ตอนที่ ๒๓

ช้า

๏ เมื่อนั้นฝ่ายพระอุณรุทเรืองศรี
สถิตไพชนต์รัตน์สวัสดีแห่งเทวีอุษายุพาพาล
เสวยสุขโอฬาร์มาโนชญ์ปราโมทย์ปลื้มเปรมเกษมศานต์
แสนสนิทพิศวาสเยาวมาลย์รสรักซาบซ่านฤๅทัย
หอมประทิ่นกลิ่นแก้วกัลยาสุคนธ์ทิพฟากฟ้าไม่เปรียบได้
แต่ประถมยามล่วงไปแขไขส่องสว่างอัมพร
ดาราลอยเลื่อนเกลื่อนกลาดอำไพโอภาสประภัสสร
พระตรัสชี้โดยช่องบัญชรสายสมรจงทอดทัศนา
ดวงเดือนเหมือนดวงพักตร์เจ้าพรายเพราในห้องเวหา
หมู่ดาวห้อมล้อมดาษดาดั่งคณานางล้อมนงคราญ
ตรัสพลางคลึงเคล้าเย้าหยอกสัพยอกยั่วยวนสงสาร
สองกษัตริย์สุโขมโหฬารจนสุริย์ฉานส่องฟ้าธาตรี[๑]

ฯ ๑๒ คำ ฯ กล่อม

ร่าย

๏ เมื่อนั้นฝ่ายองค์ทศมุขยักษี
เสวยสุขภิรมย์เปรมปรีดิ์ในปราสาทมณีพรายพรรณ
พร้อมหมู่พี่เลี้ยงนางถนอมขับกล่อมบรรเลงเพลงสวรรค์
ดั่งโอรสรักเวสสุวัณอันทรงอานุภาพมหิมา

ฯ ๔ คำ ฯ

ร่าย

๏ ให้ระลึกรำพึงคะนึงนักถึงนงลักษณ์พี่นางอุษา
หลายคืนหลายวันเวลาไม่เห็นมาเฝ้าบาทพระบิดร
หรือมีทุกข์โศกโรคภัยสิ่งไรเบียดเบียนสายสมร
อย่าเลยตัวกูจะรีบจรไปเฝ้าบังอรให้แจ้งการณ์
คิดแล้วชำระสระสรงสำอางองค์ทรงเครื่องมุกดาหาร
จับคทาธรเพชรชัยชาญพระกุมารก็รีบลงมา

ฯ ๖ คำ ฯ กราว

๏ ครั้นถึงซึ่งเชิงอัฒจันทร์ผันพักตร์เหลียวซ้ายแลขวา
สงัดเสียงสาวสรรค์กัลยาก็ตรึกตราคะนึงรำพึงไป
แต่ก่อนมาเฝ้าพระพี่นางจะเหมือนอย่างฉะนี้ก็หาไม่
ประหลาดจิตคิดอัศจรรย์ใจก็เข้าไปในปราสาทสุรกานต์

ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏ บัดนั้นนางศุภลักษณ์ผู้ปรีชาหาญ
กับสี่พี่เลี้ยงนงคราญเห็นพระกุมารเสด็จมา
ตกใจตัวสั่นหวั่นหวาดไม่อาจจะอยู่รอหน้า
ห้านางวิ่งวนเป็นโกลาออกมาซุ่มซ่อนอินทรีย์

ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏ เมื่อนั้นทศมุขสุริย์วงศ์ยักษี
เห็นพี่เลี้ยงทั้งห้านารีพากันวิ่งหนีวุ่นไป
อาการนั้นประหลาดวิปริตยิ่งคิดพะวงสงสัย
ก็รีบบทจรคลาไคลเข้าในห้องแก้วกัลยา

ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏ เผยม่านสุวรรณอันรูจีอสุรีเหลือบซ้ายแลขวา
เห็นชายผ่องพักตร์ลักขณาไสยาบนแท่นพรายพรรณ
ร่วมเรียงเคียงแอบแนบข้างพี่นางอุษาสาวสวรรค์
พิโรธโกรธกริ้วดั่งไฟกัลป์พักตร์นั้นมืดไปทั้งแปดทิศ
ดูดู๋ใครหนอสามารถบังอาจอาจองทะนงจิต
ไม่เกรงเดชบิตุเรศเรืองฤทธิ์มาทำทุจริตอหังการ
แม้นทราบถึงเบื้องบาทบงสุ์พระองค์ผู้ทรงศักดาหาญ
น่าที่จะพาวงศ์วานบรรลัยลาญด้วยเดชภูวไนย
ชายนี้ทรงโฉมบริสุทธิ์ในมนุษย์แหล่งหล้าไม่หาได้
หรือจะเป็นเทวาสุราลัยเทพไทหากแกล้งแปลงมา
ลอบลักสู่สมชมชิดภิรมย์ร่วมสนิทกระมังหนา
หรือหน่อจักรพรรดิกษัตราไฉนจึ่งมาเป็นดั่งนี้
คิดพลางเข่นเขี้ยวเกรี้ยวกราดแผดเสียงสิงหนาทอึงมี่
เผ่นโผนโจนทะยานทันทีโถมถีบภูมีกระเด็นไป

