นทั้งในอนาคตปรากฏยืนยาวชันษา
จะไพบูลย์พูนสุขทุกเวลาเทพดาก็จะซ้องจำเริญใจ
หนึ่งเป็นข้ารองบาทบริจาภรรยาน้อยเขาเอาใจใส่
ให้เจียมตัวกลัวผิดระวังภัยจงตั้งในสัจจาต่อสามี
ให้มีจิตยำเยงต้องเกรงขามพยายามตามยศอย่าเสียศรี
ที่สิ่งชั่วอย่ากล่าวเป็นราคีอย่าซิกซี้บรรเลงเล่นไม่เป็นการ
อันข้อคำที่ห้ามไว้ตามบทจงกำหนดแจ้งจำคำวิตถาร
สิ่งใดชอบจงประกอบให้ควรการที่เรื่องร้ายจงประหารเอาแต่ดี
ถ้าหญิงใดได้ฟังตั้งสติจงดำริจำความไว้ถ้วนถี่
ใครรักชั่วก็จะพัวพันทวีใครรักดีก็จะสุขจำเริญไป
จงตั้งจิตคิดดูให้รอบคอบจงประกอบให้มีอัชฌาสัย
อย่าประมาทพลาดพลั้งระวังภัยที่สิ่งชั่วนั้นอย่าได้มาปะปน
อันเกิดเป็นสตรีนี้ยากนักหมายพักตร์จะพึงไหนไม่เป็นผล
ที่สิ่งชั่วอย่าเอาตัวไประคนรักษาตนให้เป็นยอดกระสัตรี ฯ

[๑] คัดและตรวจสอบชำระจากเอกสารสมุดไทย เลขที่ ๑๓ หมวดวรรณคดี หมู่กลอนสุภาษิตและคำสอน สำนักหอสมุดแห่งชาติ

แชร์ชวนกันอ่าน

แจ้งคำสะกดผิดและข้อผิดพลาด หรือคำแนะนำต่างๆ ได้ที่นี่ค่ะ