ฯ ๑๔ คำ ฯ เชิด

๏ เมื่อนั้นพระสุริย์วงศ์ทรงภพสบสมัย
ตกจากแท่นแก้วอำไพผุดลุกขึ้นได้ด้วยศักดา
เห็นอสุราราชกุมารอหังการหยาบใหญ่ไม่เกรงหน้า
พระพิโรธโกรธกริ้วดั่งไฟฟ้าชักพระขรรค์คมกล้าเข้าโรมรัน
ยักษีตีด้วยคทาธรพระทรงเดชรับกรด้วยพระขรรค์
ต่างองค์ป้องปัดพัลวันต่างผจญประจัญฤทธี

ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏ เมื่อนั้นทศมุขกุมารยักษี
สัประยุทธ์เคี่ยวฆ่าราวีอสุรีหยุดอยู่แล้วถามไป
เหวยเหวยมนุษย์องอาจเอ็งนี้เชื้อชาติเป็นไฉน
มีนามกรชื่อไรเหตุใดมาทำอหังการ์
ลอบล่วงเข้ามายังสถานเยาวมาลย์พี่นางอุษา
อันองค์ยุพเรศกัลยาดั่งดวงนัยนาพระบิดร
ตัวมึงหนิดหนึ่งเท่าปลายก้อยดั่งเนื้อน้อยไม่เกรงไกรสร
กูจะสังหารราญรอนให้ม้วยด้วยกรอสุรี
ตัดเอาเศียรเกล้าพาไปถวายองค์ภูวไนยเรืองศรี
ซึ่งเอ็งสำคัญว่าตัวดีเดี๋ยวนี้จะได้เห็นกัน

ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้นพระอุณรุทภุชพงศ์รังสรรค์
ได้ฟังอสุราอาธรรม์รำพันกล่าวคำอหังการ
พระระงับดับไว้ด้วยปรานีแล้วมีสิงหนาทบรรหาร
เหวยเหวยดูก่อนกุมารเจ้าผู้พงศ์พาลอสุรี
อันตัวของกูนี้หรือชื่อพระอุณรุทนาถา
เป็นบรมราชนัดดาองค์พระจักราเรืองฤทธิ์
ผู้ทรงมหาศักดายศปรากฏสมญาว่าจักรกฤษณ์
เป็นเอกอิศโรโมสิศสถิตยังณรงกาธานี
เทเวศไปอุ้มเอาเรามาให้สมอุษามารศรี
ตัวเอ็งเป็นน้องของเทวีหยาบช้าพาทีเกินนัก
ไม่เคารพนบนอบแล้วมิหนำกลับซํ้ารุกโรมโหมหัก
หากคิดแก่องค์นงลักษณ์หาไม่เจ้าจักบรรลัยลาญ

ฯ ๑๒ คำ ฯ เจรจา

๏ เมื่อนั้นนางอุษาเยาวยอดสงสาร
เห็นองค์อนุชาชัยชาญกับผ่านฟ้าจะผลาญชีวิตกัน
ตกใจตัวสั่นขวัญหายโฉมฉายเข้าขวางกางกั้น
มือขวากอดองค์พระทรงธรรม์ซ้ายนั้นยุดกรอสุรา
จึ่งกราบทูลองค์ภูวเรศโปรดเกศอย่าถือโทษา
แล้วตรัสห้ามองค์อนุชาเมตตาพี่เถิดอย่าราวี

ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้นทศมุขกุมารยักษี
จึ่งว่าแก่องค์เทวีพี่นางอย่าขวางหน้าไว้
ผลักเสียด้วยกำลังโกรธาจะเกรงกลัวกัลยาก็หาไม่
เผ่นโผนโจนทะยานเข้าไปชิงชัยต่อกรรอนราญ
ตีซ้ายป่ายขวาอุตลุดด้วยกำลังฤทธิ์รุทรกล้าหาญ
หักโหมโรมรันประจัญบานเสียงสะท้านทั้งปราสาทมณี

ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏ เมื่อนั้นพระอุณรุททรงสวัสดิ์รัศมี
รับรองป้องกันประจัญตีถ้อยทีไม่ลดละกัน
ต่างจับกลับกลอกสับสนต่างตนต่างแรงแข็งขัน
ต่างหมายจะทำลายชีวันด้วยฤทธีอันเกรียงไกร
ยักษีเสียทีพระทรงเดชพระโจนจับจิกเกศไว้ได้
เงือดเงื้อพระแสงขรรค์ชัยหมายใจจะล้างชีวี

ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏ เมื่อนั้นนวลนางอุษามารศรี
เห็นพระองค์ผู้ทรงฤทธีจะผลาญชีวีอนุชา
นางยิ่งตระหนกอกสั่นบังคมคัลทูลขอโทษา
โปรดเกศจงประทานชีวากัลยายุดข้อพระกรไว้

ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้นพระอุณรุทรุ่งฟ้าสุธาไหว
ฟังนางอุษายาใจภูวไนยวางเศียรอสุรี
จึ่งว่าเหวยเหวยอ้ายสู่รู้หากกูเห็นแก่มารศรี
จึ่งงดโทษโปรดมึงครั้งนี้หาไม่ชีวีจะมรณา

ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้นทศมุขสุริย์วงศ์ยักษา
สุดฤทธิ์สุดคิดสุดปัญญาซึ่งจะต่อฤทธาสืบไป
ความอายความแค้นเป็นพ้นคิดปิ้มประหนึ่งชีวิตจะม้วยไหม้
จึ่งว่าแก่องค์อรไทพี่นางทำได้ถึงเพียงนี้
เสียแรงพระบิดาบำรุงรักดั่งดวงจักษุเฉลิมศรี
สงวนไว้ในปราสาทรูจีมิให้ต้องธุลีลมพาน
ถ้าควรคู่กษัตริย์กรุงใดพระหวังจะให้เป็นแก่นสาร
หรือมาชั่วช้าสาธารณ์คบชู้ชายพาลทรลักษณ์
ให้ขายเบื้องบาทพระทรงยศอัปยศทั่วไปทั้งไตรจักร
เสื่อมเดชสุริย์วงศ์พงศ์ยักษ์สมพักตร์แล้วหรือกัลยา
จะไปทูลองค์พระบิตุเรศให้ทรงเดชลงโทษโทษา
ตัดเกล้าเสียบเสียทั้งสองราไม่ช้าจะได้เห็นกัน

ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏ ว่าแล้วย่างเยื้องยุรยาตรลงจากปราสาทฉายฉัน
ให้คิดแค้นแน่นอกกุมภัณฑ์ก็จรจรัลมาเฝ้าพระบิดร

ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏ ครั้นถึงจึ่งกราบบาทบงสุ์พระบิตุรงค์ธิราชชาญสมร
ซบพักตร์โศกาอาวรณ์ถอนใจสะอื้นไปมา
มิอาจทูลความพระทรงจักรด้วยรักพี่นางอุษา
กลัวว่าจะม้วยมรณาเพราะอาญาองค์ภูวไนย
หุนหวนนิ่งนึกตรึกอยู่เป็นครู่แล้วถอนใจใหญ่
มิได้กราบทูลประการใดชลนัยน์นองพักตร์โศกี

ฯ ๖ คำ ฯ โอด

๏ เมื่อนั้นท้าวพาณาสูรยักษี
เห็นโอรสร่วมชีวีแสนโศกโศกีจาบัลย์
จึ่งโอบอุ้มองค์ขึ้นใส่ตักเชยพักตร์ปลอบพลางทางรับขวัญ
ตรัสถามลูกยาวิลาวัณย์เจ้าโศกศัลย์กันแสงด้วยอันใด
หรือใครดูหมิ่นถิ่นแคลนน้อยจิตคิดแค้นเป็นไฉน
หรือพี่เลี้ยงข้างหน้าข้างในว่าไรให้เคืองวิญญาณ์
บอกแก่พ่อเถิดนะจอมขวัญจะทำโทษทัณฑ์ให้หนักหนา
ปลอบพลางพลางเช็ดชลนาแก้วตาอย่าทรงโศกี

ฯ ๘ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้นทศมุขกุมารยักษี
แค้นขัดอัดอั้นพันทวีสุดที่จะปิดความไข้
จึงทูลว่าบัดนี้พี่อุษาทำการชั่วช้าก็เป็นได้
คบชู้สู่สมภิรมย์ใจไม่เกรงเบื้องบาทพระบิดร
พากันมาไว้ในปราสาทร่วมสนิทพิศวาสสโมสร
ลูกโกรธจึ่งเข้าต่อกรจะราญรอนชีวันให้บรรลัย
ชายนั้นมีฤทธิ์สิทธิศักดิ์ลูกรักจักผลาญมันไม่ได้
ขึ้นหน้าว่ากล่าวทุกสิ่งไปหยาบใหญ่เป็นพ้นคณนา
ยกเนื้อยอตัวนี่สุดคิดว่าเป็นหลานจักรกฤษณ์นาถา
เจ็บใจด้วยมันอหังการ์ทูลพลางอสุราก็โศกี

ฯ ๑๐ คำ ฯ โอด



[๑] จบต้นฉบับหนังสือสมุดไทยเลขที่ ๕๖๐ และ ๕๖๘ ขึ้นต้นฉบับหนังสือสมุดไทยเลขที่ ๕๖๑ และ ๕๖๙

แชร์ชวนกันอ่าน

แจ้งคำสะกดผิดและข้อผิดพลาด หรือคำแนะนำต่างๆ ได้ที่นี่ค่ะ